تاریخچه ارز دیجیتال؛ سفری از سال ۲۰۰۸ تا امروز

نظرتان راجع به داشتن پولی که هیچ بانکی آن را کنترل نکند، هیچ دولتی نتواند جلوی رشد آن را بگیرد و در سراسر دنیا قابل استفاده باشد، چیست؟ حتی اگر با بازار کریپتو و ارزهای دیجیتال آشنا نباشید، بارها و بارها در هر جمعی اسم بیت کوین را شنیدید. ارز دیجیتالی که ابتدا چند سنت قیمت داشت اما امروز باارزش‌ترین دارایی دنیاست. جز بیت کوین صدها رمزارز دیگر نیز وجود دارد که چنین ویژگی‌هایی دارند و تریدرها از خرید و فروش آن‌ها سود می‌کنند. اما تاریخچه ارز دیجیتال چیست؟ این دارایی‌ها از کجا آمدند و چه شد که مردم حاضر شدند پولی غیر از دلار، یورو، پوند، ریال و غیره معامله کنند؟

در این مقاله از ارزیکال به بررسی تاریخچه ارز دیجیتال از قبل تولد بیت کوین تا همین امروز می‌پردازیم؛ با ما همراه باشید.

ایده پول دیجیتال قبل از بیت کوین؛ تاریخچه ارز دیجیتال از ابتدا

تا قبل از اینکه بیت کوین در سال ۲۰۰۸ معروف شود، افراد زیادی ایده ساخت پول دیجیتال به ذهنشان رسیده بود. پولی که واقعی باشد اما بدون نیاز به بانک و دولت کار کند و عموم مردم بتوانند با آن خرید و فروش کنند. برای مثال:

• سال ۱۹۹۰ یکی از پیشگامان رمزنگاری به نام David Chaum پروژه‌ DigiCash را طراحی کرد تا مردم به‌صورت ناشناس پرداخت اینترنتی انجام دهند؛ اما متاسفانه این پروژه ورشکست شد.
• یا در سال ۱۹۹۶ پروژه e-gold مطرح شد که پشتوانه آن طلا بود؛ کاربران می‌توانستند حساب باز کرده و به‌اندازه طلایی که داشتند معامله کنند. این سیستم نیز متمرکز بود و دولت آمریکا آن را در سال ۲۰۰۸ به جرم پول‌شویی و جرایم سایبری مسدود کرد.
• یا پروژه ناکام Bit Gold که اتفاقا از الگوریتم اثبات کار در آن استفاده می‌شد.

همه این تلاش‌ها شکست خورد زیرا هنوز فناوری که بتواند واسطه‌ها را حذف کند وجود نداشت و همه چیز متمرکز و وابسته بود. از طرفی دولت‌ها این پول را نوعی تهدید می‌دانستند و جلوی آن را می‌گرفتند.

در ادامه تاریخچه ارزهای دیجیتال را از سال ۲۰۰۸ بررسی می‌کنیم و تا امروز پیش می‌آییم.

نکته: جا دارد همینجا اشاره کنیم که منظورمان از پول دیجیتال پول الکترونیک نیست. تفاوت ارز دیجیتال با پول الکترونیکی در آن است که پول دیجیتال، مستقل و غیرمتمرکز است و در کنترل هیچ نهادی نیست اما پول الکترونیکی مثل کارت‌های بانکی یا پرداخت‌های اینترنتی، توسط سیستم‌های متمرکز مدیریت می‌شوند.

مطالعه بیشتر: ارز دیجیتال چیست؟

تولد بیت کوین (2008-2009)

بانک‌های آمریکا در سال ۲۰۰۸ با ریسک بسیار بالایی وام می‌دادند. از آن‌طرف دولت سعی می‌کرد با چاپ پول به اوضاع سر و سامان دهد. اما موفق نبود و نتیجه آن شد تورم اقتصادی و بی‌اعتمادی مردم. دقیقا در همین دوران، بعد از مدت‌ها تلاش برای ساخت پول دیجیتال غیرمتمرکز، بالاخره اولین ارز دیجیتال به نام بیت کوین (Bitcoin) توسط فرد یا گروه ناشناسی با نام «ساتوشی ناکاموتو» ایجاد شد.

عنوان وایت پیپر بیت کوین جذاب بود:

“Bitcoin: A Peer-To-Peer Electronic Cash System”

به معنای «بیت کوین: یک سیستم نقدی الکترونیکی همتا به همتا». همین عبارت روی وایت پیپر نشان می‌داد ساتوشی بالاخره به فناوری رسیده است که پیش از او کسی موفق به کشف آن نشده بود. 

او می‌گفت بیت کوین بر پایه بلاکچین است. یعنی تمام تراکنش‌ها در یک دفتر کل عمومی و شفاف ثبت و توسط ماینرها به زنجیره اضافه می‌شوند. به‌طوری که همه می‌توانند آن را ببینند اما هیچکس کنترلی روی آن ندارد.

پیدایش ارز دیجیتال و معرفی آن در سال ۲۰۰۸ تحول بزرگی بود؛ یک دارایی جدید و ناشناخته با ویژگی خاص و متفاوت که همه را کنجکاور می‌کرد. هدف اصلی ناکاموتو، انتقال مستقیم پول بدون نیاز به بانک و دولت بود؛ دارایی دیجیتالی که هم غیرمتمرکز باشد، هم شفاف و امن!

اولین بلاک بیت کوین در سال ۲۰۰۹ استخراج شد و ادعا کرد برای مقابله با سیستم معیوب مالی متولد شده است.

ماجرای خرید پیتزا با بیت کوین (2010)

ماجرای خرید پیتزا با بیت کوین نیز داستان اولین خرید با این ارز دیجیتال است که نمادین‌ شد! در سال ۲۰۱۰ یک نفر اعلام کرد حاضر است برای خرید دو پیتزا، ۱۰۰۰۰ BTC بپردازد. ده هزار بیت کوین در آن زمان حدود ۴۱ دلار می‌شد اما ببینید امروز چه ارزشی دارد؛ باورنکردنی است!

پیشنهاد مطالعه: بیت کوین چیست؟

دوران رشد آلت کوین‌ها (2011-2017)

بعد از بیت کوین، به تدریج پروژه‌های جدید دیگری نیز ایجاد شدند؛ این پروژه‌ها غیرمتمرکز بودن را حفظ می‌کردند اما در تلاش بودند سرعت تراکنش‌ها را افزایش و مصرف انرژی را کاهش دهند. 

آلت کوین چیست؟ به تمام ارزهای دیجیتالی که بعد از بیت کوین وارد بازار شدند، آلت کوین (Altcoin) گفته می‌شود. Altcoin ترکیبی از دو کلمه “Alternative” به‌ معنای جایگزین و “Coin” به معنای سکه است. همانطور که از نام آن‌ها مشخص است، همه این رمزارزها با هدف رفع محدودیت‌های بیت کوین و افزودن قابلیت‌های جدید مثل قراردادهای هوشمند و غیره ایجاد شدند. 

معرفی اولین آلت کوین‌های بازار کریپتو

اولین آلت کوین در تاریخچه ارز دیجیتال، لایت کوین (Litecoin) بود. این رمز ارز در سال ۲۰۱۱ یعنی دو سال بعد از پیدایش ارز دیجیتال، توسط مهندس سابق گوگل به نام Charlie Lee ایجاد شد. 

او لایت کوین را سریع‌تر و سبک‌تر از بیت کوین معرفی کرد. البته قبول داشت این آلت کوین به پای بیت کوین نمی‌رسد و نمی‌تواند با آن رقابت کند. 

لایت کوین از همان زمان لقب «نقره در کنار طلای بیت کوین» گرفت و حالا بیشتر صاحب‌ نظران معتقدند همین پروژه بود که راه را برای توسعه آلت کوین‌ها باز کرد!

پیشنهاد مطالعه: لایت کوین چیست؟

ظهور دوج کوین و ورود میم کوین‌ها

اواخر سال ۲۰۱۳ دو برنامه‌نویس تصمیم گرفتند یک ارز دیجیتال جدید بسازند. اما به‌جای ساخت یک رمزارز جدی با کاربردهای خاص، با طنز و شوخی پیش رفتند. آن‌ها از تصویر سگی از نژاد شیبا اینو که در آن زمان یک میم اینترنتی محبوب و بامزه بود، به‌عنوان لوگو استفاده کردند. به این ترتیب اولین میم کوین در تاریخچه ارز دیجیتال با نام دوج کوین (Dogecoin) ساخته شد.

دوج کوین هم ترند بود و جلب توجه می‌کرد و در عین حال کارمزد تراکنش پایینی هم داشت. همین سبب شد خیلی سریع بین مردم سر و صدا کرده و طرفدار پیدا کند.

چند سال بعد دوباره از سگ شیبا اینو برای ساخت میم کوین الهام گرفته شد و اینبار میم کوینی به همین نام ساختند که اتفاقا حسابی مورد استقبال قرار گرفت.

پیشنهاد مطالعه: چگونه میم کوین‌های انفجاری را پیدا کنیم؟

تاریخچه ارز دیجیتال و ظهور اتریوم

در سال ۲۰۱۵ یک برنامه‌نویس جوان روسی-کانادایی به نام ویتالیک بوترین، پروژه‌ای به نام اتریوم (Ethereum) معرفی کرد. او معتقد بود که بلاکچین نباید فقط برای انتقال پول استفاده شود، بلکه می‌تواند چیزی فراتر از آن باشد. ویتالیک با خلق شبکه اتریوم بستری برای اجرای قراردادهای هوشمند ایجاد کرد؛ یک فناوری امن و شفاف برای اجرای خودکار تراکنش‌ها بدون اینکه چیزی آن‌ها را مختل کند.

شبکه اتریوم چیست؟ اتریوم تحول بزرگی در حوزه امور مالی غیرمتمرکز یا همان دیفای بود و زمینه‌ساز توسعه NFT، پروژه‌های DAO و صدها پروژه بلاکچینی دیگر شد. امروز این ارز دیجیتال با نماد “ETH” آن قدر محبوب است که بعد از بیت کوین، در رتبه دومین ارز برتر بازار کریپتو قرار دارد و آن را اصلی‌ترین زیرساخت وب۳  می‌دانند.

پیشنهاد مطالعه: آینده اتریوم چه خواهد شد؟ پیش بینی قیمت اتریوم در سال‌های 2025 تا 2030

دوران انفجار بازار کریپتو (2017-2021)

در بازه زمانی بین سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱، بازار کریپتو در بهترین دوران خود بود؛ ارز دیجیتال به‌عنوان یک پول هوشمند بین مردم شناخته شده بود. رسانه‌ها مدام راجع به آن می‌گفتند و دولت‌ها نیز از آن حرف می‌زدند. در همین دوران سرمایه‌گذاران بسیاری وارد حوزه کریپتو شدند و شروع به خرید و فروش دارایی‌ها کردند. نسبت عرضه و تقاضا مدام بالا و پایین می‌شد و با استقبال خوب کاربران قیمت‌ها به‌سرعت افزایش پیدا کرد و بازار رونق گرفت!

در ادامه، دوران اوج ترید در تاریخچه ارز دیجیتال را بیشتر بررسی می‌کنیم؛ با ما همراه باشید.

رونق ICOها در ۲۰۱۷

در سال ۲۰۱۷ مفهوم جدیدی به نام عرضه اولیه کوین (ICO) که یک روش جدیدِ جذب سرمایه برای پروژه‌های تازه‌ تاسیس بود، مطرح شد. 

اتفاقی که در ICO می‌افتاد چنین بود: برخی پروژه‌های بلاکچینی پیش از آنکه توکنشان در صرافی‌ها لیست و معامله شود، آن را از طریق لانچ‌پد به عموم مردم عرضه می‌کردند. در نتیجه سرمایه‌گذاران می‌توانستند زودتر از بقیه وارد پروژه شوند و توکن‌ها را با قیمت پایین‌تری بخرند.

عرضه اولیه توکن‌ها باعث شد نقدینگی زیادی وارد بازار کریپتو شود و پروژه‌هایی مثل اتریوم، کاردانو، پولکادات و… بیشتر از قبل رشد کنند. این روش جذب سرمایه که هم به نفع تیم توسعه‌دهنده بود و هم به نفع سرمایه‌گذار، در سال ۲۰۱۷ حسابی محبوب و رایج شد.

پیشنهاد مطالعه: بهترین سایت عرضه اولیه ارز دیجیتال؛ معرفی ۷ لانچ‌پد معتبر ۲۰۲۵

رشد قیمت بیت‌کوین و ورود سرمایه‌گذاران سازمانی

تاریخچه ارز دیجیتال نشان می‌دهد پس از دوران طلایی کریپتو در سال ۲۰۱۷، بازار در سال ۲۰۱۸ وارد فاز اصلاح شد. دقیقا همینجا بسیاری از سرمایه‌گذاران تازه وارد و تریدرهای مبتدی ضرر کردند و برخی از بازار زده شدند. 

اما دوباره از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۱ یک موج صعودی جدید در چرخه بازار شکل گرفت که دلیل اصلی آن، ورود سرمایه‌گذاران سازمانی بود. این سرمایه‌گذاران به بیت کوین به چشم ذخیره ارزش نگاه می‌کردند و با خرید گسترده بیت کوین برای خزانه‌های خود به‌عنوان پشتوانه، قیمت این ارز دیجیتال را چندین برابر کردند. 

نکته: رشد قیمت بیت کوین همیشه رشد قیمت آلت کوین‌ها را نیز در پی دارد. زیرا نقدینگی از یک جایی به بعد، از بیت کوین به سمت سایر ارزهای دیجیتال جاری می‌شود.

ظهور DeFi، NFT و متاورس

در موج صعودی بازار کریپتو بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۱ فقط بیت کوین نبود که جلب توجه می‌کرد. در همین دوران NFT‌ که آثار هنری دیجیتال مثل موسیقی، تصاویر و… هستند و روی بلاکچین ثبت می‌شدند نیز حسابی ترند شدند. 

از طرفی پروژه‌های دیفای (DeFi) که مجموعه‌ای از پروتکل‌ها و اپلیکیشن‌های خدمات مالی مثل وام و قرض و خدمات استیکینگ هستند هم در همین دوره مورد توجه قرار گرفتند. علاوه بر این‌ها، حوزه متاورس نیز رشد بسیار خوبی در این بازه داشت و بیش از پیش بین کاربران مطرح شد.

تاثیر کرونا بر رشد بازار کریپتو

در زمان پاندمی COVID-19 مردم به واسطه قرنطینه، بیشتر وقتشان را در خانه بودند. همین باعث شد فرصت مطالعه و یادگیری بیشتری داشته باشند و به ترید در حوزه کریپتو علاقمند شوند.

از طرفی دولت‌ها برای مقابله با رکود اقتصادی، شروع به چاپ بیشتر پول کردند که منجر به افزایش تورم شد. همین موضوع سبب شد مردم نقدینگی خود را بجای بازارهای سنتی، وارد بازار کریپتو کنند.

بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۱ در دوره کرونا، سرمایه‌گذاران بسیاری وارد بازار شدند و با استقبال خوبی که از ارز دیجیتال داشتند، تقاضا برای خرید بیت کوین و سایر آلت کوین‌ها را افزایش داده و یک موج صعودی بسیار قوی در کریپتو ایجاد کردند.

دوران بلوغ در تاریخچه ارز دیجیتال (2021 تا کنون)

تاریخچه ارز دیجیتال در سال 2021 به دوران بلوغ خود رسید. تا سال ۲۰۲۱ بازار کریپتو با وجود تمام فرصت‌ها و استقبال خوبی که از آن شده بود، هنوز در یک فضای آزمایشی قرار داشت و برخی آن را جدی نمی‌گرفتند. قیمت ارزهای دیجیتال خیلی سریع با افزایش تقاضا رشد می‌کرد و بعد با یک خبر یا شایعه به شدت می‌ریخت.
اما از سال ۲۰۲۱ به بعد با افزایش آگاهی عمومی، توسعه هدفمندتر پروژه‌ها، ورود دولت و سازمان‌های بزرگ برای نظارت و تعیین چارچوب قانونی برای صرافی‌ کریپتو، احراز هویت و… بازار کریپتو به بلوغ رسید.

قوانین نظارتی، پذیرش کریپتو و ورود دولت‌ها به این حوزه

با افزایش محبوبیت و بالا رفتن حجم معاملات، بالاخره دولت‌ها و نهادهای مختلف ارزهای دیجیتال را پذیرفتند و برای آن‌‌ قوانین نظارتی تدوین کردند تا بتوانند روی این بازار کنترل داشته باشند. همین پذیرش باعث شد حوزه کریپتو به عنوان یک بازار مالی رسمی شناخته شود. آن وقت بود که روایت تاریخچه ارز دیجیتال به جاهای خوبی رسید.
جالب است همینجا به رویکرد متفاوت کشوری مثل السالوادور نیز اشاره کنیم. دولت السالوادور برخلاف سایر دولت‌ها، بجای محدودسازی، اتفاقا بیت کوین را به‌عنوان پول رسمی کشور به رسمیت شناخت و در سال ۲۰۲۱، کسب و کارها را موظف کرد بیت کوین را به‌عنوان روش پرداخت بپذیرند.

توسعه شبکه‌های جدید

از سال ۲۰۲۱ تا حالا تمرکز توسعه‌دهندگان از خلق توکن جدید به سمت بهبود زیرساخت بلاکچین رفت. این رویکرد را می‌توان در پروژه‌هایی مثل سولانا، پالیگان، آوالانچ، پولکادات و… دید. این پروژه‌ها روی افزایش سرعت تراکنش‌ها، کاهش کارمزد و مقیاس‌پذیری متمرکز شدند.
برای مثال سولانا توان پردازشی خود را ارتقا داده و سریع‌تر شده است و پالیگان نیز به‌عنوان یک شبکه مقیاس‌پذیر برای اتریوم عمل می‌کند و بدون افت سرعت یا افزایش هزینه، تعداد زیادی تراکنش را در زمان کم انجام می‌دهد.

چالش‌های انرژی، امنیت و کلاهبرداری‌ها

هم‌زمان با رشد کریپتو از سال ۲۰۲۱ و بیشتر شدن تریدرها و استقبال از این بازار، چالش‌های این حوزه نیز بیشتر شده است. در واقع هنگام مرور تاریخچه ارز دیجیتال، بالاخره در جایی به چالش‌های این حوزه می‌رسیم.
مسائل زیست محیطی مثل مصرف بالای انرژی برخی شبکه‌ها از یک طرف و خطرات امنیتی مثل هک کیف پول‌ها، کلاهبرداری و فیشینگ ارز دیجیتال از طرف دیگر! همه این موارد باعث شدند چالش‌های این حوزه نیز به یک دغدغه جدید تبدیل شود.
برای به حداقل رساندن چالش کریپتو پیشنهاد می‌کنیم که هر تریدر در انتخاب ارز دیجیتال و شبکه انتقال آن دقت کند، از کیف پول امن استفاده کند و فقط از صرافی‌های معتبر رمزارز بخرد.

پیشنهاد مطالعه: چگونه امنیت ارزهای دیجیتال خود را تضمین کنیم؟

تاریخچه ارز دیجیتال هنوز ادامه دارد…

تاریخچه کریپتو نشان می‌دهد بیت کوین از یک ایده ساده برای حذف واسطه‌ها شروع شد و حالا یک صنعت چند تریلیون دلاری با میلیون‌ها کاربر از سراسر دنیاست! اما سوال اینجاست؛ آیا کریپتو قرار است جایگزین پول سنتی شود؟ همین حالا خیر؛ اما در آینده نزدیک، چرا که نه!
با مرور تاریخچه ارز دیجیتال متوجه می‌شویم که ارزهای دیجیتال بخش جدایی‌ناپذیری از زندگی روزمزه خواهند شد. همین حالا نیز در بسیاری کشورها به واقعیت پیوستن این ایده بسیار محتمل است. حتی در ایران نیز ایده‌هایی مثل کارت پل کهکشانی نیز عملی شدن این مسئله را واضح‌تر می‌کنند.

پس با توجه به تاریخچه بیت کوین و دیگر ارزها، این احتمال دور از ذهن نیست. هر چه زودتر راجع به این بازار، دارایی‌ها و ساز و کار آن بدانیم سریع‌تر می‌توانیم با آن هم‌قدم شویم.