اگر پا به دنیای رمز ارزها گذاشته باشید، حتماً با اصطلاحات تازهای روبهرو میشوید که برایتان آشنا نیستند و برای اینکه بتوانید خوب و دقیق به یادگیری و فعالیت ادامه دهید، لازم است که آنها را بهتر درک کنید. یکی از این اصطلاحات مهم، صرافی غیرمتمرکز است که در واقع، محلی برای خرید و فروش ارزهای دیجیتالی است که در آن، دو کاربر بدون هیچ واسطهای با هم معامله میکنند. در ادامه این مقاله از ارزیکال درباره این صرافیها یا به قول فرنگیها DEX، بیشتر برایتان میگوییم.
صرافی غیرمتمرکز (DEX) به زبان ساده
صرافی های غیرمتمرکز (Decentralized Exchange) یا اختصاراً DEX، بستری برای خرید و فروش ارزهای دیجیتالیاند که هیچ شخص و نهادی آنها را مدیریت نمیکند. زمانی که میخواهید ارزی مانند دلار یا یورو را بخرید و بفروشید به صرافیها مراجعه میکنید. برای معامله رمز ارزها هم باید راهی صرافیها شوید.
به فعالیت و معامله در این حوزه دکس تریدینگ میگوید که میتواند برای بسیاری از کاربران جذاب باشد زیرا بدون واسطه میتوانند به خرید و فروش ارز دیجیتال مشغول شوند.
صرافیهای متمرکز هسته و سازمانی دارند که عملیات آنها را مدیریت میکند، اما صرافیهای غیرمتمرکز بدون هرگونه نظارت و به شکلی کاملاً آزاد در اختیار کاربران قرار دارند. اما چطور چنین چیزی ممکن است؟
باید بگوییم با وجود شبکههای بلاکچینی که فاقد هرگونه کنترل و نظارت بیرونی از سوی مدیرانی خاص یا ناظرانی مشخصاند، راهانداختن چنین صرافیهایی اصلاً عجیب و دشوار نیست.
این پلتفرمها با پروژههای کدنویسی مبتنی بر بلاکچین راهاندازی میشوند و بدون نیاز به ثبتنام در آنها یا انجام مراحلی مانند احراز هویت، با وصلکردنشان به کیف پول دیجیتال کاربران، خدمات ارائه میدهند.
صرافی غیرمتمرکز چگونه کار می کند؟
هر صرافی ارز دیجیتال روی بستر بلاکچین راهاندازی میشود، پس خبری از کنترلکنندهای مرکزی یا سروری برای نظارت نیست. این صرافیها براساس قرارداد هوشمند کار نقل و انتقالات میان دو طرف معاملات را پیش میبرند.
قراردادهای هوشمند هم مجموعهای از دستورات کدنویسیشده هستند که در صورت محققشدن شروطی، اجرا میشوند. این فرایندها به طور خودکار انجام میشوند و قابل برگشت هم نیستند. برای استفاده از صرافیهای غیرمتمرکز:
- کیف پولتان را به صرافی وصل میکنید؛
- سفارش خرید یا فروش را هم ثبت میکنید؛
- اگر کاربر دیگری درخواستی مطابق با سفارش شما داشته باشد، تراکنش با قرارداد هوشمند انجام میشود.
تفاوت صرافی متمرکز و غیرمتمرکز
نقش صرافیها برای تبادل رمزارزهای دیجیتالی واقعاً پررنگ و مهم است. صرافیهای متمرکز یک شرکت یا در واقع، نهادی مرکزی بر عملیات آنها نظارت میکند. چنین چیزی درباره صرافیهای غیرمتمرکز وجود ندارد و همه چیز بدون واسطه و نظارت میان دو طرف معاملات رمزارزها پیش میرود.
برای اینکه تفاوت این دو نوع صرافی را دقیقتر درک کنید، نگاهی به جدول زیر برای مقایسه صرافی متمرکز و غیرمتمرکز داشته باشید:
|
ویژگی |
صرافی متمرکز (CEX) | صرافی غیرمتمرکز (DEX) |
| کنترل دارایی | در اختیار صرافی | در اختیار کاربر |
| احراز هویت | معمولاً الزامی | معمولاً اختیاری |
| سطح حریم خصوصی | پایین | بالا |
| نقدینگی | بالا | پایینتر از متمرکز |
| آسانی استفاده | بالا | پایین |
| تنوع خدمات | زیاد | معمولاً محدود |
| امنیت | متمرکز، هدف جذاب برای هکرها | غیرمتمرکز، ریسک هک نهاد مرکزی کمتر |
| کارمزد | بالا | پایینتر |
| سانسور و ممیزی | ممکن | غیرممکن |
| پشتیبانی | دارد |
معمولاً ندارد |
انواع صرافیهای غیرمتمرکز
روشهای گوناگونی برای سروساماندادن به معاملات رمزارزهای دیجیتالی وجود دارد. صرافیها میتوانند به شکلهای مختلفی که در زیر به آنها اشاره میکنیم، روند تبادلات را ساده و آسان کنند.
بازارسازهای خودکار (AMMs)
بازارسازها یکی از انواع صرافیهای غیرمتمرکزند. هر بازارساز خودکار بهجای استفاده از دفترچههای سفارش سنتی از استخرهای نقدینگی برای تامین نقدینگی استفاده میکنند. در استخرها جفت ارزهای دیجیتالی وجود دارد که بعضی از کاربران با قفلکردن آنها، فرصت خرید و فروش توکنها را برای دیگران فراهم میکنند.
صرافیهای غیرمتمرکز با دفترچه سفارش
عملکرد این صرافیها شبیه به نمونههای سنتی خود، یعنی صرافیهای متمرکز است. در این پلتفرمها، از دفترچه سفارش روی زنجیره یا خارج زنجیره بلاکچینی استفاده میشود. تمام سفارشهای خرید و فروش به طور مستقیم، روی بلاکچین ثبت میشوند و در نتیجه، شفافیت عملیات بسیار بالا میرود.
تجمیعکنندههای DEX
این تجمیعکنندهها دقیقاً یک صرافی غیرمتمرکز نیستند، اما به چند صرافی غیرمتمرکز مختلف متصل میشوند و بهترین قیمتها و کمترین کارمزدها را برای پیشبرد یک معامله تعیین میکنند.
راهنمای انتخاب بهترین صرافی غیرمتمرکز: نکات کلیدی
برای انتخاب بهترین صرافی غیرمتمرکز باید حواستان به نکات متنوعی باشد. اصلاً و ابداً بیگدار به آب نزنید و به نکات انتخاب صرافی غیرمتمرکز دقت کنید:
- امنیت: برای بررسی ایمنی صرافی به جامعه توسعهدهندگان آنها، شهرتشان و سابقه پلتفرم در هکشدن دقت کنید.
- نقدینگی: هر چقدر نقدینگی صرافی بیشتر باشد و حجم معاملات بالاتری داشته باشد، امکان خرید و فروش سریعتر و پررونقتر هم بیشتر میشود.
- کارمزدها و هزینه گسفی (Gas Fee): اگر این مخارج در صرافی بسیار زیاد باشد، معامله برایتان بهصرفه نخواهد بود.
- رابط کاربری آسان: ظاهر پلتفرم باید جذاب و کارکردن با آن ساده باشد.
- تنوع ارزهای موجود: پشتیبانی صرافی از جفتارزهای موردنظرتان هم اهمیت زیادی دارد.
- امکانات و خدمات: وجود امکان عملیات مختلف مانند استیکینگ و فارمینگ، وامدهی و استقراض و غیره.
معرفی بهترین صرافیهای غیرمتمرکز برای معاملات کریپتو
برای اینکه با خیال راحت و در مسیری درست، معاملات ارزهای دیجیتالی را انجام بدهید، نیاز به شناخت بهترین صرافیهای غیرمتمرکز ارز دیجیتال دارید. در ادامه، تعدادی از گزینههای مطلوب و در دسترس را به شما معرفی میکنیم.
۱) یونی سواپ (Uniswap)
یونی سواپ هم یکی از صرافیهای غیرمتمرکز معروف است که بر پایه بلاکچین اتریوم طراحی شده و با کارمزدی ۰.۳ درصدی، امکان معاملات غیرمتمرکز را به کاربران خود میدهد.
این صرافی امکانات متنوع دیگری مانند استخر نقدینگی برای کسب درآمد کاربران هم دارد. شمار طرفداران یونی سواپ کم نیست و یکی از بهترینها در حال حاضر به شمار میرود.
۲) پنکیک سواپ (PancakeSwap)
برای انجام معاملات رمزارزی میتوانید به پنکیک سواپ هم مراجعه کنید. این پروتکل بازارساز خودکار روی زنجیره هوشمند بایننس قرار دارد و حجم معاملاتش بسیار بالاست.
کاربران این صرافی غیرمتمرکز میتوانند توکنهای مبتنی بر استاندارد BEP-20 را معامله کنند. امکان کسب درآمدهای غیرفعال هم در پنکیک سواپ وجود دارد.
۳) وان اینچ (1Inch)
استفاده از این صرافی نیازی به احراز هویت ندارد و برای همین، گزینهای عالی برای کاربران ایرانی است. این پلتفرم تجمیعگر بهترین قیمتها را از صرافیهای مختلف پیدا میکند. اگر میخواهید از آن استفاده کنید، بهتر است که VPN با IP ثابت داشته باشید.
وان اینچ هم تبادلات رمزارزها را راحت میکند و هم فرصتی برای شرکت در استخرهای نقدینگی در اختیار کاربران خود قرار میدهد.
۴) ژوپیتر (Jupiter)
این صرافی (Jupiter) روی شبکه سولانا قرار دارد و نوعی تجمیعکننده قیمت است. در واقع، اطلاعات مربوط به صرافیهای دیگر را در اختیارتان میگذارد تا با قیمت بهتر و کارمزد کمتری معامله کنید. رابط کاربری ژوپیتر بسیار عالی است و از تمام توکنهایی که روی بستر سولانا ساخته میشوند، پشتیبانی میکند.
۵) آیدکس (IDEX)
صرافی IDEX بر بستر بلاکچین اتریوم طراحی شده و برای انجام تراکنشهای مربوط به توکنهای استاندارد ERC-20 کاربرد دارد. امکان ذخیرهکردن داراییهای دیجیتال کاربران آیدکس در داخل آن برای کاربران فراهم است و برای همین، شباهت زیادی به صرافیهای متمرکز پیدا میکند.
ویژگیهای دیگر آن مثل امکان لغو سفارشهای خرید/ فروش و مبادله قبل از تکمیل فرایند هم باعث شده که به همتایان متمرکز خود شباهت زیادی داشته باشد.
۶) کوییک سواپ (Quickswap)
صرافی غیرمتمرکز کوییک سواپ روی شبکه پلیگان ساخته شده و معاملات در آن، سریع و با کارمزد پایین پیش میروند. این صرافی از مدل بازارساز خودکار استفاده میکند، یعنی به جای دفتر سفارش سنتی، پای استخرهای نقدینگی به میان است و کاربران با قفلکردن توکنها در آن میتوانند کارمزد تراکنشها را دریافت کنند. تنوع توکنهایی که کوییک سواپ پشتیبانی میکند هم بسیار زیاد است.
بررسی مزایا و معایب صرافیهای غیرمتمرکز برای معاملهگران
در این بخشهای پایانی مقاله، با صرافی غیرمتمرکز آشنا شدهاید و اطلاعات زیادی دربارهاش به دست آوردهاید. خوب است که نگاهی به جدول زیر بیاندازید و معایب و مزایای آن را هم مرور کنید:
مزایا صرافیهای غیرمتمرکز
از مزایای این صرافیها باید به موارد زیر اشاره شود:
- دسترسی شبانهروزی و بینالمللی
- مقاوم در مقابل تحریم و سانسور
- بینیاز به واسطهها
- کنترل کامل داراییها
- حفظ حریم شخصی
معایب صرافیهای غیرمتمرکز
نقاط منفی و معایب استفاده از صرافیهای غیرمتمرکز شامل موارد زیر میشود:
- سختبودن استفاده برای مبتدیها
- نبود پشتیبانی و نیاز به قبول تمام مسئولیت فرایندها
- نقدینگی کمتر نسبت به صرافیهای متمرکز
- احتمال اسلیپیج بالا (تفاوت قیمت خرید و فروش در لحظه)
- نبود پشتیبانی ارزهای فیات مثل دلار، تومان و یورو
آموزش گام به گام: چگونه از صرافیهای غیرمتمرکز استفاده کنیم؟
برای اینکه از صرافیهای غیرمتمرکز استفاده کنید، حتی نیاز به ثبتنام و قیدکردن نشانی ایمیلتان هم وجود ندارد. مراحل کار بسیار ساده و سریعاند:
- کیف پول سازگار با قراردادهای هوشمند را به صرافی متصل کنید؛
- توکن بومی (کوین اختصاصی صرافی) صرافی غیرمتمرکز را خریداری کنید؛
- با توکن، کارمزد معاملات خرید و فروش را بپردازید.
به این مثال برای تبدیل USDC به ETH در یونی سواپ توجه کنید:
- باید کیف پولی مانند متامسک داشته باشید و کمی USDC که برای مبادله و پرداخت کارمزد نیاز است.
- کیف پول خودتان را با انتخاب کانکت ولت (CONNECT WALLET) به یونی سواپ متصل کنید.
- در بخش سواپ (Swap)، ارز USDC را در باکس اول و ETH را در باکس دوم انتخاب کنید.
- مقدار USDC موردنظرتان را انتخاب کنید و بعد از مشاهده قیمت لحظهای و مقدار گسفی، روی سواپ (SWAP) کلیک کنید.
- پنجره بازشده برای تأیید از متامسک را مشاهده و گزینه تأیید را انتخاب کنید.
- تراکنش بعد از چند ثانیه تأیید و ETH وارد کیف پولتان میشود.
در بخش بعد تحولات پیش روی صرافیهای غیر متمرکز را بررسی خواهیم کرد.
آینده صرافیهای غیرمتمرکز: روندها و نوآوریها
با گسترش استفاده و پذیرش فناوری بلاکچین و پذیرش گستردهتر رمزارزها، دکسها در حال تحول و پیشرفت هستند. به نظر شما آینده این نوع پلتفرمهای معاملاتی به عتوان بخشی از اقتصاد جهانی چه خواهد شد؟ رونق بیشتر یا فراموشی؟ کدام یک انتظار دکسها را میکشد؟
در ادامه به بررسی روندهای نوظهور و نوآوریهایی که آینده این صرافیها را تحت تاثیر قرار میدهند میپردازیم تا درک بهتری از جایگاه آنها در اکوسیستم رمزارزها کسب کنیم.
بهبود مقیاسپذیری و کاهش هزینههای گس فی
یکی از چالشهای اصلی صرافیهای غیرمتمرکز، بهویژه آنهایی که بر بستر اتریوم فعالیت میکنند، هزینههای بالای گس فی یا همان کارمزد تراکنشهای شبکه است. با این حال، راهحلهای لایه دوم مانند آپتیمیزم، آربیتروم و zk-Rollups در حال توسعه هستند تا تراکنشها را سریعتر و ارزانتر کنند.
این فناوریها امکان پردازش تراکنشها خارج از زنجیره اصلی اتریوم را فراهم میکنند و در عین حال امنیت بلاکچین را حفظ میکنند. انتظار داریم در آینده صرافیهای غیرمتمرکز با ادغام این راه حلها، تجربه کاربری روانتر و مقرون به صرفهتری را به کاربرانشان ارائه دهند.
ادغام بین زنجیرهای (Cross-Chain)
با گسترش بلاکچینهای مختلف مانند اتریوم، بایننس اسمارت چین، سولانا و … نیاز به صرافیهایی که بتوانند بین این شبکهها ارتباط برقرار کنند، بیشتر از قبل شده است. پروتکلهای بین زنجیرهای مانند پولکادات، کازموس و چین لینک امکان انتقال داراییها بین بلاکچینهای مختلف را فراهم میکنند.
صرافیهای غیرمتمرکز در آینده احتمالاً از این فناوریها برای پشتیبانی از تبادل توکنها بین زنجیرههای مختلف استفاده خواهند کرد. این اتفاق تنوع و دسترسی کاربران به داراییهای دیجیتال متنوع را افزایش میدهد.
تجربه کاربری بهبود یافته
یکی از انتقادات رایج به صرافیهای غیرمتمرکز، پیچیدگی رابط کاربری برای کاربران تازهکار است. در سالهای اخیر، پلتفرمهایی مانند یونی سواپ و پنکیک سواپ تلاش کردند تا رابطهای کاربری سادهتر و جذابتری ارائه دهند.
در آینده، انتظار داریم صرافیهای غیرمتمرکز با الهام از طراحیهای کاربرپسند صرافیهای متمرکز، ابزارهای بصری پیشرفتهتر، راهنماهای تعاملی و حتی پشتیبانی چندزبانه را برای جذب کاربران جدید ارائه کنند.
افزایش نقدینگی با پروتکلهای نوین
نقدینگی یکی از نقاط ضعف صرافیهای غیرمتمرکز در مقایسه با پلتفرمهای متمرکز است. با این حال، پروتکلهای جدید مانند کرو فایننس و بالانسر با بهینه سازی استخرهای نقدینگی و ارائه مشوقهایی برای تامینکنندگان نقدینگی، این مشکل را تا حدی برطرف کردهاند.
در آینده، به احتمال زیاد مدلهای پیشرفتهتری از سیستم بازارساز خودکار و استفاده از هوش مصنوعی برای مدیریت نقدینگی، کارایی این صرافیها را به سطح جدیدی خواهد رساند.
تمرکز بر حریم خصوصی و امنیت
با افزایش نگرانیها درباره حریم خصوصی کاربران، صرافیهای غیرمتمرکز در حال توسعه فناوریهایی هستند که امکان انجام تراکنشهای کاملاً خصوصی را فراهم میکنند.
این فناوریها میتوانند هویت کاربران و جزئیات تراکنشها را مخفی نگه دارند، در حالی که همچنان شفافیت بلاکچین حفظ میشود. علاوه بر این، ممیزیهای امنیتی منظم و استفاده از قراردادهای هوشمند تاییدشده، اعتماد کاربران به این پلتفرمها را افزایش خواهد داد.
ادغام با دیفای
صرافیهای غیرمتمرکز هسته اصلی اکوسیستم دیفای هستند و در آینده نقش بزرگتری در این حوزه ایفا خواهند کرد. ادغام با پروتکلهای وامدهی، استیکینگ، و ییلد فارمینگ، دکس تریدرها را قادر میسازد تا بدون ترک پلتفرم صرافی، از خدمات مالی متنوعی بهرهمند شوند.
برای مثال، برخی صرافیها در حال توسعه قابلیتهایی هستند که کاربران بتوانند مستقیماً از استخرهای نقدینگی وام بگیرند یا سود سالانه کسب کنند که برای طیف گستردهای از افراد علاقهمند به بازار کریپتو بسیار جذاب است.
صرافیهای غیرمتمرکز؛ اعتماد کنیم یا نه؟
صرافیهای غیرمتمرکز گام بزرگی در زمینه افزایش حریم خصوصی کاربران برای کنترل داراییهایشان هستند. با وجود آنها، بدون محدودیت زمانی و نیاز به احراز هویت میتوانید معاملات خود را پیش ببرید و از ویژگیهایی مانند سرعت بالاتر و نقدینگی بیشتر بهره ببرید. البته بنا به شرایط و ویژگیهای شخصیتی خودتان دست به انتخاب صرافیها بزنید.
یادتان باشد که فعالیت در بازارهای مالی دیجیتالی و واقعی نسخههای کلی برای همه ندارد. با این حال، مرور مطالب این مقاله، راهی عالی برای این است که برای استفاده از صرافیهای غیرمتمرکز یا متمرکز تصمیم بگیرید.
سوالات متداول
صرافی غیرمتمرکز چه تفاوتی با صرافی متمرکز دارد؟
صرافیهای متمرکز از سمت یک شرکت و نهاد مشخص مدیریت میشوند، اما هیچ ناظری برای پیشبرد عملیات صرافیهای غیرمتمرکز وجود ندارد.
آیا استفاده از صرافیهای غیرمتمرکز امن است؟
صرافیهای غیرمتمرکز معروف معمولاً امنیت نسبتاً خوبی دارند و با استفاده از کیف پولهای امن، بررسی قراردادهای هوشمند صرافی و محافظت از کلیدهای خصوصیتان میتوانید تا حد زیادی امنیت خاطر داشته باشید.
بهترین صرافی غیرمتمرکز برای کاربران ایرانی کدام است؟
با توجه به محدودیتهای زیاد کاربران ایرانی، نوبیدکس، پنکیک سواپ، یونی سواپ، واناینچ، سوشی سواپ و dYdX گزینههای مناسبتری هستند.
