مقایسه صرافی متمرکز و غیرمتمرکز؛ کدام یک بهتر است؟

با توجه به مشکلاتی که این اواخر برای صرافی‌هایی متمرکز پیش آمده است (برای مثال ورشکستگی صرافی بزرگ FTX)، بخش زیادی از کاربران بازار رمزارزها به این فکر افتاده‌اند تا داراریی‌های خود را از صرافی‌های متمرکز خارج کرده و تبادلات ارزی خود را در پلتفرم‌هایی غیرمتمرکز تحت عنوان صرافی‌های غیرمتمرکز انجام دهند. اما تفاوت صرافی های غیرمتمرکز و متمرکز چیست و کدام یک بهتر است؟ کدام یک امنیت بالاتری دارد و در کدام یک فرصت‌های بیشتری وجود دارد؟ در مقایسه صرافی متمرکز و غیرمتمرکز چه معیارهایی اهمیت بیشتری دارد؟

تا آخر این مقاله با سایت ارزیکال همراه باشید تا به صورت کامل به مقایسه صرافی های متمرکز و غیرمتمرکز بپردازیم!

صرافی متمرکز چیست؟

قبل از آن که به مقایسه صرافی‌های متمرکز و غیرمتمرکز بپردازیم، بهتر است ابتدا نگاهی به هر کدام داشته باشیم تا آن‌ها را بهتر بشناسیم. صرافی‌های متمرکز (CEX) نهادهایی متمرکزی هستند که امکان تبادلات رمز ارزها را برای کاربران فراهم می‌کنند.

ساز و کار صرافی‌های متمرکز به این صورت است که کاربران دارایی‌های رمزارزی خود را به کیف پول‌های صرافی واریز می‌کنند. در مقابل صرافی اعتباری برابر با دارایی کاربران در حساب صرافی نمایش می‌دهد. درواقع کاربران بعد از واریز دارایی‌های خود به صرافی، دیگر صاحب دارایی‌های خود نیستند. آن‌ها صرفاً اعتباری برابر با دارایی‌های واریز شده، از طرف صرافی دریافت می‌کنند.

کاربران می‌توانند دارایی‌های خود (منظور اعتباری که از صرافی دریافت کرده‌اند) را به ارزهای دیگری تبدیل کنند. کاربران حتی می‌توانند با تبدیل دارایی‌های خود به ارزهای فیات (مانند ریال یا دلار)، سرمایه خود را از بازار ارزهای دیجیتال خارج کنند.

این نوع صرافی‌ها شباهت زیادی به نهادهای مالی متمرکز (برای مثال بانک‌ها) دارند. صرافی‌های متمرکز تا حد زیادی از اصول بازار کریپتو که بر پایه تمرکز زدایی است به دور هستند.

صرافی غیرمتمرکز چیست؟

بالاتر با صرافی متمرکز آشنا شدیم، اما صرافی غیر متمرکز چیست؟

صرافی‌های غیر متمرکز (DEX) نوعی از اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز (Dapps) هستند و بر بستر شبکه‌های بلاکچین راه‌اندازی می‌شوند. ساز و کار صرافی‌های غیرمتمرکز بر پایه مکانیزمی تحت عنوان بازارساز خودکار (AMM) است. این نوع صرافی‌ها هرگونه دخالت فرد ثالث از معاملات را حذف می‌کنند و فعالیت خود را با کمک قراردادهای هوشمند و الگوریتم‌های ریاضی پیش می‌برند.

کاربران برای کار با صرافی‌های متمرکز نیازی به واریز دارایی‌های خود به صرافی‌ها ندارند. برای کار با این نوع صرافی‌ها تنها کافیست کاربر کیف پول دیجیتالی خود را به پلتفرم متصل کند تا بتواند از خدمات پلتفرم بهره ببرد. به همین دلیل هست که دکس تریدینگ، یعنی انجام معامله در صرافی‌های غیر متمرکز امنیت بیشتری دارد.

باید بدانید که در صرافی‌های غیرمتمرکز خبری از نهاد و بازارساز متمرکز نیست. در مقابل جایگزین‌هایی تحت عنوان استخرهای نقدینگی (Liquidity pools) و مکانیزم AMM در آن وجود دارد. در این لینک می‌توانید به لیست صرافی‌های غیر متمرکز دسترسی داشته باشید.

مقایسه صرافی‌های متمرکز و غیرمتمرکز

صرافی‌ها نقش بسیار مهمی در امور مالی کاربران دارند. در نتیجه شناخت و استفاده از صرافی‌های درست یکی از مهم‌ترین فاکتورها در بازار ارزهای دیجیتال است. مقایسه صرافی‌های متمرکز و غیر متمرکز می‌تواند در انتخاب صرافی مناسب به ما کمک کند.

در ادامه به مقایسه این دو نوع صرافی خواهیم پرداخت تا شما کاربران عزیز بتوانید هر کدام با توجه به نیازهای خود، مناسب‌ترین صرافی را انتخاب کنید.

مقایسه صرافی متمرکز و غیرمتمرکز در امنیت دارایی‌ها

امنیت دارایی را می‌توان مهم‌ترین فاکتور در بازارهای مالی به خصوص بازار ارزهای دیجیتال در نظر گرفت. در نتیجه در مقایسه صرافی متمرکز و غیرمتمرکز نیز این موضوع یکی از معیارهای مهم است.

همانطور که بالاتر گفته شد، در زمان کار با صرافی‌های متمرکز دارایی کاربران در دست صرافی‌هاست و کاربران تصرفی بر اصل سرمایه خود ندارند. این در حالی است که در زمان کار با صرافی‌های غیر متمرکز دارایی‌ها در کیف پول کاربران بوده و کاملاً تحت تصرف آن‌هاست. همین مورد باعث می‌شود صرافی‌های غیرمتمرکز دارای امنیت بیشتری باشند.

البته شرایط در رابطه با نقدینگی موجود در صرافی‌های غیرمتمرکز کمی متفاوت است. در صرافی‌های غیر متمرکز نقدینگی مورد نیاز توسط گروهی از کاربران تحت عنوان تامین کننده نقدینگی ایجاد می‌شود. نقدینگی تامین شده، در قراردادهای هوشمندی تحت عنوان استخر نقدینگی ذخیره می‌شود و هیچ شخصی دسترسی مستقیم به این دارایی‌ها ندارد. امکان وجود دارد که قراردادهای هوشمند مرتبط با یک استخر نقدینگی هک شده و دارایی‌های قرار گرفته در آن مورد سرقت قرار گیرد. (البته در صورت هک، فقط تامین کنندگان نقدینگی ضربه می‌خورند و مشکلی برای کاربران صرافی پیش نمی‌آید)

در حالت شرایط کلی می‌توان گفت کار با صرافی‌های غیرمتمرکز (البته منظور صرافی‌های معتبر هستند) دارای امنیت خیلی بیشتری است.

نحوه سفارش گذاری و قیمت گذاری

نحوه سفارش گذاری یکی دیگر از تفاوت‌های اصلی صرافی‌های متمرکز و DEX هاست.

در صرافی‌های متمرکز دفتر سفارشات (Order Book) وجود دارد (همانند سیستم‌های تبادلاتی سنتی) که سفارشات خریداران و فروشندگان در این دفاتر ثبت می‌شود. در ادامه یک نهاد متمرکز به نام بازارساز (Market Maker) سفارشات این دو گروه را بررسی کرده و آن‌ها را به یکدیگر متصل می‌کنند. درواقع صرافی‌های متمرکز نقش بازارساز را ایفا می‌کنند. این نوع سفارش گذاری ساختاری متمرکز دارد و بازارساز این امکان را دارد تا با دستکاری سفارشات، تاثیر مستقیم بر قیمت داشته باشد.

اما در صرافی‌های غیر متمرکز معاملات در استخرهای نقدینگی صورت می‌گیرد و هیچ نهاد متمرکزی بر قیمت گذاری‌ها تاثیر گذار نیست. در این استخرها تعیین نسبت قیمتی و قیمت گذاری‌های جفت ارزها بر عهده مکانیزم AMM است. این قیمت گذاری‌ها بر اساس الگوریتم‌های ریاضی و به صورت غیرمتمرکز صورت می‌گیرد. این موضوع باعث می‌شود تا دخالت نهادها در قیمت گذاری بشدت کاهش بیابد و صرافی‌های غیرمتمرکز به محیطی مناسب‌تر و امن‌تر تبدیل شوند.

تعداد ارزها و میزان فرصت‌ها

پروژه‌های بلاکچینی برای لیست کردن ارزهای خود در صرافی‌های متمرکز نیاز به انجام هماهنگی‌ها و پرداخت هزینه‌های نسبتاً بالایی دارند. این در حالی است که ارزهای مختلف برای لیست شدن در صرافی‌های متمرکز نیاز به انجام هماهنگی‌های خاص و پرداخت هزینه‌های بالایی ندارند.

در نتیجه تعداد ارزهایی قابل معامله در صرافی‌های غیر متمرکز نسبت به تعداد ارزهای قابل معامله در صرافی‌های متمرکز بسیار بیشتر است. توکن‌ها معمولاً ابتدا در صرافی‌های غیر متمرکز لیست می‌شوند و بعد از یک رشد قیمتی، در نهایت در صرافی‌های متمرکز نیز لیست می‌شوند.

با توجه به این موضوع فرصت‎‌های موجود در DEX ها بسیار بیشتر است. البته به دلیل عدم نظارت بر لیست شدن ارز احتمال وجود توکن اسکم در این نوع صرافی‌ها بیشتر است.

میزان نقدینگی (حجم معاملات) و تعداد کاربران

معیار بعدی در مقایسه صرافی متمرکز و غیرمتمرکز میزان نقدینگی هر کدام است. وقتی بازار یا محصولی دارای نقدینگی و حجم معاملات مناسبی باشد یعنی آن محصول به راحتی در بازار خرید و فروش می‌شود. بازار رمز ارزها به دلیل محبوبیت بالا و دسترسی مناسب و راحت برای عموم، نقدینگی مناسبی دارند. اما این نقدینگی در صرافی‌های غیر متمرکز تا حدودی کمتر است.

البته امروزه صرافی‌های غیر متمرکز نقدینگی بسیار بیشتری در مقایسه با گذشته دارند. با پیشرفت این حوزه رمز به روز اختلاف میان نقدینگی موجود در صرافی‌های متمرکز و غیرمتمرکز در حال کاهش است. با توجه به استقبال بالای کاربران از این نوع صرافی‌ها، احتمال می‌رود در چرخه صعودی پیش رو حجم معاملات DEXها رشد بیشتری داشته باشد.

مقایسه صرافی متمرکز و غیرمتمرکز در عرضه اولیه

کاربران بازار رمز ارزها همواره علاقه زیادی به عرضه‌های اولیه عمومی (ICO) داشته‌اند و معمولاً این ICO ها شامل سود‌های خوبی بودند. اما با توجه به مشکلات امنیت ICO ها صرافی‌ها به فکر بهینه سازی آن افتادند.

صرافی‌های متمرکز نوع جدیدی از عرضه اولیه را تحت عنوان عرضه اولیه در صرافی‌های متمرکز (IEO) ایجاد کردند. این کار به دلیل نظارت صرافی بر امور عرضه اولیه و کاهش ریسک‌های امنیتی صورت گرفت. در مقابل چنین مکانیزمی در صرافی‌های غیر متمرکز نیز ایجاد شد و آن را IDO نامیدند. در جدول زیر به مقایسه این دو روش خواهیم پرداخت.

در جدول بالا به مقایسه صرافی‌های متمرکز و غیر متمرکز از نظر نحوه عرضه اولیه پرداختیم. در روش IEO صرافی متمرکز نظارت بالایی دارد و امنیت تضمین شده‌ای را شاهد هستیم. اما در مدل IDO سختگیری‌ها کمتر است و بدون احراز هویت می‌توان به راحتی در آن‌ها شرکت کرد.

کدام صرافی را انتخاب کنیم؟ صرافی متمرکز یا غیرمتمرکز؟

انتخاب بین صرافی متمرکز و غیر متمرکز به نیازها، سطح تجربه و اولویت‌های شما بستگی دارد. اگر تازه‌کار هستید و به دنبال رابط کاربری ساده، نقدینگی بالا و پشتیبانی قوی هستید، صرافی‌های متمرکز مانند صرافی ال بانک گزینه‌های بهتری هستند، اما باید ریسک‌های امنیتی و نیاز به احراز هویت را بپذیرید.

در مقابل، اگر امنیت دارایی‌ها، حریم خصوصی و کنترل کامل بر سرمایه برایتان اولویت دارد، صرافی‌های غیرمتمرکز مانند یونی سواپ یا پنکیک سواپ مناسب تر هستند، هرچند ممکن است با کمی پیچیدگی فنی و کارمزدهای متغیر مواجه شوید.

برای کاربران حرفه‌ای، استفاده ترکیبی از هر دو نوع صرافی می‌تواند ایده‌آل باشد. از پلتفرم متمرکز برای معاملات با حجم بالا و نقدینگی بهتر و از دکس‌ها برای دسترسی به توکن‌های جدید و حفظ حریم خصوصی خود استفاده کنید.

هرچند در هر روش تحقیق درباره اعتبار صرافی، بررسی کارمزدها و توجه به امنیت پلتفرم، کلید طلایی برای رسیدن به یک انتخاب درست است.

سوالات متداول

آیا صرافی‌های غیرمتمرکز کاملاً ایمن هستند؟

خیر، اگرچه دکس‌ها به دلیل عدم ذخیره دارایی‌ها در صرافی امن‌تر هستند، اما ریسک‌هایی مانند هک قراردادهای هوشمند یا توکن‌های اسکم وجود دارد. همیشه از صرافی‌های معتبر استفاده کنید.

چرا کارمزدهای صرافی‌های غیرمتمرکز گاهی بالاست؟

کارمزدهای صرافی‌های غیر متمرکز به هزینه گس بلاکچین وابسته است که در زمان شلوغی شبکه (مانند اتریوم) بیشتر می‌شود. استفاده از بلاکچین‌های جدید که کارمزد کمتری دارند می‌تواند این مشکل را کاهش دهد.

آیا برای استفاده از صرافی‌های غیرمتمرکز نیاز به دانش فنی دارم؟

بله، کار با صرافی‌های غیر متمرکز ممکن است برای مبتدیان پیچیده باشد، اما با مطالعه و استفاده از آموزش‌های موجود می‌توانید به راحتی از آن‌ها استفاده کنید.