روایت کامل تاریخچه بیت کوین | پشت‌ پرده خلق اولین ارز دیجیتال دنیا

بیت کوین؛ اولین ارز دیجیتال دنیا که نگاه ما به پول را برای همیشه تغییر داد! اما ایده ساخت این رمزارز از کجا آمد؟ چطور یک فایل ۹ صفحه‌ای ساده توانست نظام مالی سنتی را به چالش بکشد و حالا به دارایی تبدیل شود که مارکت کپ چند تریلیون دلاری دارد؟ می‌دانیم تاریخ تکرار می‌شود! پس در این مقاله از ارزیکال به بررسی تاریخچه بیت کوین و مسیر تحولی که از بحران مالی ۲۰۰۸ تا همین امروز طی کرده می‌پردازیم تا یکبار دیگر از آنچه بر بیت کوین گذشته درس بگیریم.

تاریخچه بیت کوین از ابتدا تا کنون

برای درک بهتر تاریخچه بیت کوین باید کمی از هیاهوی این روزهای بازار فاصله بگیریم و برگردیم به دوران ابتدایی شکل‌گیری بلاکچین. قبل از آنکه هر روز ارز دیجیتال جدیدی توسعه داده شود و… همان دوره‌ای که ساختار مالی سنتی تضعیف شده بود و فشار اقتصادی باعث شد مردم از راه‌حل نوآورانه‌ای مثل بیت کوین استقبال کنند.

با ما همراه باشید تا بررسی کنیم تاریخچه بیت کوین چیست و از تولد تا حالا چقدر نوسان داشته است؟

قبل از بیت کوین

با بررسی تاریخچه ارز دیجیتال می‌بینیم که تا قبل از بیت کوین روش‌های پرداخت در دنیای مدرن شکل دیگری داشتند. بیشتر خرید‌ها یا با پول نقد انجام می‌شد یا از طریق پول الکترونیکی مثل پرداخت آنلاین یا کارت به کارت و… بود که البته در کشور ما ایران، هنوز هم به همین شکل است.

در این نوع پرداخت‌ها کنترل پول در اختیار نهادهای مرکزی است و همیشه موسسه‌ای هست که روی چاپ پول، انتقال و تراکنش‌های موجود در شبکه نظارت دارد. به زبان‌ ساده‌تر، این بانک و دولت‌ها هستند که تصمیم می‌گیرند چقدر پول چاپ شود، چقدر ارزش داشته باشد و چطور در اقتصاد جریان پیدا کند.

اما همیشه یک مشکل وجود داشت؛ اعتماد! این دغدغه همیشه مطرح بود که نکند بانک ورشکست شود، از آن سرقت کنند، دولت بی‌رویه پول چاپ کند و سیستم مالی دچار بحران شود! اتفاقاتی که بارها در تاریخ تکرار شده و مردم از آن آسیب دیدند.

اوج این بی‌اعتمادی را می‌توان در بحران مالی سال ۲۰۰۸ آمریکا یادآوری کرد که طی آن بانک‌ها ورشکست شدند. در این دوران حساب‌های میلیاردی دود شد. خانه‌هایی که در گرو بانک بودند مصادره شدند و همین ضررها نشان داد سیستمی که قرار بود از سرمایه آن‌ها محافظت کند، خود مشکل‌ساز شده!

پس یک چیز روشن شد؛ اینکه پول متمرکز آسیب‌پذیر است و باید دنبال روش پرداخت غیرمتمرکز بود! نقطه آغاز تاریخچه بیت کوین همین جاست.

مطلب پیشنهادی: تفاوت ارز دیجیتال با پول فیات چیست؟

تولد بیت کوین

در اواخر سال ۲۰۰۸، فرد یا گروه ناشناسی تحت عنوان ساتوشی ناکاموتو ایده ساخت پول غیرمتمرکزی به نام بیت کوین را مطرح کرد. اینجا بود که سوال “ارز دیجیتال چیست” مطرح شد.

ساتوشی در یک فایل ۹ صفحه‌ای که وایت پیپر پروژه بود، بیت کوین را یک سیستم پولی الکترونیکی همتا به همتا معرفی کرد. او می‌گفت بیت کوین غیرمتمرکز است؛ دقیقا همان چیزی که مدت‌ها دنبالش بودیم! نیازی به بانک، دولت یا واسطه‌ها ندارد. از طرفی شفاف است زیرا بلاکچین تراکنش‌ها را روی یک دفتر کل عمومی ثبت می‌کند تا برای همه قابل مشاهده باشد؛ اما در عین حال کسی نتواند آن‌ها را دستکاری کند.

همین شد که بیت کوین به عنوان اولین ارز دیجیتال روی شبکه بلاکچین راه‌اندازی شد تا بگوید اگر نمی‌توانیم به بانک‌ها اعتماد کنیم، می‌تواینم به ریاضیات اعتماد کنیم. ساخت این پول مستقل و غیرمتمرکز به قدری جذاب بود که خیلی سریع جامعه کوچکی از برنامه‌نویسان مشتاق، به ساتوشی پیوستند تا تاریخچه پول را متحول کنند. برای همین بسیاری از افراد اکنون به دنبال آگاهی از تاریخچه بیت کوین هستند.

پیشنهاد مطالعه: بیت کوین چیست؟

اولین بلاک در بیت کوین

اولین بلاک بیت کوین که آن را به بلاک صفر تحت عنوان Genesis Block می‌شناسیم، در سوم ژانویه سال ۲۰۰۹ استخراج شد. این بلاک اولین بیت کوین از زنجیره بلاکچین بیت کوین بود، زنجیره‌ای که تا امروز میلیون‌ها کاربر و ماینر آن را ادامه می‌دهند.

استخراج این بلاک مقوله پول را به قبل و بعد از تولد بیت کوین تقسیم کرد. پیامی که ساتوشی در بلاک صفر قرار داده بود نقل قولی از روزنامه The Times بدون هیچ توضیح اضافه‌ای بود که می‌گفت «صدراعظم در آستانه دومین کمک مالی به بانک‌ها». این بلاک یک اعتراض و دهن‌کجی به بحران مالی ۲۰۰۸ یا در اصل متمرکز بودن پول بود و بیت کوین را به عنوان یک روش جایگزین تبلیغ می‌کرد.

نخستین تراکنش‌ها

با اینکه اولین بلاک بیت کوین در سوم ژانویه سال ۲۰۰۹ استخراج شد اما تا زمانی که بین دو نفر جابه‌جا نشده بود، هنوز آن را در حد یک ایده می‌دانستند. در تاریخچه بیت کوین اولین تراکنش آن در ۱۲ ژانویه همان سال یعنی نه روز بعد از استخراج، ثبت شد. این تراکنش حامل ۱۰ بیت کوین بود و بین ساتوشی و هال فینی (Hal Finney) انجام شد. او از اولین برنامه‌نویسانی بود که به بیت کوین علاقه نشان داد.

با این حال بیت کوین هنوز شبیه یک آزمایش علمی بود تا یک گزینه برای سرمایه‌‌گذاری. بحث سر ثروت و کسب سود نبود بلکه بیشتر روی تحول اقتصادی متمرکز بود. بعد از این تراکنش بیت کوین با هر اقدام توسعه‌دهندگان، از یک ایده روی فایل به یک دارایی رمزنگاری جذاب نزدیک و نزدیکتر می‌شد.

اولین خرید با بیت کوین

در سال ۲۰۱۰ لازلو هانیچ (Laszlo Hanyecz) که برنامه‌نویسی از فلوریدا بود تصمیم گرفت با بیت کوین چیزی بخرد. او می‌خواست امتحان کند که این دارایی دیجیتال چقدر قدرت خرید دارد و آیا مورد پذیرش قرار می‌گیرد. پس پیشنهاد داد که در ازای دو پیتزا، ۱۰٬۰۰۰ بیت کوین می‌پردازد. چیزی که جالب است، رشد فوق‌العاده بیت کوین از آن زمان تا حالاست! ۱۰٬۰۰۰ بیت کوینی که آن روز برای خرید دو پیتزا پرداخته شد امروز حدود یک میلیارد دلار ارزش دارد. این داستان جزو معروف‌ترین روایت‌ها از تاریخچه بیت کوین است.

لازلو توانست با ده‌هزار بیت کوینی که پیشنهاد داده بود دو پیتزا از رستوران Papa John’s سفارش دهد. همین خرید ساده بیت کوین را یک قدم دیگر جلو انداخت؛ پس می‌توان BTC را خرج کرد!

این ماجرا به‌عنوان اولین خرید با بیت کوین در بازار کریپتو نمادین شد و حالا ۲۲ می هر سال را روز Bitcoin Pizza Day می‌دانند.

پیشنهاد می‌کنیم برای اطلاع از جزئیات بیشتر مقاله «ماجرای خرید پیتزا با بیت کوین» را مطالعه کنید.

پیدایش صرافی‌ها، تاسیس بنیاد بیت کوین

فاصله بین سال‌ ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۳ در تاریخچه بیت کوین به دوران زیرساخت‌سازی بیت کوین معروف است. در این دوران دیگر ایده ساتوشی فقط در محول‌های تخصصی و انجمن‌های علمی و اقتصادی مطرح نبود بلکه کم کم وارد فضای عمومی شده بود و مردم نیز راجع به آن صحبت می‌کردند.

قضیه بازار سیلک روود

قضیه از این قرار بود. سال ۲۰۱۱ بازار سیلک روود (Silk Road Marketplace) که یک بازار سیاه آنلاین بود، از بیت کوین به عنوان روش پرداخت استفاده کرد. بیشتر کالاهایی که در این وبسایت به فروش می‌رسید غیرقانونی و قاچاق بود برای همین برای یک دوره کوتاه بد نامی برای بیت کوین ایجاد کرد چون آن را به عنوان پول خلافکارها شناخته بودند اما نکته اینجا بود که بهرحال با آن خرید و فروش صورت گرفته بود و یک دارایی کاربردی حساب می‌شد.

کمی بعد اولین صرافی اختصاصی بیت کوین ایجاد شد و تریدرها توانستند برای اولین بار BTC را در محیط خاص خودش، به شکل مطمئن‌تری معامله کنند. در این دوره Mt.Gox به بزرگترین صرافی بیت کوین که بیشترین حجم معاملات را داشت،  تبدیل شد. پس می‌بینیم که روایت تاریخچه بیت کوین به جاهای خوبی می‌رسد.

ایجاد بنیاد بیت کوین

بعدتر در سال ۲۰۱۲ بنیاد بیت کوین (Bitcoin Foundation) ایجاد شد. هدف این بنیاد حمایت از بیت کوین و  افزایش پذیرش جهانی آن بود و سعی داشت توسعه‌دهندگان بیشتری جذب کند.

حالا اگر تاریخچه بیت کوین را از جنبه رشد قیمت بررسی کنیم، در سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۳ شاهد اولین جهش‌های قیمت بودیم. اوایل سال ۲۰۱۱ بیت کوین کمتر از یک دلار قیمت داشت اما تا ژوئن تا حدود ۳۱ دلار رشد کرد. در سال ۲۰۱۳ نیز روند رو به رشد خوبی داشت و اولین جهش جدی خود را تجربه کرد. مارکت کپ بیت کوین در سال ۲۰۱۳ بیشتر از یک میلیارد دلار شد. رشدی بی‌سابقه در تاریخ بیت کوین تا آن لحظه که باعث شد افراد نسبت به این دارایی دید اقتصادی پیدا کنند!

دوره بلوغ و رشد بیت کوین و ورود موسسات

بعد از سال ۲۰۱۳ دوران بلوغ در تاریخچه بیت کوین آغاز شد. از سال‌های ۲۰۱۴ تا قبل از ۲۰۱۸، اکوسیستم بیت کوین بیشتر توسعه پیدا کرد و حرفه‌ای‌تر شد. همینجا بود که پای بازیگران بزرگی که سرمایه‌ بیشتری داشتند به بازار باز شد.

در این سال‌ها توسعه کیف پول‌ها سریع‌تر شده بود. کیف پول‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری با رابط کاربری بهتر و امنیت بالاتری ساخته می‌شدند. اقدامی که باعث شد افرادی که از مسائل فنی پیچیده سر در نمی‌آوردند نیز به این دارایی دسترسی پیدا کنند.

در فاصله بین سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ کم کم قوانین نظارتی شکل گرفتند. برای صرافی‌ها مقررات خاصی تعیین شد و… خیلی‌ها این اقدام را سخت‌گیری می‌دانستند. اما تدوین قانون محدودیت نبود؛ اتفاقا نشانه خوبی بود. نشان می‌داد این دارایی یا در نگاه گسترده‌تر، این بازار، مورد پذیرش قرار گرفته و برای اینکه با دید سرمایه‌گذاری جدی به آن نگاه شود، لازم است کمی چارچوب‌مدار باشد تا اعتماد عمومی را جلب کند.

اما اصل قضیه در جهش تاریخی سال ۲۰۱۷ بود. زمانی که قیمت بیت کوین از محدوده ۱۰۰۰ دلار به ۲۰٬۰۰۰ دلار رشد کرد. این رشد جذاب بیست برابری، نتیجه ورود سرمایه‌گذاران سازمانی، توسعه زیرساخت صرافی‌ها، موج پذیرش رسانه‌ها و از همه مهمتر افزایش تقاضا در آسیا بود.

این رشد، بیت کوین را به یک دارایی پرپتانسیل که ارزش سرمایه‌گذاری دارد، تبدیل کرد و توجه‌ها را بیش از پیش جلب کرد.

پیشنهاد مطالعه: همه چیز درباره سرمایه گذاری بیت کوین

بیت کوین، یک دارایی جهانی؟

بیشتر افراد تاریخچه بیت کوین را از سال ۲۰۱۸ به بعد به یاد دارند و از سال ۲۰۲۱ به‌عنوان طلایی‌ترین روزهای بازار کریپتو یاد می‌کنند. در ادامه مسیری که این ارز طی چند سال گذشته تا امروز طی کرده است را دوره می‌کنیم.

ورود نهادها

از سال ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۱ شرکت‌های بزرگی مثل مایکرواستراتژی و تسلا شروع به خرید بیت کوین کردند و این دارایی به عنوان طلای دیجیتال معروف شد! در این دوران زیرساخت بیت کوین در حال ارتقا بود. کیف‌پول‌ها توسعه پیدا کرده بودند و صرافی‌ها قانون‌مندتر شده بودند. در واقع همه چیز برای ورود سرمایه‌گذاران نهادی آماده بود و همین هم شد!

با ورود سرمایه جدید به بازار، افزایش نقدینگی و بیشتر شدن حجم معاملات، بازار کریپتو در سال ۲۰۲۱ در بهترین دوران خود قرار گرفت.

وقوع بحران‌ها اما بازگشت قدرت

در سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳ بازار با بحران‌هایی مثل سقوط لونا و ورشکستگی FTX مواجه شد. اما حتی در همین دوران هم بیت کوین نشان داد با وجود ریزش‌ها و نوسان‌های کوتاه مدت، تقاضا برای آن کم نشده و ارزش خود را حفظ کرده است. این واکنش بیت کوین در دوران بحرانی، یکبار دیگر ثابت کرد که BTC از بهترین گزینه‌ها برای هولد بلندمدت است.

جهش بیت کوین در عصر ETFها

تایید ETFهای بیت کوین در اوایل سال ۲۰۲۴ میلیاردها دلار سرمایه وارد بازار کرد و قیمت بیت کوین را به ۷۳هزار دلار رساند. در همان سال شاهد هاوینگ بیت کوین نیز بودیم که به خودی خود در رشد این دارایی نقش داشت. در پی آن پروتکل‌هایی مثل راه‌اندازی BRC-20 یا Ordinal و Runes نیز در جهش بیت کوین تاثیر گذاشتند تا اینکه طبق آمار منتشر شده در سایت TrustMachines، بیت کوین تا می ۲۰۲۴ با ثبت یک میلیارد تراکنش موفق بار دیگر مقیاس‌پذیری خود را یادآوری کرد.

پیشنهاد مطالعه: عوامل موثر بر قیمت بیت کوین؛ چه چیزی قیمت بیت‌کوین را تعیین می‌کند؟

تاریخچه بیت کوین در یک نگاه

توجه شما را به جدول زیر جلب می‌کنیم:

اکنون در آستانه سال ۲۰۲۶ هستیم و بنظر می‌رسد بازار آماده ورود به یک فاز جدید باشد.

تاریخچه بیت کوین از گذشته تا امروز؛ این داستان تا کجا ادامه دارد؟

هربار که تاریخچه بیت کوین را مرور می‌کنیم به یک الگوی مشابه می‌رسیم؛ بیت کوین از زمان ایجاد بلاک صفر تا همین امروز، به عنوان یک دارایی دیجیتال مدام این چرخه را تکرار می‌کند: 

ابتدا دوره انباشت، سپس رشد، سپس دوره اصلاح و دوباره جهش قیمت و پذیرش گسترده‌تر. 

اما در پاسخ به این سوال که آینده بیت کوین چیست باید گفت با توجه به تاریخچه بیت کوین، آینده خوبی برای این دارایی پیش‌بینی می‌شود و بنظر می‌رسد نگاه به BTC بیشتر از رمزارز، نگاه به یک زیرساخت مالی در سطح جهانی است. 

ممکن است خیلی از شما با خود بگویید باتوجه به اینکه عرضه بیت کوین محدود است، داستان رشد این دارایی تا کجا ادامه دارد؟ در پاسخ می‌گوییم؛ داستان بیت کوین هنوز تمام نشده و شاید جذاب‌ترین فصل آن هنوز نوشته نشده باشد! نظر شما چیست؟