وام ارز دیجیتال یک تحول بزرگ در حوزه دیفای است که به وامدهنده امکان کسب درآمد غیرفعال از دارایی خود را داده و به وامگیرنده کمک میکند بدون فروش دارایی خود به نقدینگی دسترسی پیدا کند.
برای گرفتن وام ارز دیجیتال خبری از کاغذ بازیهای طولانی و گذراندن مراحل اداری پیچیده نیست؛ این وام خیلی سریع، بیواسطه و از طریق قرارداد هوشمند در دسترس افراد قرار میگیرد. در این مقاله از ارزیکال شما را با چیستی وام ارز دیجیتال و بهترین پلتفرمهای این حوزه آشنا میکنیم.
وام ارز دیجیتال یا crypto lending چیست؟
وام دهی ارز دیجیتال (crypto lending) یکی از خدمات موجود در اکوسیستم مالی غیرمتمرکز دیفای (DeFi) است. این روش وامدهی شباهت زیادی به وامدهی سنتی دارد؛ فرایندی که طی آن فردی به پول نیاز دارد و فرد دیگری میتواند این پول را به او قرض و در قبال آن سود دریافت کند.
فرایند وامدهی در روش سنتی از طریق بانک صورت میگیرد اما در حوزه ارزهای دیجیتال این فرایند در بستر پلتفرمهای غیر متمرکز و از طریق قرارداد هوشمند و شبکههای همتا به همتا (P2P) اتفاق میافتد.
وام ارز دیجیتال نیازی به واسطه رسمی ندارد و تمام فرایند آن بهطور خودکار انجام میشود، هیچ نهاد دولتی روی آن نظارت ندارد و خبری از کاغذ بازی و مراحل پیچیده اداری نیست. کنترل دارایی همیشه در دست شماست و وام بدون نیاز به تایید انسانی فوری انجام میشود. کافی است کیف پول Web3 داشته باشید تا بتوانید وام بدهید یا بگیرید.
سیستم وام دهی ارز دیجیتال چگونه کار میکند؟
فرایند وامدهی و وامگیری در دیفای به وسیله قراردادهای هوشمند بر بستر بلاکچین انجام میشود و سه رکن اصلی دارد:
- سرمایهگذاری که به دنبال کسب سود از سپردهگذاری ارز دیجیتال است،
- فردی که دارایی خود را در استخرهای وامدهی وثیقه گذاری میکند،
- بستری که در آن ارتباط بین وامدهنده و وامگیرنده برقرار شود.
اما این پروسه چگونه طی میشود؟ فرد وامدهنده وارد پلتفرم وامدهی میشود. سپس ارز دیجیتال خود را Deposit میکند تا وارد استخر نقدینگی شود و از استیک کردن آن سود ببرد. فرد وامگیرنده نیز باید برای گرفتن وام و استفاده از نقدینگی قفل شده در استخرها مقداری ضمانت بگذارد و بعد از پس دادن قرض خود دارایی ضمانت شدهاش را پس بگیرد.
البته اگر ارزش وثیقهای که گذاشته است کاهش پیدا کند پلتفرم دارایی او را میفروشد تا بیشتر ضرر نکند و منجر به لیکویید شدن فرد میشود.
اگر باید بیشتر از وام وثیقه بگذاریم، اصلا چرا وام بگیریم؟
برای گرفتن وام ارز دیجیتال باید حتما بیشتر از مقدار وام (بیشتر از ۱۵۰٪) وثیقه بگذارید که به آن (Overcollateralization) میگویند. فکر میکنید چرا؟
چون وامدهیها اصولا در پلتفرمهایی انجام میشوند که احراز هویت (KYC) در آنها اجباری نیست و برای تضمین بازپرداخت لازم است وثیقهای که میگذارید ارزش بیشتری از وام داشته باشد. هر چه ارزش وثیقه بیشتر باشد خطر لیکویید شدن کمتر میشود.
شاید برایتان سوال پیش آید که وقتی نمیتوانم بیشتر از دارایی که دارم وام بگیرم اصلا فایده وام ارز دیجیتال چیست؟ اصلیترین مزیت وام ارز دیجیتال برای فرد وامدهنده کسب درآمد از دارایی است؛ نرخ بهره حاصل از این فعالیت از نرخ سود پسانداز بانکی بیشتر است و بر اساس میزان عرضه و تقاضا تعیین میشود.
اما فایده آن برای وامگیرنده چیست؟ دلیل اصلی این است که در فرایند وامگیری، بدون فروش دارایی میتوان آن را نقد کرد.
مثلا موقعیتی را تصور کنید که پول لازم دارید اما دارایی شما درگیر و حسابی در حال رشد است، پس اصلا قصد ندارید آن را بفروشید. در این شرایط میتوانید دارایی خود را بهعنوان وثیقه قفل کنید و در ازای آن وام بگیرید و به نقدینگی دسترسی پیدا کنید.
حالا دو حالت پیش میآید؛ یا بازار رشد میکند یا میریزد. اگر رشد کند میتوانید وثیقه خود را با قیمتی پایینتر بازخرید کنید، سپس با فروش آن سود کنید. اگر بازار بریزد و به ارزشی کمتر از دارایی شما برسد، پول نقدی که دریافت کردید در جیبتان است، اما متاسفانه پلتفرم وثیقه را میفروشد و لیکویید میشوید.
انواع وام ارز دیجیتال
حالا که با چیستی وامهای کریپتویی و تفاوت آنها با وامی که از بانک میگیریم آشنا شدید، نوبت آن است در مورد انواع آن نیز بدانید.
اصلیترین وامهای ارز دیجیتال عبارتند از:
- وام با وثیقه
- وام بدون وثیقه
- وامهای فلش
- وام اعتباری
در ادامه هر یک از این موارد را بیشتر توضیح میدهیم.
وام با وثیقه (Collateralized)
وام با وثیقه همانی است که تا اینجای مقاله به آن پرداختیم. در این نوع وام، وثیقه دارایی خود را بهعنوان وثیقه وامدهی قفل میکنید و در ازای آن وامی در قالب استیبل کوین دریافت میکنید.
در این مدل وامگیری نیازی به فروش دارایی نیست؛ فقط آن را قفل میکنید و معادل ۵۰ تا ۸۰ درصد آن را وام میگیرید. به این نسبت، LTV یا نسبت وام به ارزش گفته میشود که هر چه نسبت کمتری داشته باشد، کمتر در معرض خطر لیکوید شدن و Margin Call هستید.
به این وضعیت Over Collateralization میگویند یعنی اگر دارایی که قفل میکنید به مراتب با ارزشتر از وامی که میگیرید باشد. با گرفتن وام با وثیقه، در عین حال که به مقداری نقدینگی دسترسی پیدا میکنید، همچنان مالک دارایی خود هستید.
وام بدون وثیقه (Uncollateralized)
یکی دیگر از انواع وام ارز دیجیتال وامهای بدون وثیقه هستند. این وامها برخلاف وامهای سنتی بانکی و وامهای با وثیقه، بدون سپردهگذاری دارایی نیز در اختیار افراد قرار میگیرد. این وضعیت برای کسی که وام میگیرد بسیار جذاب است اما برای کسی که وام میدهد خیر.
فرد وامدهنده در این روش با ریسک بیشتری روبهروست زیرا از طرف وامگیرنده هیچ ضمانتی دریافت نمیکند. بخاطر همین ویژگی، وامهای بدون وثیقه کمتر مورد استقبال قرار گرفتند.
فلش لون (Flash Loans)
یکی از انواع وام ارز دیجیتال، فلش لون به معنای وام فوری است. همانطور که از نام آن مشخص است این وام خیلی سریع در اختیار شما قرار میگیرد و اصولا هنگام آربیتراژ بین صرافیها از آن استفاده میشود.
فلش لون در گروه وامهای بدون وثیقه قرار میگیرد و میتوانید بدون ارائه وثیقه مقدار زیادی ارز دیجیتال وام بگیرید.
وامگیری بدون وثیقه مشروط بر این است که وام در همان تراکنش بازپرداخت شود. این وامها به یک بلاک اختصاص دارند و اگر موفق نشوید تا تکمیل شدن آن بلاک وام خود را برگردانید، تراکنش لغو میشود. این نوع وام بین تریدرهای عادی چندان مرسوم نیست و بیشتر مناسب تریدرهای حرفهای است؛ زیرا برای انجام آن، فرد باید سرعت عمل و دقت بالایی داشته باشد.
وام اعتباری (Crypto Line of Credit)
وام اعتباری یکی دیگر از روشهای دریافت وام کریپتویی است و در دسته وامهای وثیقهدار قرار میگیرد. در این روش کاربر ارزهایی مثل بیت کوین یا اتریوم را سپردهگذاری میکند و در قبال آن وام میگیرد. وام در این روش در قالب استیبل کوینهایی مثل USDT یا USDC یا حتی ارز فیات مثلا دلار و یورو در اختیار او قرار میگیرد.
آنچه وامهای اعتباری را خاص میکند، شرایط برداشت و بازپرداخت آن است. در این روش فقط بهاندازه مبلغی که واقعا برداشت کردهاید بهره پرداخت میکنید نه برای کل اعتباری که در اختیارتان گذاشته شده است. از طرفی آن بخش از وثیقه که از آن استفاده نشده نیز قابل برداشت است و هر وقت بخواهید میتوانید از آن استفاده کنید.
چگونه میتوان وام ارز دیجیتال گرفت؟
گرفتن وام ارز دیجیتال کلیت یکسانی دارد و ممکن است تنها در برخی جزئیات در پلتفرمهای مختلف متفاوت باشد. در ادامه مراحل گام به گام دریافت یا دادن وام کریپتو را توضیح میدهیم تا با ساز و کار آن آشنا شوید.
گام اول: انتخاب پلتفرم معتبر
اولین قدم انتخاب یک پلتفرم امن و معتبر است. تعداد پلتفرمهای فعال در این حوزه کم نیست، پس سعی کنید پلتفرمی انتخاب کنید که سابقه خوبی دارد و شناخته شده است. ما در ادامه این مقاله بهترین پلتفرمهای فعال در زمینه وامدهی را معرفی خواهیم کرد.
گام دوم: ثبت نام و ایجاد حساب کاربری
بعد از انتخاب پلتفرم مدنظر خود لازم است در آن ثبتنام کرده و حساب کاربری بسازید. ثبت نام در اکثر پلتفرمها بسیار ساده است و کمتر از چند دقیقه وقت شما را میگیرد. توجه داشته باشید که برخی پلتفرمها بهخاطر تحریم و سیاستهای اجرایی خود، احراز هویت برای ایرانیان را اجباری کردند.
بعد از پیدا کردن پلتفرم حتما راجع به آن تحقیق کنید و مطمئن شوید محدودیتی برای کاربران ایرانی نداشته باشد. پس از ثبت نام، اطلاعات اولیه خواسته شده را وارد کنید و برای خود یک حساب کاربری بسازید.
گام سوم: واریز ارز دیجیتال
فرقی نمیکند وام میدهید یا میگیرید، برای شروع این فرایند باید به حساب خود واریز داشته باشید. پس از ثبت نام و ساخت حساب کاربری در پلتفرمی که انتخاب کردید، به حسابی که ساختید ارز دیجیتال واریز کنید. پس از واریز میتوانید یا وام دهید یا آن را بهعنوان وثیقه قفل کنید تا در ازای آن وام بگیرید.
گام چهارم: انتخاب گزینه وامدهی یا گرفتن وام
در این مرحله باید مشخص کنید که قصد دارید وام دهید یا وام بگیرید. اگر وام میدهید لازم است شرایط وام خود را تعیین کنید. اینکه چه مقدار ارز دیجیتال را برای چه مدت قرض داده و در استخرهای وامدهی استیک میکنید.
برای گرفتن وام نیز باید ارز مورد نظر، نرخ بهره پرداختی و مدت زمانی که بابت بازپرداخت فرصت دارید را تعیین کنید تا از قبل مشخص باشد.
گام پنجم: تایید وام
بعد از تعیین مواردی که پیشتر گفتیم باید منتظر بمانید تا درخواستتان تایید شود. در صورت تایید؛ اگر وامدهنده هستید رمزارز از حساب شما به پلتفرم انتقال داده میشود. اگر وامگیرنده هستید نیز معادل وامی که درخواست کردید، رمزارز دریافت میکنید.
نکته: باید در ازای گرفتن وام وثیقه بگذارید. ارزش این وثیقه باید بیشتر از ارزش وامی که میگیرید باشد یعنی بیش از ۱۰۰٪ ارزش ارزی که وام میگیرید.
گام نهایی: پرداخت وام
اگر وامگیرنده باشید، باید بهطور مرتب اقساط را پرداخت کنید و اگر وامدهنده باشید، بهره دریافتی بهطور منظم به شما پرداخت میشود و از آن درآمد غیرفعال خواهید داشت.
نکته: یکی از مهمترین پارامترها در مدیریت سرمایه ارز دیجیتال توجه به ریسکهای احتمالی و مدیریت آنها است که در گرفتن یا دادن وام نیز همچنان باید به آن توجه داشت.
بهترین پلتفرمهای وام ارز دیجیتال
با افزایش تعداد پلتفرمها، انتخاب مناسبترین گزینه سخت شده است. برای انتخاب بهترین پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال باید برخی معیارها را مدنظر داشت و متناسب با آنها مناسبترین را انتخاب کرد.
در درجه اول پلتفرمی انتخاب کنید که در کنار اعتبار و سابقه، امنیت خوبی داشته باشد. پلتفرم وامدهی باید از نقدینگی مطلوبی برخوردار باشد. پس هر چه استخرهای نقدینگی پلتفرمی که انتخاب میکنید قویتر باشد بهتر است.
چند مورد از بهترین پلتفرمها در این زمینه عبارتند از:
- Aave
- Compound
- Maker
در ادامه به معرفی این پلتفرمهای محبوب میپردازیم.
۱) پلتفرم Aave
یکی از معتبرترین و پیشرفتهترین پلتفرمهای وامدهی غیرمتمرکز پلتفرم Aave است. این پلتفرم روی شبکه اتریوم فعالیت میکند و با ارائه خدمات وامدهی، سپردهگذاری روی ارزهای دیجیتال و کسب سود با وثیقهگذاری را امکانپذیر میکند.
یکی از ویژگیهای خاص آوه ارائه وامهای فلش یا همان وامهای فوری است که با رعایت شرایط خاصی که دارد، گرفتن وام بدون وثیقهگذاری را امکانپذیر میکند.
نرخ کارمزد و بهره در آوه متغیر است. این پلتفرم از طیف گستردهای از ارزهای دیجیتال مخصوصا استیل کوینها پشتیبانی میکند. همین ویژگیها بسیاری از تریدرها چه مبتدی چه حرفهای را برای دریافت وام نسبت به این پلتفرم جذب میکنند.
نکته: این شبکه بر بستر شبکه اتریوم توسعه پیدا کرده است؛ کارمزد تراکنشها در این شبکه بالاست، برای کاهش هزینهها میتوان از شبکه پالیگان نیز استفاده کرد.
۲) پلتفرم Compound.finance
یکی دیگر از پلتفرمهای موفق در زمینه وام کریپتو، پروتکل غیرمتمرکز Compound بر بستر بلاکچین اتریوم است. امنیت بالا، رابط کاربری ساده و تنوع داراییهای تحت پوشش، این صرافی را به یکی از بهترین گزینهها برای دریافت وام ارز دیجیتال تبدیل میکند.
گرفتن وام در این پلتفرم با وثیقهگذاری داراییهای بسیاری مثل USDC، UNI ،LINK ،WBTC ،ETH و انواع مختلف توکن امکانپذیر است. جالب است بدانید کاربران در ازای دارایی که در استخرهای این پلتفرم قفل میکنند، توکنهایی تحت عنوان cToken دریافت میکنند. این توکنها سهم هر فرد از استخر را نشان میدهد و قابلیت بازخرید دارد.
استفاده از الگوریتم عرضه و تقاضا برای تعیین نرخ بهره یکی دیگر از ویژگیهای جالب این پلتفرم است. به این صورت که هر چه تقاضا بیشتر باشد، نرخ بهره نیز افزایش پیدا میکند و برعکس.
۳) پلتفرم Maker
پلتفرم MakerDAO از قدیمیترین و البته معتبرترین پلتفرمهای وامدهی غیرمتمرکز در حوزه دیفای است. این صرافی از سال ۲۰۱۵ در حال فعالیت است و امکان دریافت وام با وثیقهگذاری بیش از ۲۵ ارز دیجیتال مختلف را فراهم میکند.
احراز هویت در این پلتفرم اجباری نیست. شما بدون احراز هویت، تنها با اتصال کیف پول Web3 مثل Metamask میتوانید دارایی خود را قفل کرده و در قبال آن از ارز DAI وام بگیرید.
پلتفرم Maker توکنی تحت عنوان MKR دارد که در بستر این اکوسیستم، به کاربر امکاناتی مثل مشارکت در رایگیریها و غیره میدهد. میکر دائو برخلاف بسیاری از پلتفرمهای دیگر که نرخهای متغیری دارند و با نوسانی شدن بازار بالا و پایین میشوند، ثبات بهتری دارد. چرا؟
چون پلتفرم Maker با معرفی استیبل کوین DAI به ارزش تقریبا یک دلار، وضعیتی مشابه وامدهی با استیل کوین را ایجاد کرده است.
نتیجهگیری: وام ارز دیجیتال؛ فرصت نقدینگی بدون فروش دارایی
هر روز به تعداد پلتفرمهای فعال در این زمینه افزوده میشود و این یعنی وامدهی ارز دیجیتال یک روش محبوب و در حال رشد بیشتر است.
وام ارز دیجیتال روشی برد-برد برای وامدهنده و وامگیرندهاست. وام دهنده به وسیله سپرده گذاری ارز دیجیتال خود در پلتفرمها سود میکند و وامگیرنده نیز با گرفتن این وامها بدون نیاز به فروش دارایی به نقدینگی دست پیدا میکند؛ آن هم فقط به واسطه وثیقهگذاری ارز دیجیتالی که دارد.
شما چطور؟ آیا تجربه گرفتن وام ارز دیجیتال داشتهاید؟ با ما از تجربه خود بگویید.
سوالات متداول
چرا برای گرفتن وام باید وثیقهای بیشتر از ارزش وام گذاشت؟
چون پلتفرمها کاربر را نمیشناسند، برای کاهش ریسک، وامگیرنده باید وثیقهای با ارزش بالاتر بدهد. اگر ارزش وثیقه افت کند، پلتفرم میتواند آن را بفروشد تا وام را جبران کند. از طرفی هر چقدر مقدار وثیقه بیشتر باشد مثلا ۲۰۰٪ یا بیشتر احتمال لیکویید شدن فرد نیز کمتر میشود.
وام ارز دیجیتال چیست و چگونه کار میکند؟
وام ارز دیجیتال یعنی دریافت وام با وثیقهگذاری ارز دیجیتال بدون نیاز به بانک که کار در پلتفرمهای دیفای و با قرارداد هوشمند انجام میشود. وامدهنده سود میگیرد، وامگیرنده بدون فروش دارایی، وام میگیرد و نیازی به احراز هویت نیست.
اگر نتوانم وام را بازپرداخت کنم چه میشود؟
اگر وام را بهموقع بازپرداخت نکنید یا ارزش وثیقهتان کاهش یابد لیکویید میشوید یعنی پلتفرم دارایی وثیقهشده شما را میفروشد تا وام تسویه شود.
