تنوع داراییها در بازاری مثل کریپتو، بسیار بالاست! این داراییها انواع مختلفی با ساختار، کاربرد و اهداف متفاوت دارند و هر یک به منظور خاصی طراحی و توسعهداده شدند. از آنهایی که برای افزایش مقیاسپذیری بلاکچین طراحی شدند گرفته تا توکنهایی که در بازیها استفاده میشوند و… جا دارد تاکید کنیم که نه فقط در جایگاه تریدر و سرمایهگذار بلکه به عنوان کسی که به هر نحوی با بازارهای مالی سر و کار دارد، ضروری است که تفاوت کوین و توکن، چیستی NFT، توکنهای حوزه دیفای یا پرایوسی کوین و… را بشناسید. در این مقاله از ارزیکال با ما همراه باشید تا خیلی جامع بررسی کنیم انواع ارز دیجیتال چیست و کدام نوع رمزارز بهترین انتخاب برای سرمایهگذاری خواهد بود.
آشنایی با انواع ارز دیجیتال
اگر غافل از اینکه انواع ارز دیجیتال چیست وارد بازار کریپتو شوید، خیلی زود گیج خواهید شد. برخلاف این تصور غلط از افراد تازهوارد که ارز دیجیتال ارز دیجیتاله! داراییهای بازار کریپتو در دستهبندیهای کاملا متفاوتی قرار میگیرند. برخی برای توسعه بیشتر زیرساخت شبکهها طراحی شدند و برخی برای ذخیره ارزش هستند. در کنار آنهایی یک سری ارز دیجیتال داریم که هدف از توسعه آنها اصلا دیدگاه سرمایهگذاری ندارد!
وقتی بدانید ارز دیجیتال چیست؟ چه انواعی دارد و کاربرد هر یک از آنها دقیقا چیست، دیگر همه رمز ارزها را به یک چشم ندیده و تصمیمات معاملاتی سنجیدهتری میگیرید. در ادامه به معرفی انواع ارزهای دیجیتال میپردازیم تا ببینیم چند نوع ارز دیجیتال داریم.
کوین
خیلی از افراد در پاسخ به اینکه انواع ارز دیجیتال چیست؟ در یک دستهبندی کلی این داراییهای رمزنگاری را به دو دسته کوین و توکن تقسیم میکنند. اما تفاوت کوین و توکن ریشهای است. در این بخش به بررسی اینکه کوین چیست میپردازیم.
کوین (Cion) ارزی است که بلاکچین مستقل خود را دارد و بطور خاص برای شبکه خودش ساخته شده است. کوینها هسته شبکه بلاکچینی محسوب میشوند که امنیت، تایید تراکنشها، هماهنگ نگه داشتن دفتر کل و عملکرد شبکه به وجود آنها وابسته است. این داراییها نقش پایه دارند و برای پرداخت، انتقال پول، ذخیره ارزش و استیکینگ کاربرد دارند. علاوه بر آن بهعنوان پاداش به ولیدیتور و… نیز از کوینها استفاده میشود.
چند نمونه کوین عبارتند از BTC برای شبکه بیت کوین، LTC برای شبکه لایت کوین، ADA برای شبکه کاردانو و SOL برای شبکه سولانا و…
مطلب پیشنهادی: کوین چیست؟
توکن
توکن چیست؟ Token برخلاف کوین، دارایی بومی یک شبکه نیست و بلاکچین اختصاصی ندارد. توکنها روی بلاکچین دیگری مثل اتریوم، بایننس اسمارت چین، سولانا یا … ساخته میشوند تا از امنیت و زیرساخت آنها استفاده کنند.
توکنها از طریق قرارداد هوشمند و برای اهداف مشخصی طراحی میشوند. مثلا برای دسترسی به یک سرویس، مشارکت در تصمیم گیریهای یک پروتکل، استفاده در یک پلتفرم خاص یا مدیریت DAO یا حتی به عنوان نماینده یک دارایی واقعی. به همین دلیل توکنها با توجه به کاربردی که دارند در دستههایی مثل توکن امنیتی، توکن کاربردی، حاکمیتی و…قرار میگیرند.
چند نمونه شناختهشده از کوینها عبارتند از توکن UNI، توکن MATIC یا AAVE و LINK و… این داراییها از نظر فنی و امنیتی به بلاکچین میزبان وابستهاند با این حال انعطافپذیرتر از کوینها هستند. زیرا کاملا هدفمند ایجاد شدند و اصولا ساختار سریع و ارزانتری هم دارند.
استیبل کوین
منظور از استیبل کوین به عنوان یکی از انواع ارز دیجیتال چیست؟ همانطور که از نام آن پیداست؛ استیبل کوین (Stablecoin) ارز دیجیتالی است که ارزش ثابت دارد و توسط یک دارایی پایدار دیگر پشتیبانی میشود. پشتوانه بیشتر استیبل کوینها دلار آمریکا است که معروفترین نمونههای آن نیز تتر (USDT) و یو اس دی کوین (USDC) هستند که ارزشی معادل یک دلار دارند.
این داراییها برخلاف بیت کوین و اتریوم و خیلی دیگر از ارزهای دیجیتال که نوسان قیمتی تجربه میکنند، به عنوان داراییهای دیجیتال باثبات شناخته میشوند. استیبل کوینها بطور کلی در سه دسته قرار میگیرند:
- متمرکز با پشتوانه واقعی هستند مثل تتر (USDT) و یو اس دی کوین (USDC) با ارزشی معادل یک دلار آمریکا.
- استیبل کوین غیر متمرکز با پشتوانه کریپتو مثل DAI که پشتوانه اتریوم دارد.
- استیبل کوین الگوریتمی.
خرید و نگهداری استیبل کوینها یک ایده امن و کمریسک است. این دارایی نوسان خاصی تجربه نمیکند و برای روزهای نوسانی بازار که قیمت داراییها مدام بالا و پایین میشود، یک گزینه بیدردسر است.
اما نکته اینجاست؛ استیبل کوینها فقط ابزاری برای ثبات قیمت نیستند، بدون آنها انتقال پول بین شبکهها ممکن نیست و وامدهی، استیکینگ و بیشتر ساز و کارهای مالی غیرمتمرکز غیرقابل استفاده میشود.
مطلب پیشنهادی: بهترین استیبل کوین برای ایرانیان کدام است؟
توکنهای کاربردی
یکی دیگر از انواع ارزهای دیجیتال، توکنهای کاربردی (Utility Token) هستند. این داراییها برای استفاده از امکانات پلتفرم، پروتکل یا اکوسیستمهای مشخص طراحی شدند. شاید برایتان سوال باشد که چرا عنوان کاربردی گرفتند؟ زیرا در پرداخت هزینه کارمزد یا خرید آیتمها، دسترسی به امکانات اکوسیستم مثل استفاده از API، استیکینگ، استفاده در قراردادهای هوشمند و تعامل داخلی در پلتفرم مثل توکنهای GameFi کاربرد دارند.
چند مثال معروف از توکنهای کاربردی عبارتند از BNB برای پرداخت کارمزدهای بایننس اسمارت چین، MATIC برای سرویسهای شبکه پالیگان، LINK برای فعالیت اوراکل شبکه Chainlink و….
میم کوین و شت کوین
اگر برایتان سوال است که میم کوین از انواع ارز دیجیتال چیست؟ یا شت کوینها دقیقا چه هستند؟ به این بخش توجه کنید.
میم کوینها (Meme Coin) ارزهای دیجیتالی هستند که بر اساس میم، شوخیها و ترندهای اینترنتی به وجود میآيند و کاربرد خاصی ندارند. چند نمونه از مشهورترین میم کوینها عبارتند از شیبا اینو (SHIB)، دوج کوین (DOGE)، بونک (BONK)، فلوکی (FLOKI) و پپه (PEPE).
البته ایجاد همه میم کوینها صرفا جهت شوخی نیست و خیلی از آنها مثل میم کوین سیاسی با تبلیغات زیادی که انجام میدهند، در مقطعی از زمان ارزش خوبی پیدا میکنند و میتوان بهراحتی از خرید و فروش آنها به سود رسید. با این حال اگر روی این نوع دارایی دیدگاه بلند مدت دارید، توصیه میکنیم سراغ هر میم کوینی نروید؛ بهترین میم کوین برای سرمایهگذاری را پیدا کنید و حتما پیش از اقدام راجع به آن پروژه بهاندازه کافی تحقیق کنید.
و اما شت کوین (Shitcoin)؛ داراییهای بیارزش و بیهدفی که به حال خود رها شدند. این داراییها با میم کوینها متفاوتند؛ شت کوین بیشتر از آن که بطور مستقل نوعی ارز از انواع ارزهای دیجیتال باشد، یک برچسب است که به ارزهای به درد نخوری که کاربرد واقعی ندارند، میزنیم. اکثر این داراییها صرفا برای پامپ و دامپ ساخته شدند و نه شفافیت بالایی دارند، نه پشتوانه قوی و ارزششان نیز در کوتاه مدت از بین میرود و بلا استفاده میشوند.
مطلب پیشنهادی: میم کوین چیست؟
رپد توکن
پیش از آنکه به سوال رپد توکن از انواع ارز دیجیتال چیست پاسخ دهیم، راجع به یک دغدغه رایج در بازار کریپتو میگوییم. گاهی پیش میآید که قصد داریم از یک ارز روی شبکه دیگری استفاده کنیم اما دستمان بسته است. به طور مثال نمیتوان بیت کوین را مستقیما روی شبکه اتریوم استفاده کرد، مگر آنکه از نسخه معادل آن که پشتوانه صد در صدی از آن دارایی باشد (مثل WBTC)، استفاده کنیم.
به این داراییها که با قفل شدن در قرارداد هوشمند ارتباط بین بلاکچینهای مختلف را ممکن میکنند و در بلاکچین میزبان قابل استفاده میشوKد، رپد توکن (Wrapped Token) میگویند. بیشترین کاربرد رپد توکن در حوزه دیفای برای ییلد فارمینگ و…است و عمدتا برای انتقال سریع و ارزان و ایجاد نقدینگی در شبکه استفاده میشوند. چند مثال معروف از این داراییها عبارتند از: WBTC (نسخه بیت کوین روی شبکه اتریوم)، WETH (نسخه سازگاز اتریوم با استاندارد ERC-20) و WBNB و ….
توکنهای غیر مثلی
NFT چیست؟ توکن غیر مثلی یا NFT داراییهای دیجیتال خاص و منحصر به فردی هستند که برخلاف کوین و توکنهای معمولی، یکتا هستند. یعنی هر NFT نماینده یک دارایی دیجیتال خاص مثل آثار هنری، کلکسیونها، قطعه موسیقی و… هستند.
توکنهای غیرمثلی نیز روی بلاکچین ساخته میشوند، از استاندارد ERC-721 یا ERC-1155 استفاده میکنند و به نوعی گواهی مالکیت داراییهای دیجیتال هستند. آنچه NFTها را ارزشمند میکند، کمیاب بودن، شفافیت بالا، تاریخچه مالکیت غیر قابل تغییر و مالکیت بدون واسطه آنهاست.
توکن هواداری
توکن هواداری (Fan Token) از انواع ارز دیجیتال چیست؟ این داراییها نوعی توکن کاربردی هستند و همانطور که از نامشان پیداست، برای ایجاد ارتباط نزدیکتر بین یک برند خاص، یک باشگاه ورزشی، یک هنرمند یا شخصیت معروف و… با طرفدارانشان ساخته شدند.
این توکنها معمولا با این هدف که هواداران فقط تماشاچی نباشند بلکه نقش فعالتری با تیم یا هنرمند محبوبشان داشته باشند، روی شبکه اتریوم یا چیلیز (Chiliz) ساخته میشوند. اما دقیقا چه کاربردی دارند؟
کسانی که توکنهای هواداری دارند، در تصمیمگیریهای آن باشگاه، پروژه یا… حق رای دارند. مثلا میتوانند در انتخاب طرح لباس ورزشکاران برای فصل آینده رای دهند یا موزیک ورزشگاه را انتخاب کنند. یا اینکه بلیط ویژه بگیرند، در رویدادها یا قرعهکشیها شرکت کنند و از برخی تخفیفها برخوردار شوند.
از نمونههای مشهور آن میتوان به توکن PSG Fan Token که توکن هواداری باشگاه پاریسنژرمن یا MANC توکن باشگاه منچسترسیتی اشاره کرد. علاوه بر آن BAR ،JUV ،ACM نیز از دیگر نمونههای توکنهای هواداری هستند که شاید قبلا نام آنها را شنیده باشید.
پرایوسی کوین
پرایوسی کوین (Privacy Coin) یکی دیگر از انواع ارزهای دیجیتال است که روی حفظ حریم خصوصی و مخفی نگه داشتن اطلاعات تراکنشها تمرکز دارد. در حالت عادی در بلاکچینهایی مثل بیت کوین، اتریوم و… جزئیات تراکنشها کاملا شفاف است و همه میتوانند اطلاعاتی مثل مقدار انتقال، زمان انتقال و آدرسهای فرستنده و گیرنده را ببینند. اما در پرایوسی کوینها زنجیره تراکنش قابل ردیابی نیست و با استفاده از تکنیکهای پیشرفته رمزنگاری، دادهها مخفی هستند پس کسی نمیفهمد چه کسی (از چه آدرسی) چه مقدار دارایی به کجا فرستاده است.
اصولا افرادی از این کوینها استفاده میکنند که حفظ حریم شخصی برایشان در اولویت است. ممکن است با خود بگویید چرا یک نفر بااینکه هویتش فاش نخواهد شد، همچنان تمایل ندارد اطلاعات تراکنشش برای عموم قابل رویت باشد؟ اینکه تراکنشها قابل ردیابی نباشند همیشه به معنای مخفی شدن از چشم دولت و شرکتها نیست. بلکه خیلی از افراد به دلیل نگرانی بابت هک شدن و… سراغ این داراییها میآیند.
از نمونههای مطرح پرایوسی کوینها میتوان به Dash ،Monero ،Zcash اشاره کرد.
مطلب پیشنهادی: پرایوسی کوین چیست؟
توکن حاکمیتی
توکن حاکمیتی توکنی است که به دارندگان حق مشارکت در تصمیمگیری و اداره پروتکل با پلتفرم را میدهد تا در شکلگیری آینده پروژه نقش داشته باشند.
فکر میکنید کاربرد این توکنها در میان انواع ارز دیجیتال چیست؟ توکنهای حاکمیتی روی غیرمتمرکز بودن بلاکچین تاکید دارند. با داشتن توکن حاکمیتی کاربران قادرند در نحوه تخصیص بودجه، تغییر نرخ کارمزد، ارتقای ساختار شبکه، همکاری با پروژههای دیگر و…دارند.
این نوع دارایی از تمرکز قدرت تصمیمگیری در دست تیم توسعهدهنده جلوگیری میکند، به این ترتیب دیگر خبری از تصمیمات یکطرفه، سانسور و کنترل توسط افراد معدود نیست و همه دارندگان توکن، حق رای دارند.
نمونه این توکنها را در پروژه یونیسواپ در قالب توکن UNI، در پروتکل آوه با توکن AAVE یا پروتکل MakerDAO با عنوان MKR، در پلتفرم کرو با CRV و در پروژه کامپاند با توکن COMP میبینیم.
توکن دیفای
توکن دیفای (DeFi Token) نوع دیگری از انواع ارز دیجیتال است که همانطور که از نامش پیداست در پروتکلهای مالی غیرمتمرکز کاربرد دارد و برای بهبود عملکرد آنها طراحی شده است. بدون این داراییها، سیستم دیفای قادر به تصمیمگیری نیست، نقدینگی که باید را جذب نمیکند و فرایند خودکار وامدهی نیز صورت نمیگیرد. دقیقا به همین دلیل است که این داراییها ارزشمند میشوند، زیرا بدون وجود آنها عملکرد برنامههای حوزه DeFi عملا مختل میشود.
در پاسخ به این سوال که نمونههای معروف این داراییها بین انواع ارز دیجیتال چیست؟ میتوانیم به توکن DYDX ،1INCH ،UNI ،SUSHI ،AAVE ،CAKE و… از بهترین پروژه های دیفای اشاره کنیم.
توکنهای اوراق بهادار
توکن اوراق بهادار همان توکن امنیتی (Security Token) است و به داراییهایی گفته میشود که نماینده یک دارایی واقعی مثل سهام شرکت، سهمی از یک ملک، اوراق قرضه یا هر دارایی سنتی ارزشمند دیگری مثل طلا، آثار هنری و… هستند. این داراییها پشتوانه واقعی دارند، تحت نظارت نهادهایی مثل SEC امریکا و… هستند و از قوانین رسمی پیروی میکنند. در نتیجه اینطور نیست که هر پروژهای بتواند خودجوش Security Token صادر کند، بلکه باید ابتدا از نظر قانونی ارزیابی و تایید شود.
این توکنها چند مزیت مهم دارند؛ مثلا به واسطه آنها میتوان بخشی از یک دارایی با ارزش که در حالت عادی قادر به خرید تمام آن نیستیم را بخریم. از طرفی نقدشوندگی آن ها بسیار بالاست و میتوان در هر زمان از شبانه روز آنها را معامله کرد. دیگر اینکه دسترسی به آنها جهانی است و از هر کجای دنیا قادر به خرید داراییهای توکنیزه شده هستیم.
نکته مهم: شاید تا همینجا هم حس کرده باشید که چقدر این موارد آشناست! بله شاید یاد توکنهای RWA افتادید؛ اما «دارایی های دنیای واقعی (RWA) چیست؟» به داراییهای واقعی که روی بلاکچین توکنیزه شده باشند، RWA میگویند. حالا اگر این داراییها طبق قوانین مالی، اوراق بهادار محسوب شوند آن وقت در دسته توکنهای اوراق بهادار قرار میگیرند. مثلا یک ساختمان توکینزه شده یک دارایی RWA محسوب میشود اما بسته به قوانین هر کشور ممکن است Security Token باشد یا نباشد.
مطلب پیشنهادی: توکن امنیتی چیست؟
همه چیز درباره انواع ارزهای دیجیتال
هر ارز دیجیتالی با هدف خاصی طراحی شده است، پس بدیهی است که کاربرد یکسانی نداشته باشند؛ دقیقا همین تفاوتهاست که داراییهای کریپتویی را جذاب میکند.
همینجا دو نکته را گوشزد میکنیم؛ اول از همه فراموش نکنید که درک دستهبندی ارزهای دیجیتال، در نوع نگاه شما به داراییها تاثیر مستقیم دارد. همه چیز از شناخت میآید؛ وقتی میدانید همه رمزارزها کاربرد یکسانی نداشته و هر یک ویژگی خاص خود را دارد، در زمان ترید یا سرمایهگذاری نیز انتخابهای هوشمندانهتری میکنید.
دوم اینکه سعی کنید سطح توقعی که از هر دارایی دارید، با خصوصیت ذاتی و کاربرد آن تناسب داشته باشد. خیلی اوقات ضعف از استراتژی ترید یا تحلیل ناقص نیست بلکه انتظارت بیجا تریدر است که منجر به ضرر میشود.
در نهایت هر چه بیشتر ارزها را بشناسید، تصمیمات سنجیدهتری خواهید گرفت. حالا شما بگویید؛ ارز دیجیتال محبوب شما از میان انواع ارز دیجیتال چیست و چرا؟
