تاریخ به ما نشان داده است که شکل پول تغییر میکند. زمانی از شتر، صدف و نمک به عنوان پول استفاده میشد و امروز اسکناس و سکه را بهعنوان پول میشناسیم؛ همان پول فیات که دولت برای آن ارزش قانونی تعیین میکند. با این حال رمز ارزها نسخه جدیدتر پول هستند؛ داراییهایی مبتنی بر بلاکچین که نه دولت، بلکه توسط شبکهای از کاربران و الگوریتمها مدیریت میشوند. البته این تنها یک تفاوت سطحی است و بسیاری هنوز نمیدانند ارز دیجیتال با پول فیات چه فرقی دارد؟ سیستم پولی مبتنی بر دولت از یکسو و مدل غیرمتمرکز ارزهای دیجیتال از سوی دیگر، هر کدام پیامدهای متفاوتی برای تورم، امنیت سرمایه، کارمزد تراکنشها و استقلال مالی دارند. در ادامه بیشتر درباره تفاوت ارز دیجیتال با پول فیات میپردازیم. با ارزیکال همراه باشید.
پول فیات یا ارز فیات چیست؟
سادهترین پاسخ به این سؤال که ارز فیات چیست و چه تفاوتی با ارزهای دیجیتال دارد، این است که ارزهای فیات اشکالی از پول رایج قانونی هستند که توسط دولتها کنترل میشوند. به عبارتی همان وجه رایجی که برای معاملات و خریدهای روزمره از آن استفاده میکنیم. ارزش این نوع پول به دولت و ثبات اقتصادی گره خورده است. به همین دلیل عموماً ثبات قیمت بیشتری نسبت به ارزهای دیجیتال دارد.
پشتوانه ارز فیات
پشتوانه ارزهای فیات مانند دلار، یورو یا ین، دولت کشورهای مختلف است و ارزش آنها از اعتماد مردم به دولت و بانک مرکزی ناشی میشود. این ارزش را میزان عرضه و تقاضا در بازار تعیین میکند. هرچه مردم به سیاستهای اقتصادی کشور اعتماد بیشتری داشته باشند، پول فیات عملکرد بهتری دارد. از طرفی اگر حجم زیادی پول چاپ شود، ارزش آن کاهش پیدا میکند و قدرت خرید پایین میآید.
ویژگیهای ارز فیات
کنترلپذیری از مهمترین ویژگیهای ارز فیات است. دولتها میتوانند حجم پول را تنظیم، نرخ بهره را تغییر و از این طریق اقتصاد را مدیریت کنند. از سوی دیگر، پول فیات برای استفاده روزمره بسیار ساده و در دسترس است. با این حال چون ارزش ذاتی ندارد، همیشه در معرض خطر کاهش ارزش و تورم قرار میگیرد و این همان نقطهای است که تفاوت ارز دیجیتال با پول فیات برجستهتر میشود.
ارز دیجیتال چیست؟
ارز دیجیتال چیست؟ دارایی دیجیتالی است که به عنوان یک سیستم پول نقد الکترونیکی همتا به همتا ایجاد شده است. برخلاف وجود یک بانک برای تراکنش فیات، ارز دیجیتال برای اعتبارسنجی تراکنش به واسطه نیاز ندارد. از جمله شناختهشدهترین ارزهای دیجیتال میتوان به بیتکوین و اتریوم اشاره کرد. این نوع پول امکان انتقال سریع و بدون واسطه بین افراد را فراهم میکند و محدودیتهای جغرافیایی یا بانکی ندارد.
پشتوانه ارز دیجیتال
ارز دیجیتال برخلاف پول فیات پشتوانه دولتی ندارد. ارزش آن بر پایه اعتماد کاربران به فناوری بلاکچین و شبکه غیرمتمرکز شکل میگیرد. الگوریتمها و قوانین شبکه، تعداد کوینها و نحوه تراکنشها را کنترل میکنند و همین باعث میشود که ارزش رمزارزها شفاف و قابل ردیابی باشد.
یکی دیگر از پاسخهایی که به خوبی بیان میکند پول فیات چه فرقی با ارزهای دیجیتال دارد؟ این است که ارزهای دیجیتال محدودیت عرضه دارند. برای مثال تعداد بیتکوینها ۲۱ میلیون واحد است و این محدودیت باعث میشود تورم مانند پول فیات رخ ندهد و پشتوانه بهتری باشد.
مطلب پیشنهادی: پشتوانه ارز دیجیتال چیست؟
ویژگیهای ارز دیجیتال
غیرمتمرکز بودن از ویژگیهای بارز رمز ارزها است. هیچ دولت یا نهاد واحدی کنترل کامل آن را ندارد و تصمیمگیریها بر اساس توافق شبکه انجام میشود. این ویژگی باعث میشود کارمزد تراکنشها پایینتر و سرعت نقل و انتقال بالا باشد. با نگاهی کوتاه به تاریخچه ارز دیجیتال، میتوانید ویژگیهای بارز این نوع از دارایی را به شکلی ملموس درک کنید.
علاوه بر این ارزهای دیجیتال حریم خصوصی بیشتری نسبت به پول فیات ارائه میدهند. با این حال، به دلیل نوسانات و نبود چارچوب نظارتی مشخص، ریسک بیشتری نسبت به پولهای سنتی دارند. این ویژگی تفاوت ارز دیجیتال با پول فیات را به خوبی نشان میدهد.
مطلب پیشنهادی: مدیریت ریسک در ارز دیجیتال چیست؟ ۵ استراتژی برتر مدیریت ریسک
بررسی تفاوت ارز دیجیتال با پول فیات
ارز فیات و ارز دیجیتال از نظر ساختار، حاکمیت و اصول عملیاتی تفاوتهای قابل توجهی دارند. در اینجا برخی از زمینههای اصلی تفاوت پول فیات و ارز دیجیتال آمده است.
حفظ حریم خصوصی
ارزهای دیجیتال توسط یک مرجع دولتی یا بانک مرکزی کنترل نمیشود و به دلیل ساختار غیرمتمرکز و رمزنگاریشده، سطح بالاتری از حریم خصوصی ارائه میدهند. تراکنشهای ارز دیجیتال در بلاکچین عمومی قابل مشاهده هستند، اما فقط میتوانید آدرسهای کیف پول فرستندگان و گیرندگان را ببینید. این ساختار ناشناس، ردیابی منشأ تراکنش را برای افراد دشوارتر میکند.
در مقابل، پول فیات تحت نظارت بانکها و دولتهاست و تراکنشها معمولاً با هویت کاربران ثبت میشود، بنابراین حریم خصوصی کمتری ارائه میدهند. دولتها و بانکها میتوانند حسابها را مسدود کنند، الگوهای هزینه را ردیابی کنند و استقلال مالی کمتری به کاربران میدهند.
ثبات و پذیرش
پول فیات تقریبا در همه کشورها از پذیرش جهانی برخوردار است و همین موضوع باعث میشود در تجارتهای بینالمللی، سرمایهگذاری و ذخیره ارزش به راحتی قابل استفاده باشد. در مقایسه با ارزهای دیجیتال، پول فیات نسبتا پایدار است. دولتها و بانکهای مرکزی میتوانند سیاستهای اقتصادی و مالی را به شکل مؤثرتری پیاده کنند و کنترل نسبی بر تورم و رشد اقتصادی داشته باشند.
با اینکه تورم میتواند قدرت خرید آن را در شرایط خاص کاهش دهد، ارزهای فیات نوسانات شدید ارزهای دیجیتال مانند بیتکوین یا اتریوم را تجربه نمیکنند. ارزهای دیجیتال به دلیل محدودیت عرضه و نوسانات بازار، ثبات کمتری دارند و قیمت آنها میتواند در بازههای کوتاه به شدت تغییر کند.
نظارت و قوانین
پول فیات تحت قوانین و نظارتهای دقیق دولتها و بانکهای مرکزی است و استفاده از آن چارچوب قانونی مشخصی دارد. این چارچوبها شامل مقررات بانکی، کنترل ضد پولشویی و محدودیتهای مالی است که امنیت کاربران و سیستم اقتصادی را تضمین میکند. چنین سطح کنترلی در اکوسیستمهای غیرمتمرکز ارزهای دیجیتال به سادگی امکانپذیر نیست.
اگرچه این باعث میشود آزادی بیشتری برای کاربران فراهم شود، اما در عین حال ریسک نظارتی و قانونی نیز بالاتر است و خطر سوءاستفاده، پولشویی یا فعالیتهای غیرقانونی نیز افزایش مییابد.
امنیت
ماهیت غیرمتمرکز بلاکچین، همراه با تکنیکهای پیشرفته رمزنگاری، تغییر یا دستکاری سوابق تراکنشها را تقریبا غیرممکن میکند. این ویژگی باعث میشود ارزهای دیجیتال در برابر دستکاری و تقلب کمتر آسیبپذیر باشند و در عین حال و شفافیت بالایی را برای تمامی تراکنشها فراهم میکند.
از سوی دیگر، پول فیات به سیستم بانکی و زیرساختهای دولت وابسته است که خطر جعل، سرقت یا خطای انسانی بیشتری در آن وجود دارد. علاوه بر این، تراکنشهای سنتی با واسطههای بانکی و محدودیتهای زمانی همراه هستند و دسترسی فوری و شفافیت کامل همیشه امکانپذیر نیست.
مطلب پیشنهادی: وب 3 چیست؟ همه چیز درباره نسل جدید اینترنت غیرمتمرکز به زبان ساده
مقایسه ارز دیجیتال و پول فیات
جدول زیر دیدگاه بهتری درباره تفاوت ارز دیجیتال با پول فیات به شما میدهد.
| ارز دیجیتال | ارز فیات | ||
| کنترل | غیرمتمرکز؛ هیچ دولت یا نهاد واحدی کنترل کامل روی این نوع پول ندارد | متمرکز؛ تحت کنترل دولتها و بانکهای مرکزی است. | |
| شکل نگهداری | کاملاً دیجیتال؛ هیچ شکل فیزیکی ندارد و در کیف پولهای الکترونیکی نگهداری میشود. | فیزیکی و دیجیتال؛ شامل اسکناس، سکه و موجودی بانکی است. | |
| عرضه | محدود و برنامهریزیشده | نامحدود و قابل چاپ توسط دولت | |
| سرعت انتقال | بالا و بدون محدودیت جغرافیایی | نسبتاً کند؛ نیاز به واسطههای بانکی و با محدودیتهای جغرافیایی | |
| شفافیت تراکنش | همه تراکنشها در بلاکچین ثبت میشوند و تغییر یا حذف آنها تقریباً غیرممکن است، اما هویت کاربران تا حدی ناشناس باقی میماند. | تراکنشها در سیستم بانکی ثبت میشوند و دولت و بانکها به اطلاعات بیشتری نسبت به مردم دسترسی دارند. | |
| تورم پذیری | به دلیل محدودیت عرضه و الگوریتم شبکه، تورم کنترلشده است. هرچند نوسانات کوتاهمدت قیمت بالاست. | دولتها میتوانند پول چاپ کنند و تورم ممکن است قدرت خرید را کاهش دهد. | |
| مزایا |
|
پذیرش جهانی، ثبات نسبی قیمت، قانونی و امن برای معاملات روزمره، ساده برای استفاده عمومی. | |
| معایب | نوسانات شدید قیمت، عدم قطعیت قانونی، نیاز به دانش فنی برای نگهداری و استفاده، ریسک امنیتی کیف پولها | کنترل متمرکز توسط دولت، تورم بالقوه، حریم خصوصی کمتر، انتقال کندتر و وابستگی به زیرساخت بانکی. |
سخن آخر درباره تفاوت ارز دیجیتال با پول فیات
بهترین راه برای موفقیت در دنیای مالی، آگاهی و مطالعه مداوم است. چرا؟ تا بتوانید با شناخت تفاوتها و مزایا و محدودیتهای هر نوع پول، تصمیمات مالی هوشمندانه و آگاهانهای بگیرید. وقتی بدانید پول فیات چگونه کار میکند و چه ثبات قیمتی دارد و ارز دیجیتال چگونه غیرمتمرکز است و نوسانات بالایی دارد، میتوانید بهتر تصمیم بگیرید که پولتان را کجا و چگونه سرمایهگذاری کنید. این باعث میشود ریسکهای مالی را بشناسید و مدیریت کنید.
تفاوت ارز دیجیتال با پول فیات تنها به شکل فیزیکی یا دیجیتال آنها محدود نمیشود، بلکه به نحوه مدیریت، پشتوانه و فلسفه اقتصادی آنها بازمیگردد. پول فیات تحت کنترل دولتها و بانکهای مرکزی است و ارزش آن به ثبات اقتصادی دولت گره خورده است. در مقابل، ارزهای دیجیتال غیرمتمرکز هستند و ارزششان بر پایه فناوری بلاکچین و اعتماد کاربران شکل میگیرد.
در نهایت، انتخاب بین پول فیات و ارز دیجیتال بستگی به هدف، شرایط و ترجیحات شما دارد. برای معاملات روزمره و حداکثر امنیت قانونی، پول فیات مناسبتر است. اما برای تراکنشهای سریع، کنترل بیشتر روی دارایی و حفظ حریم خصوصی، ارز دیجیتال گزینه جذابی محسوب میشود.
سؤالات متداول
ارز فیات چیست و چه تفاوتی با ارزهای دیجیتال دارد؟
ارز فیات اشکالی از پول رایج قانونی هستند که دولتها کنترل میکنند. به عبارتی همان وجه رایجی که برای معاملات و خریدهای روزمره از آن استفاده میکنیم. در حالی که ارز دیجیتال غیرمتمرکز و مبتنی بر بلاکچین است و پشتوانه دولتی ندارد.
آیا ارز دیجیتال میتواند جایگزین پول فیات شود؟
نه کاملاً؛ زیرا در حال حاضر ثبات و پذیرش جهانی پول فیات را ندارد. ارز دیجیتال را میتوان مکملی برای پول فیات، برای تراکنش سریع و خصوصی در نظر گرفت. با این حال هیچکس از آینده خبر ندارد!
چرا ارز دیجیتال تهدیدی برای پول فیات محسوب میشود؟
زیرا غیرمتمرکز است، کنترل دولت را کاهش میدهد و به کاربران استقلال مالی بیشتری میدهد، هرچند ریسک و نوسانات بیشتری دارد.
