اگر در دنیای بلاکچین فعالیت کرده باشید، قطعا عبارت امضای دیجیتال به گوشتان رسیده است. ولی هر بار از خودتان پرسیدید که اصلا امضای دیجیتال چیست، چگونه کار میکند و چه کاربردی برای ارتقای امنیت دارد؟ ما در این مقاله از ارزیکال قصد داریم به تمام این سوالات جواب دهیم. پس همراه ما باشید.
معنی امضای دیجیتال چیست؟
در قدم اول باید یاد بگیرید که امضای دیجیتال چیست؟ امضای دیجیتال (Digital Signature) روشی برای تایید هویت فرستنده و صحت یک پیام دیجیتالی است؛ روشی که بر پایه تکنیکهای رمزنگاری بنا شده است. همانطور که ارز دیجیتال اعتماد را بدون وابستگی به بانک و واسطه ایجاد میکند، امضای دیجیتال هم همین کار را برای پیامها و اسناد انجام میدهد.
امضای دیجیتال به زبان ساده نسخه الکترونیکی همان امضای دستنویس یا مهر است. هر کسی یک امضا دیجیتال منحصر به فرد دارد؛ درست مثل یک اثر انگشت دیجیتال. این امضا نشان میدهد که سند از طرف چه کسی ارسال و امضا شده است. همچنین بعد از امضا نیز هیچ تغییری در محتوا ایجاد نشده است.
توجه داشته باشید که امضای دیجیتال با امضای الکترونیکی فرق دارد. امضاهای الکترونیکی روی کاغذ ثبت میشوند و فقط باید آن را اسن کرد. اما امضا دیجیتال مبتنی بر ریاضیات و رمزنگاری است و جعل یا تغییر آن سندها عملا غیر ممکن یا بسیار سخت است. به همین دلیل امنیت بیشتری را ایجاد میکند.
برای درک بهتر این که امضا دیجیتال چیست باید با ساز و کار آن نیز آشنا شوید که در ادامه توضیح میدهیم.
مطلب پیشنهادی: ارز دیجیتال چیست؟
امضا دیجیتال چگونه کار میکند؟
آشنایی با روش کار این فناوری، کمک میکند که بهتر بفهمید امضای دیجیتال چیست. در این روش برای هر کاربر دو کلید ساخته میشود که برای رمزنگاری و رمزگشایی دادهها کاربرد دارند. یک کلید خصوصی که محرمانه میماند و برای امضا کردن استفاده میشود و یک کلید عمومی که در اختیار دیگران قرار میگیرد تا صحت امضا را بررسی کنند.
مرحله اول برای این که بتوانید پیامی را به صورت دیجیتالی امضا کنید، هش کردن آن پیام یا دادههای دیجیتال است. زمانی که پیامی ارسال میشود، ابتدا از آن یک مقدار هش گرفته میشود. هش همان خلاصه پیام است که به صورت رشتهای از اعداد و حروف تولیدمیشود و یکتا و ثابت است. کوچکترین تغییر در پیام باعث میشود که هش کاملا تغییر کند. این ویژگی باعث میشود هر گونه دستکاری در پیامها قابلتشخیص باشد.
بعد از تولید هش، فرستنده آن را با کلید خصوصی خود رمزنگاری میکند؛ این خروجی همان امضای دیجیتال است. گیرنده هم پس از دریافت پیام، دوباره از محتوا هش میگیرد و امضای دیجیتال را با کلید عمومی فرستنده رمزگشایی میکند. اگر این دو مقدار هش با هم برابر باشند، مشخص میشود که پیام تغییر نکرده و واقعا توسط صاحب کلید خصوصی ارسال شده است.
بدین ترتیب امضای دیجیتال سه ویژگی خیلی مهم را فراهم میکند: اصالت فرستنده (Authentication)، سلامت پیام (Integrity) و انکارناپذیری (Non-repudiation). به همین دلیل رد پای این تکنولوژی در خیلی از حوزهها دیده میشود.
کاربردهای امضای دیجیتال چیست؟
تا اینجای مقاله هر چیزی که لازم بود در مورد امضای دیجیتال و نحوه کارکرد آن بدانید را بررسی کردیم. اما یک سوال جا مانده که باید به آن جواب دهیم؛ پس کاربردهای امضای دیجیتال چیست؟ در ادامه به بررسی مهمترین کاربردهای Digital Signature در دنیای رو به رشد امروزی میپردازیم.
امضای دیجیتال در بلاکچین
اگر میپرسید مهمترین کاربرد امضای دیجیتال چیست، بیشک باید بگوییم تامین امنیت و احراز مالکیت در شبکههای بلاکچینی. توجه کنید هر تراکنش در بلاکچین به صورت یک پیام دیجیتالیِ رمزنگاریشده شناخته میشود که مالک آن باید با استفاده از کلید خصوصی خود آن را امضا کند.
این امضا همراه با تراکنش به شبکه ارسال میشود. سپس با توجه به الگوریتمهای شبکه، اعتبارسنج یا ماینر با استفاده از کلید عمومی فرستنده امضا، آن را بررسی میکند. در نتیجه میتوان مطمئن شد که تراکنش از طرف صاحب واقعی امضای شده و محتوای تراکنش تغییر نکرده باشد.
اصلیترین مزیت این کار اینجاست که امکان نقل و انتقال ارزش بدون نیاز به واسطه را فراهم میکند. به عنوان مثال، برای ارسال ETH، کیف پول تراکنش را هش میکند و سپس هش را با کلید خصوصی صاحب آدرس امضا میکند. سپس ولیدیتورها امضا را اعتبارسنجی میکنند و تراکنش را در بلاک قرار میدهند. این کار خیلی سریع و با هزینه کم تمجام میشود.
امضای قراردادها و اسناد رسمی
با توجه به این که امضا دیجیتال روند امضا قراردادها را بسیار راحت و بیدردسر میسازد، کاربرد این تکنولوژی در اسناد رسمی نیز دیده میشود. کاربران میتوانند بدون حضور فیزیکی، اسناد مهم را امضا کنند. سیستم هم تضمین میکند که هویت امضاکننده واقعی است و متن قرارداد نیز تغییر نکرده است. امروزه بسیاری از شرکتها برای قراردادهای کاری یا توافقنامههای آنلاین از این روش استفاده میکنند؛ بدون این که کاغذی چاپ شود یا نیازی به ارسال فیزیکی آنها باشد.
تراکنشهای بانکی و مالی
امضای دیجیتال توانسته نقش خود را در سیستمهای بانکی نیز نشان دهد. بانکها برای جلوگیری از تقلب و سرقت از کاربران و اطمینان از این که دستور پرداخت واقعا توسط صاحب حساب صادر شده، از امضای دیجیتال استفاده میکنند.
وقتی کاربر یک تراکنش مالی مانند انتقال وجه را ثبت میکند، سیستم یک هش از اطلاعات این تراکنش میسازد. این هش با کلید خصوصی فرد در یک فضای امن امضا میشود؛ ممکن است اپلیکیشن بانکی، توکن سختافزاری یا محیط رمزنگاریشده باشد. سپس دادهی امضاشده به همراه اطلاعات تراکنش به بانک ارسال میشود تا بانک با استفاده از کلید عمومی مشتری، امضا را بررسی کند و اگر امضا معتبر باشد، آن تراکنش را اجرا میکند.
پست الکترونیک امن
امضای دیجیتال برای پستهای الکترونیک (Email) هم کاربرد دارد؛ به طوری که تضمین میکند که ایمیل واقعا از طرف فرستنده اصلی ارسال شده است و متن همان چیزیست که فرستنده نوشته است. این ویژگی برای جلوگیری از فیشینگ، ایمیلهای جعلی و سرقت اطلاعات بسیار موثر است. بسیاری از سازمانها برای ارتباطات رسمی از ایمیلهای امضاشده استفاده میکنند.
مطلب پیشنهادی: حملات فیشینگ چیست؟
تایید هویت در سیستمهای دولتی
دولتها از امضای دیجیتال برای احراز هویت شهروندان در خدمات آنلاین استفاده میکنند؛ مثل ارسال اظهارنامه مالیاتی یا ثبت درخواستهای اداری. این روش باعث کاهش مراجعه حضوری، افزایش اعتماد و تسریع روند ارائه خدمات میشود.
چرا به امضای دیجیتال نیاز داریم؟ (اهمیت و مزایا)
حتما میپرسید دلیل این حجم از محبوبیت و گستردگی کاربردهای امضای دیجیتال چیست؟ جواب ساده است؛ مزایایی که به همراه دارد. مهمترین مزایای امضای دیجیتال عبارتند از:
- افزایش امنیت: امضای دیجیتال با استفاده از رمزنگاریهای قوی اجرا میشود که احتمال جعل یا تغییر پیام را تقریبا غیرممکن میکند. همچنین این اطمینان را به کاربران میدهد که فقط صاحب کلید خصوصی قادر به امضا است.
- کاهش هزینهها: با حذف اسناد فیزیکی، هزینههای چاپ، نگهداری و ارسال کاهش مییابد و کسب و کارها و سازمانها سریعتر و کمهزینهتری را تجربه میکنند.
- قابلیت عدم انکار: وقتی فردی با کلید خصوصیش قرارداد یا سندی را امضا میکند، بعدا نمیتواند ادعا کند که پیام یا تراکنش متعلق به او نیست. چون امضا منحصراً توسط همان کلید ساخته شده است.
- سرعت و صرفهجویی در زمان: فرایندهای اداری یا تراکنشهایی که بدون نیاز به امضای کاغذی انجام میشوند، فقط چند ثانیه طول میکشند.
- احراز هویت دقیق: این فناوری به طور دقیق مشخص میکند که فرستنده پیام یا تراکنش چه کسی است. زیرا امضای دیجیتال فقط توسط کلید خصوصی فرد ایجاد میشود و گیرنده میتواند هویت واقعی آن شخص را با کلید عمومی تایید کند.
- سازگاری با بلاکچین و ارزهای دیجیتال: در سیستمهای غیرمتمرکز که واسطهای برای تایید هویت وجود ندارد، امضای دیجیتال نقش ستون اصلی امنیت و تایید تراکنشها را برعهده دارد.
به دلیل این مزیتها، امروزه امضای دیجیتال یکی از پایههای اصلی در آینده اسناد، تراکنشها و تایید هویت دیجیتال است.
نتیجهگیری: چرا امضای دیجیتال آینده اسناد و تراکنشهاست؟
امضای دیجیتال چیست؛ دقیقا همان چیزی است که دنیای امروزی برای انجام کارهای مهم به آن نیاز دارد. در دنیایی که تمام کارها، از پیامها تا قراردادهای رسمی و تراکنش های مالی، به سمت آنلاین شدن میرود، دیگر امضاهای کاغذی جایی ندارند.
این فناوری باعث میشود کاربران بدانند چه کسی پیام را فرستاده و مطمئن باشند هیچ چیزی در مسیر دستکاری نشده است. همین سادگی و امنیت، امضای دیجیتال را به یک ابزار کاربردی برای همه تبدیل میکند؛ چه بانکها و نهادهای دولتی، چه کاربر معمولی. از این رو، باور به این که آیندهی اعتماد در دنیای دیجیتال است، اصلا درو از ذهن نیست!
حالا به نظر شما این اتفاق یک قدم مثبت و کارساز است یا میتواند در آینده چالشهایی بوجود بیاورد؟
