بازار ارزهای دیجیتال مانند معدن طلاست؛ پر از فرصتهایی است که میتواند زندگی شما را متحول کنند. اما درست در کنار همین فرصتها، دامهای پنهانی نیز وجود دارند که میتوانند سرمایهگذاران بیاحتیاط را شکار کنند و داراییهایشان را از بدزدند. یکی از خطرناکترین دامها، کلاهبرداری هانی پات (Honeypot Scam) است؛ تلهای فریبنده که در ظاهر شیرین، اما در باطن تلخ است.
ما در این مقاله از ارزیکال، به سوال کلاهبرداری هانی پات چیست جواب میدهیم و انواع آن را بررسی میکنیم تا دیدگاه درستی از این تله داشته باشید. همچنین قصد داریم راههای جلوگیری از آن را آموزش دهیم تا قربانی این کلاهبرداری نباشید. پس همراه ما باشید.
کلاهبرداری هانی پات چیست؟
این سوالی است که به ذهن همه میرسد.: کلاهبرداری هانی پات چیست؟ کلاهبرداری هانی پات (Honeypot) یکی از خطرناکترین انواع کلاهبرداری در بلاکچین است که طی آن کاربران حریص در دام وعدههای سودهای نجومی میافتند. این روش با سایر روشهای کلاهبرداری، مثل طرح پانزی متفاوت است.
قدرت هانی پات در ارز دیجیتال، در فریبندگی آن است. یعنی همه چیز در نگاه اول طبیعی به نظر میرسد؛ از طراحی وبسایت و وایت پیپر گرفته تا تبلیغات. اما پشت پرده همه چیز فرق میکند.
سازندگان پروژه یک توکن را معرفی میکنند و با وعده سودهای وسوسهانگیز، کاربران را میکنند؛ درست مثل یک ظرف پر از عسل. توکن و قرارداد هوشمند این پروژهها به ظاهر قانونی هستند؛ یعنی نقدینگی وجود دارد، قیمتها نوسان میکنند و نمودار آن طبیعی است و حجم معاملات نیز دیده می شود. بنابراین سرمایهگذار تصور میکند، در یک پروژه واقعی مشارکت میکند.
اما وقتی وارد میشوید، راه خروج وجود ندارید. در هانی پات خبری از سود نیست! کد قرارداد هوشمند آن طوری نوشته شده که فقط سازنده امکان برداشت یا فروش دارد.
توکن Squid Game یکی از مثالهای معروف این کلاهبرداری بود که در سال ۲۰۲۱ با سواستفاده از محبوبیت همین سریال راهاندازی شد. پروژه SQUID با شعار بازی برای کسب درآمد و وعده سودهای بزرگ، کاربران زیادی را جذب کرد. اما قرارداد آن طوری طراحی شده بود که تنها خرید امکانپذیر بود و فروش قفل بود. در نهایت، تیم توسعهدهنده با خالی کردن استخر نقدینگی، بیش از ۳ میلیون دلار به جیب زد و سرمایهگذاران با توکنهای بیارزش و قفلشده باقی ماندند.
انواع کلاهبرداری هانی پات در ارز دیجیتال
آیا میدانید در دنیای کریپتو کلاهبرداری Honeypot چیست و چگونه کار میکند؟ به طور کلی در این روش از کلاهبرداری، شما امکان خرید توکن را دارید؛ اما زمانی که بخواهید دارایی خود را بفروشید به بنبست میخورید. یعنی سرمایه شما در یک قرارداد هوشمند قفل میشود و شما اجازه برداشت آن را نخواهید داشت. طبق کدنویسی قرارداد هوشمند آن، فقط توسعهدهنه پروژه به توکنها دسترسی دارد، یعنی میتواند انتقال دهد یا بفروشد.
حالا کلاهبرداری هانی پات ارز دیجیتال، به انواع مختلفی تقسیم میشود. هر کدام از آنها را در ادامه توضیح میدهیم.
قراردادهای هوشمند آسیبپذیر
قراردادهای هوشمند رایجترین نوع کلاهبرداری هانی پات در ارز دیجیتال است. این نوع هانی پات بیشتر روی بلاکچینهایی مثل شبکه اتریوم و بایننس اسمارت چین ایجاد میشوند؛ جایی که میتوان با زبان برنامهنویسی Solidity، توکنها و قراردادهای هوشمندی با محدودیتهای پنهان ایجاد کرد.
کلاهبرداران در این روش یک قرارداد هوشمند به ظاهر قانونی را ایجاد میکنند، اما کد آن به طور عمدی آسیبپذیر است و محدودیتهایی دارد. کاربران هنگام استفاده از آن، فکر میکنند میتوانند به راحتی روی توکنها معامله انجام دهند یا از قرارداد سود ببرند. ولی هنگامی که میخواهند آن را بفروشند یا برداشت کنند با محدودیتهای آن روبرو میشوند. تراکنشها با شکست مواجه میشوند یا امکان برداشت به کاربر داده نمیشود.
در سال ۲۰۲۳ یکی از مشهورترین کلاهبرداریهای هانی پات روی یک قرارداد هوشمند در شبکه اتریوم اتفاق افتاد. پروژهای با نام (Honeypot Token (HPT معرفی شد که سیستم استیکینگ نوآورانها داشت و توانست نظر کاربران را به خود جلب کرد. تبلیغات گسترده در شبکههای مجازی و وعدههای سودهای جذاب نیز باعث شد کاربران زیادی اقدام به خرید توکن HPT کنند.
اما پس از خرید آن، مانند هر کلاهبرداری هانی پات دیگری، توکنهای سرمایهگذاران قفل شد. آنها متوجه شدند که نمیتوانند آنها را بفروشند و عملا داراییشان را از دست دادند.
صرافیهای جعلی
این روش کلاهبرداری در صرافیهای دیجیتال نیز رایج است. برخی سایتها یا اپلیکیشنها با تقلید از صرافیهای معتبر، سرمایهگذاران را فریب میدهند. به طوری که ظاهری کاملا مشابه با صرافیهای معروف را دارند و سعی میکنند با وعد کارمزدهای خیلی پایین و معاملات سریع، اعتماد کاربران را جلب کنند.
کاربران با واریز داراییهای خود به این صرافیها، تصور میکنند در حال معامله واقعی هستند. اما در واقع پس از واریز، امکان برداشت وجود ندارد و سرمایه آنها به طور کامل توسط کلاهبرداران سرقت میشود.
صرافی به نام ButKRX در سال ۲۰۲۲ راه اندازی شد که در ابتدا با تبلیغات فریبنده و ظاهری کاملا معتبر کاربران زیادی را جذب کرد. اما طولی نکشید کشید که کاربران متوجه جعلی بودن این صرافی شدند. اما دیگر داراییهایشان قفل شده بود و امکان دسترسی به آنها را نداشتند. تیم این صرافی نیز بعد از دزدیدن میلیونها دلار از کاربران، فرار کرد.
تلههای نقدینگی
یکی دیگر از انواع کلاهبرداری هانی پات ارز دیجیتال ایجاد نقدینگی غیرواقعی است. در این روش، توسعهدهندگان توکن خود را در یک صرافی غیرمتمرکز (DEX) لیست میکنند و یک استخر نقدینگی برای آن ایجاد می کنند. همه چیز در ظاهر طبیعی به نظر میرسد و هیچ جای شکی برای کاربر ایجاد نمیکند.
ولی مشکل اصلی جایی خود را نشان میدهد که سرمایهگذار بخواهد دارایی خود را بفروشد. در این هنگام صرافی کارمزدهای بسیار بالایی را اعمال میکند یا به طور کامل فروش را مسدود میکند. در نتیجه کاربران در دام تلههای نقدینگی میافتند و دارایی خود را از دست میدهند.
یک نمونه معروف از این نوع هانی پات در سال ۲۰۲۱ رخ داد که پروژهای به نام DeFi100 توکن خود را در چند صرافی غیرمتمرکز لیست کرد. این پروژه تبلیغات گستردهای برای جذب سرمایهگذاران انجام داد و توانست جای خود را میان کاربران پیدا کند.
اما هنگام فروش توکنها، کاربران متوجه شدند که تراکنشها با خطا مواجه میشوند و کارمزدهای غیرمنطقی از سرمایه آنها کسر میشود. در نهایت، توسعهدهندگان میلیونها دلار از سرمایه کاربران را برداشت کردند و پروژه رها شد.
کیف پولهای قلابی
کیف پولهای قلابی نیز از کلاهبرداری هانی پات استفاده میکنند. هدف این کیف پولها، فریب کاربران برای افشای کلید خصوصی یا عبارت بازیابی است. کاربران بعد از نصب راهاندازی این کیف پول و انتقال ارزهای خود به آن، تصور میکنند که داراییهایشان در جای امنی قرار دارد. غافل از این که دیگر امکان برداشت داراییهای خود را ندارند. زیرا ارزهای کاربران به طور مستقیم به کیف پول کلاهبرداران منتقل میشوند.
در سال ۲۰۲۲ کیف پولی قلابی که کاملا شبیه نسخه اصلی MetaMask بود در گوگل پلی و اپ استور رونمایی شد. این کیف پول که MetaMask Mobile نام داشت، با پیامها و تبلیغات فریبنده کاربران را مجبور میکرد که عبارت بازیابی خود را وارد کنند. در نتیجه کاربران زیادی در دام این کلاهبرداری افتادند و داراییهای دیجیتال خود را از دست دادند.
پروژههای دیفای یا NFTهای جعلی
در نهایت میرسیم به حوزه جذاب دیفای (DeFi) و NFTها که از این کلاهبرداری مستثنا نشدند. در واقع در این نوع از کلاهبرداری هانی پات، تیم توسعهدهنده وعده سودهای نجومی، استیکینگ با بازدهی بالا یا فروش یک NFT کمیاب، سرمایهگذاران را ترغیب به مشارکت و خرید میکنند.
ظاهرا همه چیز واقعی و امیدوارکننده است. حتی وبسایت حرفهای، وایت پیپر جذاب و نقشه راه (Roadmap) نیز طراحی میکنند تا همه چیز معتبر به نظر برسد. اما در پشت صحنه هیچ محصول واقعی وجود ندارد. به محض اینکه تعداد زیادی سرمایهگذار وارد پروژه شوند، تیم توسعهدهنده نقدینگی را خارج میکند یا وبسایت را میبندد و تمام سرمایه کاربران از بین میرود.
پروژه Evolved Apes NFT که در سال ۲۰۲۱ راهاندازی شد، یک بازی در حوزه دیفای بود. کاربران برای شرکت در این بازی، باید NFTهای میمونهای دیجیتال را میخریدند؛ NFTهایی که شخصیتهای اصلی بازی بودند. در نتیجه هزاران کاربر به ای بازی جذب شدند و این NFTها را خریداری کردند. اما پس از مدتی، توسعهدهنده اصلی ناپدید شد و حدود ۲.۷ میلیون دلار سرمایه کاربران را با خود برد. هیچ بازی نیز ساخته نشد و NFTهای خریداری شده، بدون ارزش باقی ماندند.
علائم هشداردهنده و نشانههای کلاهبرداری هانی پات
تا اینجای مقاله، شما یک قدم جلوتر هستید؛ زیرا میدانید کلاهبرداری هانی پات چیست و چه انواعی دارد. اما برای این که در دام سودجویان نیفتید باید مراحل شکلگیری این کلاهبرداری را بشناسید.
توجه داشته باشید، پروژههایی که با هدف کلاهبرداری هانی پات طراحی شدند همگی چند مرحله مشخص را طی میکنند. در این روش، تیمی ناشناس یک پروژه با وعدههای وسوسهکننده معرفی میکند و با تبلیغات گسترده یا طراحی یک وبسایت حرفهای، اعتماد کاربران را جلب میکند.
وقتی سرمایهگذاران تحت تاثیر هیجانات، شروع به خرید توکن و واریز سرمایه میکنند، همه چیز عادی به نظر میرسد. اما زمانی که مقدار قابل توجهی سرمایه وارد پروژه شود، تیم سازنده نقدینگی پروژه را بر میدارد و پروژه بدون هیچ نتیجهای رها میشود.
در ضمن نشانههای این کلاهبرداری عبارتند از:
- وعده سودهای نجومی: پروژههایی که وعده سودهای غیرواقعی را میدهند، غالبا کلاهبرداری هستند. فریب چنین وعدههایی را نخورید!
- عدم شفافیت پروژه: اگر اطلاعاتی از تیم توسعهدهنده، سوابق آنها و جزئیات فنی پروژه وجود نداشته باشد، باید شک کرد.
- فشار برای سرمایهگذاری سریع: در کلاهبرداریهای هانی پات معمولا با ایجاد حس FOMO، کاربران را مجبور میکنند تا سریعا سرمایهگذاری کنند.
- عدم امکان دسترسی به کد قرارداد: وقتی کاربران نتوانند قرارداد هوشمند پروژه را بررسی کنند و این امکان فقط برای تیم توسعهدهنده فراهم باشد، نشان از دام هانی پات است.
- تبلیغات پرزرق و برق: اگر تمرکز اصلی روی تبلیغات پرزرقوبرق و جلب توجه در شبکههای اجتماعی باشد، احتیاط کنید.
اگر میخواهید در تله هانی پات نیفتید، این نشانهها را جدی بگیرید.
چطور از دام کلاهبرداری هانی پات ارز دیجیتال در امان باشیم؟
در دنیای ارزهای دیجیتال، کلاهبرداری هانی پات یکی از تهدیدات جدی برای سرمایهگذاران به حساب میآید. این تله به گونهای طراحی شده که حتی کاربران با تجربه نیز ممکن است فریب بخورند و دارایی خود را از دست دهند.
برای این که گرفتار کلاهبرداری هانی پات نشوید، چندین راه پیشنهادی برای شما وجود دارد. در ادامه این راهحلها را توضیح میدهیم:
- تست فروش کوچک: قبل از سرمایهگذاری بزرگ، مقدار کمی از توکن بخرید و همان لحظه بفروشید. اگر فروش انجام نشد، احتمالا هانی پات است.
- تحلیل قرارداد هوشمند: قرارداد هوشمند پروژهها را بررسی کنید. وبسایتهایی مانند Etherscan یا Token Sniffer از جمله ابزارهای تحلیل این قراردادها و بررسی سوابق پروژهها هستند.
- استفاده از صرافیها و کیف پولهای معتبر: از دانلود اپلیکیشنهای ناشناس یا ورود به وبسایتهای مشکوک پرهیز کنید.
- دوری از تبلیغات فریبنده: تبلیغات شدید و وعده سود غیرواقعی نشانه تله هانی پات هستند. قبل از خرید هر توکنی سابقه و معاملات آن را بررسی کنید.
همیشه یادتان باشد، در دنیای کریپتو اگر پروژهای بیش از حد خوب و امیدوارکننده به نظر برسد، احتمالا کلاهبرداری است. قبل از ورود، حتما از اعتبار آن مطمئن شوید.
درسهایی برای محافظت از سرمایه در برابر کلاهبرداری هانی پات
کلاهبرداری هانی پات در ارز دیجیتال، نوعی تله خطرناک در قالب قرارداد هوشمند است که در آن کاربر اجازه خرید دارد اما به طور پنهان فروش برای او قفل است. در این نوع کلاهبرداری، به قدری همه چیز طبیعی به نظر میرسند که حتی کاربران با تجربه نیز ممکن است در دام آن بیفتند. درس اصلی این است: پیشگیری بهتر از درمان است!
در گام اول، سعی کنید هیجانات خود را کنترل کنید و سودهای نجومی را باور نکنید؛ همه آنها فریبهایی هستند که شما را به سمت سرمایهگذاری در پروژههای جعلی میکشانند. همچنین قبل از استفاد از صرافیها و کیف پولهای دیجیتال، اعتبار آنها را بسنجید. از طرفی بهتر است قبل از سرمایهگذاری، تراکنشها و سوابق توکن مورد نظرتان را بررسی کنید و از صحت معاملات و نقدینگی آن مطمئن شوید. اینجا پای سرمایه شما در میان است؛ بنابراین هر پیشگیری، ریسک از دست دادن داراییتان را کاهش میدهد.
حالا شما بنویسید؛ آیا تجربهای از کلاهبرداری هانی پات دارید؟ آن را با ما به اشتراک بگذارید تا همه بتوانیم از درسهایی که این تله به شما آموخته، استفاده کنیم.
سوالات متداول
هانی پات در ارز دیجیتال چیست؟
کلاهبرداری هانی پات در ارز دیجیتال، نوعی کلاهبرداری مبتنی بر بلاکچین است که به کاربرد اجازه خرید می دهد، اما فروش آن را مسدود میکند. در این روش سرمایه کاربر در قرارداد قفل میشود و تنها کلاهبردار به توکنها دسترسی دارد. هدف اصلی فریب سرمایهگذاران و برداشت دارایی آنهاست.
اگر در دام هانی پات بیفتیم، راهی برای بازگرداندن سرمایه وجود دارد؟
خیر، هیچ راه مطمئنی برای بازگردانی سرمایه از دست رفته در اثر کلاهبرداری هانی پات وجود ندارد. زیرا دارایی شما به طور کامل در قرارداد هوشمند قفل میشود که تنها کلاهبردار به آن دسترسی دارد. بنابراین بهترین راه، پیشگیری و احتیاط قبل از ورود به چنین دامهایی است.
چطور میتوان هانی پاتها را تشخیص داد؟
برای تشخیص این کلاهبرداری چند راه وجود دارد. برای مثال، بررسی و آزمایش قرارداد هوشمند، توجه به فعالیت و فروش یا شناسایی وعدههای غیرواقعی، میتواند راه تشخیط را برای شما راحتتر کند.
