در دنیای امروزی، جایی که بازارهای مالی به سرعت در حال تغییر هستند، دانستن وضعیت دلار آمریکا میتواند دیدگاه خیلی خوبی از شرایط بازارها به سرمایهگذاران بدهد. برای این کار ابزاری به نام شاخص دلار آمریکا (DXY) وجود دارد که قدرت دلار را نسبت به سایر ارزها میسنجد و در تصمیمات به سرمایهگذاران کمک میکند.
اما شاخص دلار آمریکا چیست و چگونه محاسبه میشود؟ ما در این مقاله از ارزیکال جواب این سوالها را برای شما توضیح میدهیم. همچنین عوامل موثر بار آن را نیز بررسی میکنیم و کاربردهای مهمی که در بازارهای مالی دارند را با هم یاد میدهیم. پس همراه ما باشید.
شاخص دلار آمریکا چیست؟
اول از همه یاد بگیریم DXY چیست و این شاخص چگونه شکل گرفته است؟ شاخص دلار آمریکا که به اختصار DXY گفته میشود، یک معیار استاندارد برای سنجش ارزش دلار نسبت به ارزهای قدرتمند جهان است. این شاخص نشان میدهد که دلار در برابر دیگر ارزهای اصلی دنیا، چقدر قدرت دارد؛ به عبارتی مشخص میکند که دلار نسبت به آنها در وضعیت صعودی قرار دارد یا نزولی.
DXY بر اساس سبدی از ۶ ارز فیات اصلی محاسبه میشود؛ یعنی ارزهای یورو، ین ژاپن، پوند انگلیس، دلار کانادا، کرون سوئد و فرانک سوئیس. هر کدام از آنها، با توجه به اهمیتی که در تجارت آمریکا دارند، وزن متفاوتی را در نمودار شاخص دلار به خود اختصاص دارند. این شش ارز در واقع مهمترین شرکای تجاری آمریکا شناخته میشوند و بخش عمدهای از تراکنشهای بینالمللی را تشکیل میدهند.
تاریخچه شکلگیری شاخص دلار آمریکا به سال ۱۹۷۳ بر میگردد؛ زمانی که آمریکا استاندارد طلا را کنار گذاشت و اعلام کرد که ارزش دلار به طور مستقیم به دلار وابسته نیست. به همین دلیل فدرال رزرو این شاخص را به عنوان معیاری برای سنجش ارزش دلار در مقایسه با سایر ارزها معرفی کرد. این شاخص در حال حاضر، توسط شرکت ICE Data Indices مدیریت میشود که یکی از زیرمجموعههای صرافی بین قارهای (Intercontinental Exchange) است.
شاخص دلار چگونه محاسبه میشود؟
شاخص دلار آمریکا از ۶ ارز فیات مهم جهان ساخته شده است. هر کدام از این ارزها وزن مشخص خود را دارند، که اهمیت نسبی آن را در پرتفوی سرمایهگذاری نشان میدهند. دلیل این اختلاف وزنها، حجم بیشتر تجارت آمریکا با برخی کشورها و اهمیت بالاتر آنها در معاملات بینالمللی است. هرچه وزن جفتارز بالاتر باشد، بیشتر شاخص دلار را تحت تاثیر قرار میدهد.
درصد وزنی ارزهای سبد DXY به شرح زیر است:
- یورو (EUR): وزن ۵۷.۶٪
- ین ژاپن (JPY): وزن ۱۳.۶٪
- پوند انگلیس (GBP): وزن ۱۱.۹٪
- دلار کانادا (CAD): وزن ۹.۱٪
- کرون سوئد (SEK): وزن ۴.۲٪
- فرانک سوئیس (CHF): وزن ۳.۶٪
هر جفتارزی کنار وزن خود، داخل فرمول میانگین هندسی قرار میگیرند و فرمول محاسبه شاخص دلار را تشکیل میدهند. نحوه محاسبه DXY مطابق فرمول زیر انجام میشود:
DXY = ۵۰.۱۴۳۴۸۱۱۲ × (EUR/USD)^(-۰٫۵۷۶) × (USD/JPY)^(۰٫۱۳۶) × (GBP/USD)^(-۰٫۱۱۹) × (USD/CAD)^(۰٫۰۹۱) × (USD/SEK)^(۰٫۰۴۲) × (USD/CHF)^(۰٫۰۳۶)
توجه کنید، جفتارزهایی که با توان منفی محاسبه میشوند، مثل EUR/USD یا GBP/USD، تاثیر عکس روی شاخص دلار دارند. به طوری که اگر قیمت این ارزها بالا برود، شاخص دلار کاهش مییابد. اما جفتارز با توان مثبت، مثل USD/JPY یا USD/CAD تاثیر مستقیم روی DXY میگذارند. هرچه ارزش این ارزها بالاتر برود، متناسب با توانشان، DXY را بالاتر میبرند.
جالب است بدانید، دلار در سال ۱۹۸۴، با شاخص نزدیک ۱۶۵ به بالاترین ارزش خود رسید. همچنین کمترین ارزش را در سال ۲۰۰۷، با شاخص ۷۰ تجربه کرد.
عوامل تاثیرگذار بر شاخص دلار چیست؟
شاخص دلار آمریکا فقط یک عدد نیست؛ بلکه بازتابی از شرایط اقتصادی، سیاستهای پولی و تحولات جهانی است. نوسانات این شاخص، روند بازارها را به طور مستقیم تحت تاثیر قرار میدهد. به همین هر تریدر و سرمایهگذاری لازم است عوامل موثر بر DXY را به طور مداوم تحلیل کند، تا بهترین تصمیمات را در درستترین زمان بگیرد. در ادامه مهمترین عوامل تاثیرگذار روی DXY را در ادامه بررسی میکنیم.
سیاستهای پولی فدرال رزرو
تصمیمات بانک مرکزی ایالات متحده آمریکا، یعنی فدرال رزرو، به طور مستقیم روی ارزش دلار تاثیر میگذارند. به طور مثال، با افزایش نرخ بهره، سرمایهگذاران به خرید داراییهای دلار ترغیب میشوند و ارزش این ارز بالاتر میرود. در نتیجه شاخص دلار در بازه زمانی کوتاه افزایش پیدا میکند. برعکس، وقتی نرخ بهره کاهش مییابد، جذابیت دلار نیز برای سرمایهگذاران پایینتر میآید. بنابراین DXY نیز افت میکند.
برای مثال، در سال ۲۰۲۲، زمانی که فدرال رزرو برای جلوگیری از تورم، نرخ بهره را به طور ناگهانی افزایش داد، DXY نیز به سرعت بالا رفت. به طوری که توانست به بالاترین سطح خود در ۲۰ سال اخیر برسد.
برای آگاهی از اخبار مهم اقتصادی جهان کانال تلگرامی ارزیکال را دنبال کنید.
شاخصهای اقتصادی آمریکا
شاخصهایی مانند نرخ بیکاری، تورم یا تراز تجاری، تصویر روشنی از وضعیت اقتصادی آمریکا به سرمایهگذاران میدهند. دادههای مثبت، مثل رشد اقتصادی یا کاهش نرخ بیکاری باعث افزایش اعتماد به دلار میشود. در نتیجه DXY نیز بالا میرود. در مقابل، دادههای منفی، مثل افزایش تورم یا رکود اقتصادی، ارزش دلار و در ادامه شاخص دلار آمریکا را کاهش میدهد.
بحرانها و شوکهای ژئوپلیتیک
وقتی دنیا با بحرانهایی مثل جنگ یا رکود اقتصادی روبرو میشود، مردم به سراغ پناهگاههایی امن برای سرمایهگذاری میروند. چه چیزی بهتر از دلار، که نقدینگی و عمق بازار بالایی دارد. این کار باعث میشود تقاضا برای دلار بالاتر برود و شاخص دلار آمریکا رشد کند.
به عنوان مثالهایی از این موضوع، میتوان به دوران کرونا اشاره کرد؛ زمانی که با دنیا با یک رکود اقتصادی بزرگ روبرو شد و مردم به دلار خرید دلار پناه بردند. حتی جنگ اوکراین نیز توانست شاخص دلار برای مدت کوتاهی بالا ببرد.
معاملات بینالمللی
دلار آمریکا ارز اصلی در تجارتهای بینالمللی و قیمتگذاری کالاهایی مثل نفت و گاز و طلا به شمار میآید. به همین دلیل هرچه تقاضا برای معامله این کالاها بیشتر باشد، تقاضا برای دلار نیز بالا میرود. در نتیجه DXY رشد میکند.
به عنوان مثال، اگر تقاضای جهانی برای نفت بالا برود، با توجه به این که باید با دلار معامله شود، طبیعی است که تقاضا برای دلار نیز بالا رود و DXY رشد کند. در مقابل، کاهش تقاضا برای معاملات دلاری یا جایگزینی ارزهای دیگر، میتواند فشار نزولی بر DXY وارد کند.
کاربردهای شاخص دلار آمریکا
مفهوم شاخص دلار آمریکا را به طور کامل و جامع توضیح دادیم. اما این شاخص چگونه میتواند در تصمیمگیریها به شما کمک کند؟ در ادامه کاربردهای اصلی DXY را بررسی میکنیم.
سنجش قدرت دلار
شاخص دلار آمریکا به طور تخصصی برای سنجش قدرت دلار طراحی شده است. به طوری که، معاملهگران و اقتصاددانها با نگاه به عدد DXY متوجه میشوند دلار نسبت به گذشته در چه وضعیتی قرار دارد.
در مارس ۱۹۷۳، معیار اولیه شاخص دلار روی عدد ۱۰۰ پایهگذاری شد. اگر DXY عدد بالاتر از ۱۰۰ را نشان دهد، یعنی دلار نسبتا قدرت گرفته است؛ اما اعداد پایینتر از ۱۰۰، نشاندهنده تضعیف دلار هستند. این موضوع برای فعالیت در بازارهایی مثل فارکس اهمیت بسیار بالایی دارد.
راهنمایی برای سرمایهگذاری
تغییرات شاخص دلار، در واقع بازتابی از وضعیت کلی اقتصادی ایالات متحده آمریکا است. رشد شاخص دلار، خبر از تقویت شرایط اقتصادی و افزایش تقاضا برای داراییهای دلاری میدهد. در حالی که افت این شاخص بیانگر رکود یا تورم در این کشور است.
بدین ترتیب، این شاخص حکم راهنما را برای بسیاری از تحلیلگران دارد. آنها با استفاده از DXY شرایط اقتصادی آمریکا را تحلیل و روند بازارهای مالی را پیشبینی میکنند. برای مثال بازار کریپتو رابطه عکس با DXY دارد. به طوری که، با افت این شاخص، تمایل برای برای فعالیت در بازار ارزهای دیجیتال افزایش پیدا میکند و بالعکس.
ابزار تصمیمگیری برای سیاستگذاران
فدرال رزرو و سایر سیاستگذاران اقتصادی، تغییرات DXY را برای تنظیم سیاستهای پولی دنبال میکنند. این شاخص به آنها کمک میکند تا نرخ بهره، سیاستهای صادرات و واردات یا حتی استراتژیهای کنترل تورم را بهتر مدیریت کنند.
مطلب پیشنهادی: تاثیر نرخ بهره فدرال رزرو بر قیمت دلار
ابزاری برای مدیریت ریسک
شاخص دلار علاوهبر کاربردهای تحلیلی، میتواند ابزاری برای مدیریت ریسک نیز باشد. به طوری که شرکتها و سرمایهگذاران میتوانند با این شاخص از داراییهای خود در برابر نوسانات ارزی محافظت کنند.
برای مثال، فرض کنید یک شرکت اروپایی قراردادی با یک شرکت آمریکایی دارد و قرار است چند ماه بعد دلار دریافت کند. اگر ارزش دلار در این مدت کاهش پیدا کند، سود شرکت اروپایی نیز کم میشود. برای جلوگیری از این اتفاق میتوانند از ابزارهای مالی وابسته به DXY استفاده کنند. مثلا قراردادهای آتی یا صندوقهای ETF شاخص دلار، میتوانند ریسک ناشی از کاهش ارزش دلار را پوشش دهند.
در واقع، این فرید در دنیای مالی نوعی هجینگ (Hedging) در نظر گرفتی میشود. هجینگ کمک میکند تا در برابر شرایط نامطمئن بازار، ثبات بیشتری در معاملات داشته باشید.
شاخص دلار با بازارهای مالی مختلف چه ارتباطی دارد؟
تا اینجای مقاله با تمام نکات مهم در مورد شاخص دلار آمریکا آشنا شدید. حالا رسیدیم به مهمترین بخش که برای سرمایهگذاران و فعالان اقتصادی بیشترین اهمیت را دارد؛ یعنی تاثیر DXY روی بازارهای مالی مختلف.
شاخص DXY روی تمام بازارهای مالی تاثیر میگذارد؛ برای برخی بازارها این تاثیر مستقیم است و برای برخی معکوس. در ادامه تاثیر DXY را روی هر بازار به طور جداگانه بررسی میکنیم. این کار کمک می کند تصمیمات آگاهانهتری در هر بازار بگیرید.
بازار کریپتو
یکی از پرنوسانترین بازارهای مالی، بازار ارزهای دیجیتال است که فعالیت در آن به آموزش و آگاهی بالایی نیاز دارد. برای این که بتوانید معاملات سوددهی را تجربه کنید و به درآمد ترید بلایی برسید، علاوهبر استفاده از ابزارهای تحلیلی، باید اخبار و حواشی بازارهای مالی را نیز زیر نظر بگیرید.
شاخص دلار این کار را به بهترین نحو برای تحلیلگران و سرکایهگذاران انجام میدهد. نکتهای که هست، شاخص دلار رابطه عکس با قیمت بیت کوین و در ادامه با برخی از ارزهای دیجیتال دارد. بسیاری از تریدها نیز برای این که بهترین فرصت را برای ورود به بازار کریپتو را پیدا کنند، از DXY به عنوان یک ابزار راهنمایی استفاده میکنند. اگر با افت DXY روبرو باشند، یعنی انگیزه برای فعالیت در بازار ارز دیجیتال افزایش خواهد یافت. برعکس، اگر افزایش DXY پیدا کند، میتواند باعث کاهش جذابیت بازار کریپتو برای سرمایهگذاری شود.
بازار فارکس
بازار فارکس تنها بازاری است که مستقیما با شاخص دلار آمریکا در ارتباط است؛ چرا که DXY قدرت دلار در برابر سایر ارزهای همین بازار را نشان میدهد. برخی از ارزهای این بازار با DXY رابطه مستقیم دارند؛ مثل CAD/USD. اما برخی دیگر از این ارزها، مثل EUR/USD رابطه عکس با این شاخص دارند. رابطه جفت ارزها را با شاخص DXY، میتوانید به طور دقیق از فرمول شاخص بدست بیاورید.
توجه باید داشته باشید، مواردی که توان منفی دارند، با کاهش ارزش دلار، ارزشمندتر میشوند و گزینه مناسبتری برای سرمایهگذاری به حساب میآیند. در حالی که جفت ارز با توان مثبت، همان روندی را طی میکنند که دلار طی میکند.
نکته جالب توجه اینجاست، جفت ارز EUR/USD معادل معکوس DXY را نشان میدهد. زیرا این جفت ارز بیشترین وزن را در سبد ارزهای شاخص دلار دارد و بیشترین تاثیر عکس را از تغییرات دلار میپذیرد.
بازار طلا و فلزات گرانبها
طلا همیشه به عنوان یک پناهگاه امن برای سرمایهگذاری شناخته میشود؛ جایی که در زمان بیثباتیهای اقتصادی، از کاهش ارزش پول جلوگیری میکند. با توجه به این که قیمت طلا با دلار تعیین میشود، DXY در رابطه معکوس با بازار طلا قرار میگیرد.
به این معنی که وقتی دلار ارزش بیشتری پیدا میکند، یا به عبارتی DXY رشد میکند، خرید طلا برای سرمایهگذاران خارجی پرهزینهتر میشود. در نتیجه تقاضا کاهش پیدا میکند و قیمت طلا روند نزولی به خود میگیرد.
برعکس، زمانی که قیمت دلار کاهش مییابد، طبیعتا طلا نیز در کشورهای خارجی با قیمت پایینتر ارزشگذاری میشود. برای همین سرمایهگذاران به سمت این بازار هجوم میآورند و قیمت طلا و دیگر فلزات گرانبها را بالا میبرند.
بازار نفت و سایر کالاها
بسیاری از کالاهای اساسی جهان مثل نفت و گاز نیز مانند طلا با دلار قیمتگذاری میشوند. افزایش شاخص دلار آمریکا باعث میشود خرید این کالاها برای خریداران دشوارتر شود. در نتیجه فشار نزولی روی قیمت آنها وارد میشود؛ و برعکس.
بدین ترتیب بازار کلاهای اساسی نیز رابطه عکس با DXY دارد. پس میتوان نتیجه گرفت بهترین فرصت برای خرید این اقلام، زمانی است که دلار در حال طی کردن سیر صعودی باشد!
بازار سهام
DXY با بازار سهام نیز مرتبط است؛ یعنی رابطه غیرمستقیم با هم دارند. دلار قویتر باعث میشود هزینه صادرات شرکتهای بینالمللی افزایش پیدا کند. در نتیجه تاثیر منفی روی سهام این شرکتها میگذارد.
همچنین تضعیف دلار و در ادامه کاهش هزینههای شرکتها، سودآوری شرکتها را افزایش میدهد. این موضوع منجر به بالا رفتن ارزش سهام آنها میشود.
جایگاه نمودار DXY در روشهای تحلیلی مختلف
تاثیر شاخص دلار بر بیت کوین و سایر ارزهای دیجیتال به وضوح قابل مشاهده است. به همین دلیل از آن در تحلیل تکنیکال و فاندامنتال ارزهای دیجیتال نیز میتوان استفاده کرد. DXY میتواند در کنار سایر ابزارهای تحلیلی، در درک بهتر روند بازار به سرمایهگذاران و تریدرها کمک کند. البته توجه داشته باشید که DXY رابطه عکس با بازار کریپتو دارد.
بسیاری از تریدرها در تحلیل تکنیکال نمودار شاخص DXY را همراه با نمودار بیت کوین وسایر آلت کوینها بررسی میکنند. به طوری که میتواند مانند الگوهای قیمتی، خطوط روند یا اندیکاتورهایی مثل میانگین متحرک، راه تحلیل نوسانات بازار را هموارتر کند و در پیشبینیها کمککننده باشد.
شاخص دلار در تحلیل فاندامنتال هم نقشی مهم دارد. به طوری که عوامل اثرگذار بر DXY مثل نرخ بهره، سیاستهای فدرال رزرو و وضعیت اقتصاد آمریکا، میتوانند جریان سرمایهگذاریها را به کل تغییر دهند. مثلا تضعیف دلار باعث حرکت سرمایهگذاران به سمت بازارهای دیگری مثل کریپتو میشود. در حالی که تقویت آن، راه سرمایه گذاری در بازار فارکس را دوباره باز میکند.
شاخص دلار آمریکا، راهنمایی است برای فهمیدن نبض اقتصاد جهانی
شاخص دلار آمریکا چیزی فراتر از یک معیار ساده است! این شاخص در واقع آینهای از وضعیت اقتصاد جهانی محسوب میشود. تغییرات DXY به شما بگوید، سرمایهگذاران در چه مسیری حرکت میکنند، بازارهای مالی در چه وضعیتی قرار دارند و آینده هر بازار چگونه پیش میرود.
به همین دلیل، تحلیلگران و فعالان اقتصادی همواره آن را به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای تصمیمگیری دنبال میکنند. برای مثال تریدرها و سرمایهگداران کریپتویی هم از تاثیر شاخص دلار بر بیت کوین، به عنوان راهنمایی برای ورود به سرمایهگذاریهای آگاهانه استفاده میکنند.
آیا شما از DXY برای معاملات خود استفاده میکنید؟ به نظر شما این معیار میتواند راهنمایی دقیق برای بهبود فعالیتهای شما در بازارهای مالی باشد؟ تجربیات خود را با ما به اشتراک بگذارید.
