اندیکاتور فراکتال (Fractal) چیست و چه کاربردی در تحلیل تکنیکال دارد؟
اندیکاتور فراکتال از سادهترین ابزارهای تحلیل تکنیکال است که به تریدر در تشخیص نقاط احتمالی برگشت روند بازار کمک میکند. درک این نمودار به واسطه فلشهای صعودی و نزولی که روی نمودار میاندازد بسیار ساده است و بدون اینکه لازم باشد نمودار پیچیدهای تحلیل کنید به درک خوبی از وضعیت حاکم بر بازار میرسید. در این مقاله از ارزیکال به معرفی این اندیکاتور، کاربردها، مزایا و محدودیتها میپردازیم. نحوه استفاده از آن را آموزش میدهیم و چند مورد از بهترین ترکیبهای قابل استفاده از آن را معرفی میکنیم.
معرفی اندیکاتور فراکتال به زبان ساده
اندیکاتور فراکتال (Fractal) یکی از ابزارهای تحلیل تکنیکال است که برای شناسایی نقاط احتمالی بازگشت روند بهکار میرود. این اندیکاتور توسط بیل ویلیامز توسعه داده شده است؛ به همین دلیل آن را Williams Fractal Indicator نامیدند.
طبق گفته بیل ویلیامز ایده این اندیکاتور از نظریه Chaos Theory در ریاضیات گرفته شده است. اساس کار این اندیکاتور شناسایی و استفاده از الگوهای تکراری حرکات قیمت در تایم فریم مختلف ۴ ساعته، روزانه، هفتگی و… است. این اندیکاتور بهطور خودکار فراکتالها را با فلش بالا یا پایین روی نمودار نشان میدهد.
اما چرا از اندیکاتور فراکتال استفاده میکنیم؟ وقتی الگوهای تکراری شناسایی شوند تریدر میتواند بسته به صعودی یا نزولی بودن فراکتال تصمیم بگیرد که بخرد یا بفروشد. این اندیکاتور مجموعهای از نقاط ورود به معامله و نواحی مناسب تعیین حد ضرر را مشخص میکند. البته توجه داشته باشید که تشخیص بهترین و کمریسکترین نقاط از بین همه آنها به عهده شماست.
آشنایی با الگو فراکتال لازمه کار با این اندیکاتور
برای درک چیستی و کارایی اندیکاتور فراکتال لازم است ابتدا با الگوی فراکتال آشنا باشید. این الگو شامل پنج کندل است که هم در کندل استیک و هم در نمودارهای میلهای دیده میشود. بین این پنج کندل متوالی، کندل میانی یا سومی بالاترین یا پایینترین سقف و کف بین سایرین را نشان میدهد.
مدت زمان تشکیل این الگو بسته به تایم فریم، متفاوت است. مثلا در نمودار یک ساعته حدود ۵ ساعت و در نمودار روزانه ۵ روز طول میکشد تا الگو کامل شود و بتوان به اندیکاتور آن را شناسایی کرد.
این فراکتالها به دو دسته صعودی و نزولی تقسیم میشوند.
- فراکتال صعودی (Bullish Fractal) الگویی است که در آن کندل میانی از دو کندل قبل و دو کندل بعدی خود پایینتر است. این فرکتال یک سیگنال صعودی حساب میشود؛ زیرا نشاندهنده برگشت قیمت از روند نزولی به روند صعودی است.
- فراکتال نزولی (Bearish Fractal) کاملا برعکس است و زمانی تشکیل میشود که کندل میانی از دو کندل قبل و دو کندل بعد بالاتر باشد. این فراکتال نشانهای از بازگشت روند صعودی به نزولی است و یک سیگنال نزولی محسوب میشود.
ایدهآلترین حالت برای این الگو زمانی است که شامل ۵ کندل باشد. با این حال ممکن است الگو فراکتال از ۳ یا حتی ۷ کندل نیز تشکیل شده باشد که الگو سه کندلی ضعیفتر و الگو هفت کندلی با تاخیر سیگنال صادر میکند.
کاربرد اندیکاتور Fractal در تحلیل تکنیکال
کاربرد اندیکاتور Fractal بسته به ساختار بازار متفاوت است. بستگی دارد در بازار رنج و خنثی آن را به کار میگیرید یا در یک بازار صعودی یا حتی بازار نزولی. اما بهطور کلی چند مورد از اصلیترین کاربردهای این ابزار عبارتند از:
- شناسایی نقاط برگشت قیمت: اصلیترین کاربرد فراکتالها مشخص کردن احتمال برگشت روند در روندهای صعودی و نزولی است.
- تعیین سطوح حمایت و مقاومت: تشخیص سطوح حمایت و مقاومت در تحلیل تکنیکال یکی دیگر از کاربردهای Fractal است. فراکتالهای صعودی نقاط مقاومت و فراکتالهای نزولی نقاط حمایت را نشان میدهند به این ترتیب تریدر نواحی مهم قیمت را شناسایی میکند.
- کمک در تعیین استاپ لاس و مدیریت ریسک: با استفاده از اندیکاتور فراکتال حد ضررهای دقیقتری تعیین میکنید و با مدیریت ریسک خوب پوزیشنهایی باز میکنید که ایمنتر هستند.
- تشخیص ادامه روند و شکستها (Breakouts): زمانی که نمودار قیمت فراکتالها را بشکند و از آنها عبور کند میتوان حدس زد که به زودی روند جدیدی شروع خواهد شد. در غیر اینصورت میتوان به ادامه روند امیدوار بود.
پیشنهاد میکنیم از این اندیکاتور در تایم فریمهای بالا استفاده کنید؛ هر چه تایم فریم طولانیتر باشد تعداد سیگنالهای فراکتال کاهش یافته و نمودار سادهتر و دقیقتر میشود.
چگونه از اندیکاتور فراکتال استفاده کنیم؟
برای دسترسی و استفاده از این اندیکاتور کافی است به پلتفرم مورد استفاده خود برای تحلیل نمودارها سر بزنید. اندیکاتور فراکتال در بیشتر نرمافزارها پشتیبانی میشود و میتوانید طی چند مرحله بسیار ساده آن را به چارت خود اضافه کنید.
در این بخش به آموزش این اندیکاتور در TradingView میپردازیم. در قدم اول نام آن را در بخش Indicators که بالای صفحه قرار دارد جستجو کنید. سپس گزینه Williams Fractals را انتخاب و با یک کلیک ساده آن را به نمودار خود اضافه کنید.
پس از افزودن فراکتال میتوانید دوره آن را نیز تغییر دهید. برای این کار کافیست روی علامت چرخ دنده کلیک کرده و در قسمت Inputs دوره را روی ۲، ۵ یا هر عددی که مدنظر دارید قرار دهید.
با ظاهر شدن این اندیکاتور روی نمودار فلشهایی در دو جهت بالا و پایین به رنگهای سبز و قرمز نمایش داده میشود. فلشهای رو به بالا فرکتالهای صعودی و فلشهای رو به پایین فرکتالهای نزولی را نشان میدهد. در صورت تمایل میتواند رنگ فلشها را نیز در قسمت Style شخصیسازی کنید.
مزایا و معایب اندیکاتور فراکتال چیست؟
توجه شما را به جدول مزایا و معایب فراکتال جلب میکنیم:
| مزایا | معایب |
| درک بصری اندیکاتور Fractal بسیار سادست. این اندیکاتور با فلشهای بالا و پایین با دو رنگ سبز و قرمز نشان میدهد فراکتالها کجا تشکیل شدند | برای استفاده از این اندیکاتور باید صبور باشید و اجازه دهید الگو فراکتال بهطور کامل تشکیل شود. زیرا این الگو فقط وقتی معتبر است که کندل پنجم بسته باشد. در غیر این صورت ممکن است روند همچنان ادامه داشته باشد و به اشتباه بیفتید |
| تعیین حد ضرر با کمک این اندیکاتور سادهتر میشود. تریدرها بیشتر مواقع در فراکتال نزولی کمی پایینتر از سقف کندل سوم و در فراکتال صعودی نیز در پایان کندل پنجم حد ضرر تعیین میکنند | احتمال اینکه سیگنال اشتباهی از فرکتال بگیریم بالاست. زیرا این اندیکاتور صرفا High و Low را نشان میدهد و جزئیات بسته شدن کندل را در نظر نمیگیرد |
| استفاده از اندیکاتور Fractal نقش موثری در مدیریت ریسک دارد به واسطه این اندیکاتور منطقیتر تصمیم میگیرید و وارد هر پوزیشنی نمیشوید | اندیکاتور Fractal بهتنهایی قابل اتکا نیست مخصوصا در تایم فریمهای پایین که پر از نویز میشود؛ حتما در کنار سایر اندیکاتورها از آن استفاده کنید |
| این اندیکاتور در تمام تایم فریمها قابل استفاده است البته با میزان دقت متفاوت | با اینکه اندیکاتور فراکتال مجموعهای از نقاط ورود را نشان میدهد اما مشخص نمیکند که بهترین آنها کدام است |
دانستن جنبه مثبت و منفی ابزارها باعث میشود با توجه به نقاط قوت و ضعفی که دارند به بهینهترین شکل ممکن از آنها استفاده کنیم.
ترکیب اندیکاتور Fractal با ابزارهای دیگر
برای افزایش دقت تحلیل و بالا بردن اعتبار سیگنالها لازم است اندیکاتور فرکتال را با سایر ابزارهای تحلیل تکنیکال، شاخصها و الگوهای ترید ترکیب کنید. اگر نمیدانید بین این همه ابزار کدام یک بهترین مکمل هستند این بخش از مقاله را از دست ندهید. در ادامه به ترکیب این اندیکاتور با سایر ابزارهای تکنیکال میپردازیم.
ترکیب با اندیکاتور Alligator
بهترین عملکرد اندیکاتور فراکتال هنگام ترکیب آن با اندیکاتور Alligator یا همان تمساح ویلیامز است که هم در بازار فارکس و کریپتو محبوب است و هم در بازار بورس و سهام. هر دو این اندیکاتورها توسط بیل ویلیامز طراحی شدند و به نوعی مکمل یکدیگرند.
اندیکاتور Alligator شامل سه میانگین متحرک به رنگهای آبی، قرمز و سبز است که به ترتیب فک، دندان و لب تمساح را تشکیل میدهند. این خطوط برای شناسایی شروع روند و همینطور جهت اصلی بازار طراحی شدند و هنگام ترکیب با اندیکاتور فراکتال سیگنالهای معتبرتری ارائه میدهند. چطور؟ به این صورت که فراکتال نقاط احتمالی برگشت قیمت را مشخص میکند و الیگیتور سیگنالهای کاذب آن را فیلتر کرده و فقط سیگنالهای معتبر را تایید میکند. در نتیجه نقاط ورود و خروجی حاصل از ترکیب این اندیکاتورها ریسک به مراتب پایینتری دارد.
در بیشتر مواقع وقتی فراکتال نزولی پایینتر از خط قرمز Alligator تشکیل شود و پنج کندل بعدی نیز زیر همین خط بسته شوند و دیگر خطوط اندیکاتور را قطع نکرده باشند، سیگنال حاصل از آن فروش است. از طرفی زمانی که فراکتال صعودی بالای خط قرمز تشکیل شود و این بار پنج کندل بعدی بالای این خط بسته شوند، سیگنالی که داریم سیگنال خرید است.
مطلب پیشنهادی: سیگنال ارز دیجیتال چیست؟
ترکیب با خطوط فیبوناچی
استفاده همزمان از خطوط فیبوناچی (Fibonacci Retracement/Extension) در کنار اندیکاتور فراکتال کمک میکند بهتر اعتبار سیگنالها را بسنجیم. فراکتال نقاط احتمالی برگشت قیمت را مشخص میکند و بعد فیبوناچی قدرت این نقاط را تایید یا رد میکند. در واقع فیبوناچی میسنجد که آیا این برگشتها در نقاط مهمی از بازار اتفاق میافتند یا خیر! آیا اصلا پتانسیل تغییر روند دارند؟ آیا میتوان از اعتبار آنها مطمئن بود و نسبت به آنها استراتژی چید؟ پس عجله نکنید، منتظر بمانید تا فراکتال صعودی در نزدیکی سطوح مهم فیبوناچی بهطور کامل شکل بگیرد سپس وارد معامله شوید.
اگر در یک روند صعودی، نزدیک یکی از سطوح کلیدی فیبوناچی مثل ۳۸.۲ یا ۶۱.۸ یک فراکتال صعودی شکل بگیرد میتوان وارد معامله خرید شد. زیرا به احتمال خیلی زیاد روند صعودی ادامهدار است.
از طرف دیگر در روند نزولی اگر فراکتال نزولی نزدیک یا روی یکی از سطوح مقاومت فیبوناچی ایجاد شود، نشان میدهد که کاهش قیمت ادامهدار است و میتوان آن را سیگنالی برای فروش دانست.
ترکیب با میانگین متحرک
یکی از سادهترین ترکیبها استفاده از اندیکاتور میانگین متحرک در کنار Fractal است. در این روش همزمان با اینکه فراکتال نقاط احتمالی برگشت را نشان میدهد، میانگین متحرک جهت کلی روند را نشان میدهد. نتیجه ترکیب این دو شاخص افزایش دقت و در پی آن کاهش خطا است. زیرا تریدر هم جهت با روند بازار وارد معاملات میشود و دیگر خبری از ریسک پوزیشنهایی که در خلاف جهت بازار باز میشوند نیست. این ترکیب هم در بازارهای پرنوسان و هم در بازارهای سنتیتر کاربرد دارد. سیگنالهای خرید و فروش حاصل از آنها نیز تا زمانی که اتفاق غیرقابل پیشبینی نیفتد، معتبر است.
ترکیب با پیوت پوینت
استفاده از اندیکاتور فراکتال به همراه اندیکاتور پیوت پوینت (Pivot Point) یکی دیگر از بهترین ترکیبهاست. فراکتال نقاط برگشت احتمالی و پیوت پوینت نیز سطوح حمایت و مقاومت را نشان میدهد. وقتی این دو با هم ترکیب شوند تریدر سیگنالها را فیلتر میکند و فقط برگشتهایی را جدی میگیرد که نزدیک به سطوح پیوت پوینت اتفاق افتادند. به این ترتیب احتمال خطا به اندازه قابل توجهی کاهش پیدا میکند.
آیا اندیکاتور فراکتال برای شما مناسب است؟
اگر فکر میکنید اندیکاتور فراکتال معجزه میکند باید صادقانه بگوییم که نه این اندیکاتور نه هیچ اندیکاتور دیگری نمیتواند بهتنهایی شما را به سودهای بزرگ و هیجانانگیز برساند. ترکیب درست و اصولی انواع شاخصها است که نتایج خوبی میسازد!
فراکتال آینده را پیشبینی نمیکند پس نباید از آن انتظار پیشبینی روند داشت. این ابزار برای درک وضعیت فعلی بازار و شناسایی نقاط احتمالی پایان روند به کار برده میشود.
به کمک اندیکاتور فراکتال نقاط چرخش بازار را پیدا میکنیم. همچنین سطوح حمایت و مقاومت را راحتتر شناسایی کرده و ادامه یا تغییر روند را بهتر تشخیص میدهیم.
فراموش نکنید که فراکتال یک اندیکاتور تاخیری است و اصولا کمی بعد از برگشت روند تکمیل میشود؛ بنابراین نمیتوان صد در صد به آن متکی شد. لازم است حتما در کنار آن از سایر ابزارهای تکنیکال نیز استفاده کنید.
سوالات متداول
اندیکاتور فراکتال در کدام نرمافزارها قابل استفاده است؟
بیشتر پلتفرمهای تحلیلی از این اندیکاتور پشتیبانی میکنند که بین همه آنها محبوبترین نرم افزارها تریدینگ ویو (TradingView) و متاتریدر است.
آیا میتوان فقط با اندیکاتور فراکتال معامله کرد؟
خیر؛ اندیکاتور Fractal بهصورت مستقل قابل استناد نیست و بهتنهایی پیشنهاد نمیشود. در کنار این اندیکاتور سایر ابزارها و شاخصها را بهکار ببرید تا تحلیل دقیقتری داشته و بهتر معامله کنید.
بهترین تایمفریم برای استفاده از اندیکاتور فراکتال کدام است؟
این اندیکاتور در تایم فریمهای پایین پر از نویز و سیگنالهای کاذب است و میتواند تریدر و تحلیلگر را گمراه کند. هر چه تایم فریم بالاتری انتخاب کنید تعداد سیگنالهای فراکتال کمتر شده و نمودار واضحتری در اختیار دارید.
