بازار کریپتو تعریف ما از پول را تغییر داده است. در عصری که تکنولوژی هر روز بیشتر از دیروز پیشرفت میکند، مفهوم ارز دیجیتال و امکان معامله داراییهایی که بهطور رمزنگاری شده روی بلاکچین ثبت شده باشند، یک تحول بزرگ در اقتصاد محسوب میشود. در این مقاله از ارزیکال به این میپردازیم که بازار کریپتو چیست، چطور کار میکند و چه فرصتها و چالشهایی دارد. با ما همراه باشید تا به درک درستی از چیستی حوزه ارزهای دیجیتال برسید.
تعریف بازار کریپتو
بازار کریپتو چیست؟ در پاسخ به این پرسش پرتکرار از افرادی که به تازگی وارد حوزه ارزهای دیجیتال شدند این بازار را اینگونه تعریف میکنیم.
بازار کریپتو (Cryptocurrency Market) یک بازار دیجیتال برای خرید و فروش و مبادله رمز ارزها است. اما خود رمزارز چیست؟ رمز ارز یا ارز دیجیتال، داراییهای رمزنگاری شدهای هستند که بر بستر بلاکچین ایجاد میشوند. این داراییها غیرمتمرکز هستند. یعنی به هیچ واسطهای مثل بانک یا دولت وابسته نیستند و بدون اینکه نهاد خاصی روی آنها نظارت داشته باشد بین کاربران مبادله میشوند.
بازار کریپتو به نوسان قیمت رمز ارزها معروف است. قیمت این داراییها بسته به ویژگی، کاربرد، پشتوانه و تبلیغاتی که برایشان میشود، متناسب با میزان عرضه و تقاضا و احساسات افراد متغیر است.
اما تعریف کریپتو در ارزهای دیجیتال خلاصه نمیشود؛ وقتی کسی بپرسد بازار کریپتو چیست؟ میگوییم کریپتو در اصل یک اکوسیستم مالی غیرمتمرکز است که شامل انواع پروژههای بلاکچینی، اپلیکیشنهای دیفای، قراردادهای هوشمند، انواع توکن و NFT و…است.
کریپتو بهعنوان یکی از بازارهای مالی شباهتهایی به بازار بورس و فارکس دارد اما در بسیاری موارد با آنها متفاوت است. در پایان این مقاله بهطور مفصل به بیان وجه تمایز کریپتو با سایر بازارها میپردازیم.
اصطلاحات کاربردی در بازار کریپتو
پیش از آنکه وارد جزئیات بیشتری در این حوزه شویم، لازم است بدانید اصطلاحات کاربردی بازار کریپتو چیست.
| مفهوم | توضیح |
| بلاکچین (Blockchain) | یک دفتر دیجیتال غیرمتمرکز که تمام تراکنشها را بهصورت شفاف و غیرقابل تغییر روی زنجیرهای از بلوکها ثبت میکند |
| رمزارز (Cryptocurrency) | داراییهای دیجیتالی روی شبکه بلاکچین که بین کاربران معامله میشوند و به آنها ارزهای دیجیتال گفته میشود |
| بیت کوین (Bitcoin) | اولین و بزرگترین ارز دیجیتال جهان با نماد BTC |
| آلت کوین (Altcoin) | تمام ارزهای دیجیتال به غیر از بیت کوین که شامل اتریوم، سولانا، ریپل، استیبلکوینهایی مثل تتر، یا پرایوسی کوین و میم کوین و غیره میشود |
| صرافی (Exchange) | پلتفرمی برای خرید و فروش ارزهای دیجیتال |
| کیف پول (Wallet) | ابزاری برای نگهداری و مدیریت رمزارزها در دو نوع نرم افزاری و سخت افزاری |
| کلید عمومی (Public Key) | یک رشته رمزنگاری شده از حروف و اعداد که در اختیار دیگران قرار میدهیم تا بتوانند برایمان ارز بفرستند؛ درست مثل شماره کارت بانکی |
| کلید خصوصی (Private Key) | یک رمز شخصی که کلید دسترسی به تمام داراییهاست و فقط باید در اختیار مالک داراییها قرار داشته باشد نه هیچ کس دیگری |
| ترید (Trade) | خرید و فروش رمزارزها با هدف کسب سود از نوسانات قیمت آنها و شکار فرصتها |
| هولد (Hold) | نگهداری بلند مدت ارزهای دیجیتال به امید رشد آنها در آینده |
| نهنگ (Whale) | سرمایهگذاران بزرگی که سهم بالایی از داراییها دارند و با معاملات سنگین خود بر قیمت تاثیر میگذارند |
| دیفای (DeFi) | مجموعه خدمات مالی غیرمتمرکزی که بدون واسطه، بر بستر بلاکچین و با استفاده از قرارداد هوشمند اجرا میشوند |
| پامپ و دامپ (Pump and Dump) | به بالا بردن مصنوعی قیمت برای اینکه دیگران هیجانی شده و خرید کنند پامپ و به فروش ناگهانی آن دامپ میگویند که نوعی دست کای بازار است |
| بازار خرسی (Bear Market) | بازاری که قیمت داراییها در آن روند صعودی دارند و مدام بیشتر و بیشتر میشوند |
| بازار گاوی (Bull Market) | بازاری که قیمت داراییها در آن وارد یک روند نزولی شده است |
حالا با دانستن این اصطلاحات مفاهیم بازار کریپتو را بهتر درک میکنید.
بازار کریپتو چگونه کار میکند؟
برای درک اینکه نحوه عملکرد بازار کریپتو چیست و بر چه اساسی پیش میرود، باید بدانیم اجزای اصلی آن چیست.
کریپتو مبتنی بر فناوری بلاکچین است و همه چیز در این بازار براساس تعامل بین کاربران و نسب عرضه و تقاضا پیش میرود. در کریپتو برخلاف بازارهای قدیمی، هیچ نهاد مرکزی برای نظارت و کنترل وجود ندارد.
اجزای اصلی تشکیل دهنده کریپتو عبارتند از:
- صرافیها (Exchanges)
- رمز ارزها (Coins & Tokens)
- کیف پولها (Wallets)
- تریدرها و سرمایهگذاران
خلاصه ساز و کار کریپتو این است: کاربر رمز ارز مدنظر خود را از صرافی میخرد. تراکنش او روی بلاکچین ثبت میشود، سپس دارایی را به کیف پول خود منتقل کرده و آنجا نگهداری میکند.
در ادامه هر یک از این اجزا و ارتباط بین آنها را بیشتر توضیح میدهیم.
صرافیها
قیمت رمز ارزها در بازار کریپتو تحت تاثیر عرضه و تقاضا است. وقتی تعداد خریداران بیشتر از فروشندگان شود، قیمت بالا میرود. و برعکس؛ زمانی که عرضه بر تقاضا قالب شود و تعداد فروشندگان بیشتر از خریداران باشد قیمت کاهش پیدا میکند. البته احساسات بازار و اخبار و شایعات نیز روی نوسان قیمت تاثیر مستقیم دارند.
کاربران حوزه کریپتو از نوسان قیمت برای کسب سود استفاده میکنند؛ اما در کدام بستر؟ در صرافی کریپتویی.
صرافی ارز دیجیتال چیست؟ صرافی پلتفرمی است که در آن به خرید و فروش رمز ارزها میپردازید. در واقع صرافیها اصلیترین بستر برای ترید کردن هستند و تریدر را به دنیای ارزهای دیجیتال متصل کرده و به او امکان معامله میدهد.
صرافیها در بازار کریپتو به دو دسته متمرکز و غیرمتمرکز تقسیم میشوند:
- صرافی متمرکز (CEX) که مدیریت داراییها به عهده خود صرافی است مثل Binance یا LBank و…
- صرافی غیرمتمرکز (DEX) مانند Uniswap یا PancakeSwap و غیره که کاربران مستقیما از طریق کیف پول خود متصل شده و ترید میکنند.
تراکنش خرید و فروشی که در صرافیها صورت میگیرد به شکل یک بلوک جدید به زنجیره بلاکچین اضافه میشود. همه افراد میتوانند اطلاعات تراکنشها اعم از مقدار، فرستنده و گیرنده را ببینند؛ اما هیچکس نمیتواند آن را دستکاری کند.
رمزارزها
بازار کریپتو از ارزهای دیجیتال تشکیل میشود اما انواع رمزارز در بازار کریپتو چیست؟ این داراییهای رمزنگاری شده متنوع را میتوان از دو دیدگاه فنی و کاربردی دستهبندی کرد:
رمزارزها از نظر فنی به دو نوع کوین و توکن تقسیم میشوند. کوین چیست؟ کوینها مثل بیت کوین، اتریوم، سولانا، کاردانو و… بلاکچین مستقل خود را دارند و روی شبکه خود انتقال داده میشوند. اما توکنها ارزهای دیجیتالی هستند که بلاکچین اختصاصی ندارند و روی بلاکچینهای دیگر ساخته و منتقل میشوند. مثل شیبا اینو یا تتر که روی شبکه اتریوم، بایننس، اسمارت چین، پالیگان و… فعال است.
ارزهای دیجیتال از نظر کاربردی، به دو دسته کلی بیت کوین و آلت کوینها تقسیم میشوند. هر آلت کوین نیز بسته به کاربرد و ویژگیهاییش در دستهبندیهای مختلفی قرار میگیرد. مثلا استیبل کوینها که پشتوانه داشته و ارزش ثابت دارند. میم کوینها که از شوخیهای اینترنتی الهام میگیرند یا پرایوسی کوینها با هدف حفظ حریم خصوصی.
مطلب پیشنهادی: تفاوت کوین و توکن چیست
کیف پول
بعد از خرید ارز دیجیتال باید آنها را جایی امن نگهداری کنیم؛ همینجا اهمیت داشتن کیف پول ارز دیجیتال مطرح میشود! کیف پولها دو نوع نرمافزاری و سختافزاری دارند؛ انتخاب بین این دو کیف پول به عهده شماست. یک کیف پول امن و معتبر انتخاب کرده و بعد از نصب، آن را به صرافی متصل کنید تا دارایی دیجیتال خود را به آن انتقال دهید.
در نگهداری کلید خصوصی و عمومی دقت کنید و برخلاف کلید عمومی، هیچوقت کلید خصوصی کیف پول خود را در اختیار دیگران قرار ندهید!
مطلب پیشنهادی: کلید خصوصی و عمومی در کیف پول ارز دیجیتال
تریدر و سرمایهگذار
تا اینجا فهمیدیم بازار کریپتو بر پایه بلاکچین فعال است. همه چیز حول خرید و فروش رمز ارزها میچرخد. بستر خرید و فروش داراییها همان صرافیها هستند و محل نگهداری آنها در کیف پول. اما برای اینکه این جریان شکل بگیرد بازار به بازیگر نیاز دارد و این بازیگر کسی نیست جز تریدر و سرمایهگذار که به خرید و فروش یا هولد داراییها مشغولند.
شغل تریدر چیست؟ تریدر با تحلیل نمودارها و بررسی حرکات قیمتی فرصتها را شکار میکند و متناسب با ساختار بازار پوزیشن معاملاتی باز میکند. او باید تحلیل تکنیکال و فاندامنتال بلد باشد، استراتژی ترید بداند و با الگوهای ترید نیز آشنا باشد. سرمایهگذار نیز داراییهای پرپتانسیل را شناسایی کرده و با تشخیص نقطه ورود مناسب، آنها را با دید بلند مدت میخرد و هولد میکند.
مزایای سرمایه گذاری در بازار کریپتو چیست؟
در این بخش به بررسی مزایا سرمایهگذاری و ترید در این حوزه میپرازیم تا ببینیم نقاط قوت بازار کریپتو چیست و کدام ویژگی اصلی ترین دلیل محبوبیت آن است؛ با ما همراه باشد.
- دسترسی جهانی و بدون محدودیت به بازار: بازار ارزهای دیجیتال یک بازار جهانی است که برای عموم افراد از هر کجای دنیا در هر روزی از هفته در تمام ساعات شبانهروز در دسترس است.
- کسب سود از نوسانات بازار: قیمت داراییها تحت تاثیر عوامل بسیاری مثل اخبار سیاسی، تصمیمات اقتصادی، شایعات و احساسات عمومی افراد است و متناسب با میزان عرضه و تقاضا نوسان میکند. یک تریدر هوشیار از همین نوسانات به نفع خود استفاده کرده و کسب سود میکند.
- امنیت و شفافیت بلاکچین: ارزهای دیجیتال بر پایه فناوری بلاکچین ایجاد شدند. یعنی تمام تراکنشها در یک دفتر کل عمومی دیجیتال ثبت میشوند و هیچ فرد یا نهادی نمیتواند هیچ کدام از دادههای ثبت شده را تغییر داده یا حذف کند.
- تنوع بالا داراییها در بازار کریپتو: حوزه کریپتو علاوه بر بیت کوین و اتریوم، انواع رمز ارزها، پروژههای مختلفی در زمینه دیفای (DeFi)، بازیهای بلاکچینی، متاورس، هوش مصنوعی و… را شامل میشود.
- نقدشوندگی بالا: بازار کریپتو نقدشوندگی بالا دارد و هر زمان اراده کنید میتوانید ارز دیجیتال خود را بهراحتی معامله کنید. زیرا همیشه افرادی وجود دارند که قصد خرید و فروش داراییها را داشته باشند.
باتوجه به مزایا خوب کریپتو، افراد میتوانند بسته به علایق خود از انواع سبک ترید مثل ترید روزانه، اسکالپ ترید یا حتی استیکینگ و ییلد فارمینگ را برای رسیدن به سود در این بازار استفاده کنند.
ریسکهای فعالیت در بازار کریپتوکارنسی
فراموش نکنید که کریپتو نیز مانند هر حوزه دیگری در کنار مزایا با چالشهایی روبهرو است. برای اینکه بفهمید کدام بازار مالی مناسب شماست، باید همه جوانب آن را بررسی کنید. در ادامه به این میپردازیم که ریسک بازار کریپتو چیست تا راحتتر بسنجید آیا با روحیات شما سازگار است یا خیر.
- نوسانات شدید قیمت: قیمت ارزهای دیجیتال ممکن است در عرض چند ساعت چندین درصد نوسان کند. با اینکه این تغییرات فرصت کسب سود ایجاد میکنند اما خطرناک هستند و اگر درست مدیریت نشوند، باعث ضرر سنگین خواهند بود.
- عدم نظارت رسمی: بازار کریپتو برخلاف بازار بورس تحت نظارت هیچ نهادی نیست و این آزادی با تمام جذابیتی که دارد، خطر ریسک کلاهبرداری و غیره را افزایش میدهد.
- پروژههای اسکم: با رشد بازار کریپتو تعداد پروژههای جعلی نیز روز به روز بیشتر میشود و مردم گرفتار انواع کلاهبرداریها از جمله پانزی و… میشوند.
- خطرات امنیتی: فراموش کردن کلید خصوصی یا فاش کردن آن به دیگران، نصب کیف پولهای تقلبی، خرید از صرافیهای ناشناس، کلیک روی لینکهای فیشینگ و… همه امنیت ارز دیجیتال شما را به خطر میاندازد.
پیشنهاد میکنیم حتما مقاله «چگونه امنیت ارزهای دیجیتال خود را تضمین کنیم؟ (۹ نکته حیاتی)» را مطالعه کنید.
تفاوت بازارهای فارکس و بورس با بازار کریپتو چیست؟
در پاسخ به این پرسش که کدام بازار مالی بهتر است و فرق بیت فارکس، بورس و بازار کریپتو چیست، توجه شما را به جدول مقایسهای زیر جلب میکنیم.
| ویژگی | فارکس | بورس | کریپتو |
| نوع دارایی | جفت ارز بین المللی، نفت و طلا و غیره | سهام شرکتها، صندوقها، اوراق بهادار | انواع مختلف رمزارز ها |
| نهاد نظارتی | تحت نظارت نهادهای مالی جهانی مثل FCA یا CFTC | تحت نظارت سازمان بورس هر کشور | غیرمتمرکز؛ بدون نظارت هیچ نهادی |
| زمان فعالیت | در پنج روز از هفته بهطور ۲۴ساعته | در ساعات کاری مشخص کشورها | بدون تعطیلی، در هر روز از هفته بهطور شبانه روزی |
| میزان نوسان قیمت | نسبتا پایین | پایینتر از فارکس و کریپتو | نوسانات بالا |
| ریسک سرمایهگذاری | متوسط تا بالا | پایین تا متوسط؛ البته بسته به سهام متفاوت است | بالا؛ مخصوصا برای افراد مبتدی یا تریدرهای طمعکار |
| نقدشوندگی | بالا | بالا | بالا |
| مناسب برای چه افرادی | تریدرهای حرفهای و ریسکپذیر | سرمایهگذاران محتاطی که دیدگاه بلند مدت دارند | افراد ریسک پذیر و آشنا با فناوری |
بسته به روحیات خود، بسنجید که کدام بازار بیشتر مناسب شماست.
مطلب پبشنهادی: تفاوت فارکس و ارز دیجیتال
آیا سرمایه گذاری در بازار کریپتو مناسب است؟
نوسانات شدید قیمت داراییها، واکنش سریع به اخبار، تصمیمات هیجانی افراد و حجم بالای معاملات، کریپتو را نسبت به سایر بازارهای مالی متفاوت میکند.
در بازار کریپتو نمیتوان موفقیت را پای شانس گذاشت؛ برای رسیدن به سود باید تحلیل بدانید، بازار را بشناسید و با استراتژیهای اصولی و دیسیپلین پیش روید. بدون مدیریت ریسک و ندانستن مفاهیم روانشناسی ترید، رسیدن به سود چندان آسان نخواهد داشت.
اگر تحمل ریسک دارید و به تکنولوژی و نوآوریهای روز علاقمندید، بازار کریپتو مناسب شماست. در غیر اینصورت سایر بازارها ثبات بیشتری دارند و شاید گزینههای مناسبتری برای شما باشند.
سوالات متداول
چگونه میتوان وارد بازار کریپتو شد؟
شما با ساخت حساب در یک صرافی معتبر و داشتن یک کیف پول امن میتوانید خیلی راحت وارد بازار کریپتو شوید و ترید کنید. اگر از صرافی ایرانی استفاده میکنید ابتدا مقداری ریال به حسابتان واریز کرده و آن را به تتر تبدیل کنید، سپس هر ارزی که مدنظر داشتید با تتر بخرید. اما اگر از صرافیهای خارجی استفاده میکنید ابتدا مقداری تتر به حسابتان انتقال دهید سپس شروع به معامله کنید.
چه عواملی روی بازار کریپتو تاثیرگذارند؟
اخبار اقتصادی، سیاست دولتها و قوانین کشورها، احساسات بازار، میزان عرضه و تقاضا، فعالیت نهنگها، رشد فناوریها و پذیرش ارزهای دیجیتال همگی روی بازار کریپتو تاثیر دارند.
ساعت کاری بازار کریپتو چیست؟
بازار کریپتو برخلاف سایر بازارهای مالی تعطیلی ندارد و در تمام ایام هفته حتی روزهای تعطیل بهطور شبانه روزی فعال است. هر زمان که اراده کنید میتوانید بهراحتی از هر جای دنیا در بازار ارزهای دیجیتال خرید و فروش کنید.
