نظریه امواج الیوت در تحلیل تکنیکال روی تکراری حرکات قیمتی در بازارهای مالی حساب ویژهای باز میکند. این نظریه ادعا میکند حرکات قیمت داراییهای مختلف بر پایه رفتار تکرار شوند معاملهگران ایجاد میشود و در نتیجه الگو حرکتی مشخص دارد. با تحلیل این امواج و کمک گرفتن از دیگر اندیکاتورها میتوان به نتایج خوبی برای تحلیل بازار رسید. اما امواج الیوت چیست و چگونه در تحلیل تکنیکال استفاده میشود.
در این مقاله از سایت ارزیکال به آموزش امواج الیوت خواهیم پرداخت و هرآنچه که باید از این سبک تحلیل تکنیکال بدانید را بررسی میکنیم. تا انتها با ما همراه باشید.
تئوری امواج الیوت (Elliott Wave) چیست؟
نظریه موج الیوت توسط رالف نلسون الیوت (Ralph Nelson Elliott) در دهه ۱۹۳۰ منتشر شد. او ۷۵ سال از نمودارهای سالانه، ماهانه، هفتگی، روزانه و نمودارهای ساعتی و ۳۰ دقیقهای را در شاخصهای مختلف مورد مطالعه قرار داد.
نظریه الیوت در سال ۱۹۳۵ زمانی که الیوت پیشبینی دقیقی از کف بازار سهام ارائه داد بین فعالان بازارهای مالی شناخته شد. رفته رفته امواج الیوت به یک اصل ثابت برای هزاران مدیر پرتفوی، معاملهگر و سرمایهگذار خصوصی بدل گشت و امروزه نیز طرفداران خاص خود را در تحلیل تکنیکال انواع بازارهای مالی از جمله ارزهای دیجیتال دارد.
الیوت قوانین خاصی را برای شناسایی، پیشبینی و بهرهبرداری از الگوهای موجی در کتابها، مقالات و نامههایی تعریف کرد. همه این اطلاعات در قالب یک کتاب با عنوان «آثار برجسته رالف نلسون الیوت» (R.N. Elliott’s Masterworks)، که در سال ۱۹۹۴ منتشر شد، گردآوری شده که یکی از کتابهای پرطرفدار برای تریدرهای بازار است.
شرکت الیوت ویو اینترنشنال (Elliott Wave International) بزرگترین شرکت مستقل تحلیل مالی و پیشبینی بازار است که تمام تحلیلها و پیشبینیهای آنها بر اساس مدل الیوت ارائه میشود.
توجه کنید الگوهای الیوت هیچگونه قطعیتی در مورد حرکت قیمت در آینده ارائه نمیکنند. اما با الگو ثابت و تکرار شونده قیمتی که ارائه میدهد کمک میکند نوسانات آتی قیمت را بهتر پیشبینی کنیم. ترکیب این نظریه همراه با سایر دادههای تحلیل تکنیکال میتواند دیدگاه بسیار خوبی در خصوص آینده قیمت داراییها ارائه کند.
انواع موجها در الیوت
اکنون که با تعریف اولیه تئوری الیوت آشنا شدیم، زمان آن است که به صورت عمیقتر آن را تحلیل و بررسی کنیم. برای آن که بتوانید به ترید با امواج الیوت بپردازید حتما باید انواع موجها را بشناسید. در این تئوری بهطور کلی دو نوع موج وجود دارد که رفتار قیمت را تعریف میکنند:
- امواج انگیزشی (Impulse Waves)
- امواج اصلاحی (Corrective Waves)
نکته قابل توجه این است که تحلیل امواج به معنای پیروی از یک الگوی دستورالعملی نیست. تحلیل امواج، بینشهایی درباره پویایی روند فعلی بازار فراهم میکند و به سرمایهگذاران کمک میکند تا حرکات قیمت را بهتر درک کنند.
امواج انگیزشی و اصلاحی الیوت در یک فرکتال مشابه خود در هم تنیده شدهاند تا الگوهای بزرگتری ایجاد کنند. در نظریه امواج الیوت، مفهوم فرکتال (Fractal) به این معناست که ساختار امواج در تمامی بازههای زمانی (چه کوچک و چه بزرگ) دارای الگوهای تکرارشونده و خودمتشابه است. به عبارت دیگر، امواج الیوت در نمودارهای قیمتی، فارغ از تایم فریم، از الگوهای مشابهی پیروی میکنند.
به عنوان مثال، نمودار یک ساله ممکن است در حال حاضر در یک موج اصلاحی باشد، اما یک نمودار ۳۰ روزه ممکن است یک موج انگیزشی در حال رشد را نشان دهد. یک معاملهگر با تکیه بر این تفسیر، ممکن است دیدگاه نزولی بلندمدت و دیدگاه صعودی کوتاهمدت در مورد یک دارایی داشته باشد.
اگر این تعریف برایتان کمی گیج کننده است، نگران نباشید؛ در ادامه این مقاله آموزشی جامع کامل مفهوم امواج را درک خواهیم کرد.
امواج انگیزشی
امواج انگیزشی یا همان جنبشی به پنج ریز موج تقسیم میشوند که حرکت اصلی در جهت روند موج بزرگتر را ایجاد میکند. الگویی که در تصویر بالا مشاهده میکنید رایجترین نوع موج انگیزشی است و شناسایی آن در بازار هم کار سختی نیست. این الگو شامل پنج ریز موج مختلف است که سه تای آنها موجهای انگیزشی و دو تای آنها موجهای اصلاحی هستند.
قوانین امواج انگیزشی به شرح زیر است:
- موج ۲ نمیتواند بیشتر از ابتدای موج ۱ را اصلاح (ریزش) کند.
- موج ۳ نمیتواند کوتاهترین موج از سه موج انگیزشی ۱، ۳ و ۵ باشد.
- موج ۴ نباید با منطقه قیمتی موج ۱ همپوشانی داشته باشد.
- موج ۵ باید با واگرایی به پایان برسد.
اگر یکی از این قوانین نقض شود، ساختار آن دیگر یک موج انگیزشی نیست و معاملهگر باید موج مشکوک را دوباره با دقت بیشتری تحلیل کند.
امواج اصلاحی
امواج اصلاحی به امواج مورب نیز بین تریدرها مشهور هستند. موج اصلاحی در امواج الیوت به حرکات خلاف جهت روند اصلی بازار گفته میشود که پس از اتمام یک موج جنبشی (۵ موجی که در بخش قبل بررسی کردیم) رخ میدهند و معمولا از ۳ موج (A-B-C) تشکیل میشود.
این امواج سیگنالی برای استراحت یا بازگشت موقت قیمت قبل از ادامه روند اصلی است و ساختار پیچیده تری هم نسبت به امواج جنبشی دارند.
قوانین اصلی این امواج را در پایین مرور میکنیم:
- امواج اصلاحی از پنج ریز موج تشکیل میشوند.
- موج مورب به شکل یک الگو گُوِه باز شونده یا جمع شونده است.
- تعداد ریز موجهای اصلاحی ممکن است به پنج نرسد.
- هر ریز موج اصلاحی هیچگاه بهطور کامل ریز موج قبلی را اصلاح نمیکند و احتمال دارد ریز موج C اصلاحی کوتاهترین موج نباشد.
در تصویر زیر یک نمونه از امواج انگیزشی و اصلاحی الیوت را در کنار هم میبینیم:
درجه موج در الیوت چیست؟
تا اینجا با ساختار کلی امواج الیوت آشنا شدیم؛ ۵ ریز موج انگیزشی که روند صعودی را تعرفی میکنند و ۳ ریز موج اصلاحی که ریزش و استراحت قیمت هستند. اما برای اینکه بتوانید به درک بهتری از امواج الیوت برسید، باید درجه بندیهای اختصاصی آنها را به خوبی درک کنید.
این مسئله پایه و اساس تحلیل تکنیکال امواج الیوت به شمار میرود. بر اساس درجه بندیهای امواج الیوت تریدرها میتوانند الگوهای یکسانی را در نمودارهای بلند مدت و کوتاه مدت مشاهده و تحلیل کنند.
درجه بندی امواج الیوت در ۹ بخش و از بزرگترین به کوچکترین موج انجام میشود که در پایین آنها را میبینید:
- ابر سیکل بزرگ (Grand supercycle): قدمتی معادل چند قرن!
- سوپر سیکل (Supercycle): چند دهه (حدود ۴۰ تا ۷۰ سال)
- چرخه (Cycle): یک سال تا چند سال (یا چندین دهه تحت برنامه توسعه الیوت)
- موج اولیه (Primary): چند ماه تا چند سال
- موج میانی (Intermediate): چند هفته تا چند ماه
- مینور (Minor): چند هفته
- مینت (Minute): چند روز
- مینوت (Minuette): چند ساعت
- ساب مینوت (Sub-minuette): چند دقیقه
تمام این درجه بندیها را در ادامه بررسی خواهیم کرد تا دیدگاه کامل و جامع ایجاد کنید.
ابرسیکل بزرگ (Grand Supercycle)
بزرگترین درجه در نظریه امواج الیوت است که معمولاً در تایمفریمهای ماهانه یا هفتگی مشاهده میشود. این چرخه ممکن است قرنها طول بکشد و نشاندهنده روندهای بلندمدت در بازارهای مالی است. به همین دلیل آن را به 5 موج کوچکتر تقسیم میکنیم تا تحلیلش آسانتر شود.
ابرسیکل (Supercycle)
این درجه معمولاً در تایمفریمهای هفتگی یا ماهانه دیده میشود و مدت زمانی بین ۴۰ تا ۷۰ سال را در بر میگیرد. هر ابرسیکل شامل چندین چرخه (Cycle) است و روندهای میانمدت بازار را به ما نشان میدهد.
چرخه (Cycle)
چرخهها را معمولاً در تایم فریم روزانه یا هفتگی میبینیم و بازه زمانی بین یک تا چندین سال را شامل میشود. این درجه نمایانگر روندهای میانمدت در بازار است.
موج اولیه (Primary)
موج اولیه در تایم فریمهای هفتگی یا روزانه و بین چند ماه تا دو سال قابل مشاهده است. موجهای اولیه بخشهای اصلی این روند را تشکیل میدهند.
موج میانی (Intermediate)
این درجه را در تایم فریمهای روزانه یا هفتگی و در مدت زمانی بین چند هفته تا چند ماه میبینیم. موجهای میانی اصلاحات درون موجهای اولیه هستند.
مینور (Minor)
درجه مینور در تایم فریمهای روزانه یا ساعتی و مدت زمانی بین چند روز تا چند هفته را در بر میگیرد. موجهای مینور را باید اصلاحات جزئی در روندهای میانی دانست.
مینوت (Minute)
این درجه در تایم فریمهای ساعتی یا ۴ ساعته دیده میشود و معمولاً بین چند ساعت تا یک روز را شامل میشود. موجهای مینوت نوسانات کوتاه مدت بازار تلقی میشوند.
مینیوت (Minuette)
این درجه را میتوان در تایم فریمهای ۴ ساعته یا ۱ ساعته و مدت زمانی بین چند دقیقه تا چند ساعت مشاهده کرد. موجهای مینیوت نوسانات بسیار کوتاه مدت بازار را به ما نشان میدهند.
ساب مینوت (Sub-minuette)
ساب مینوت کوچکترین درجه در نظریه امواج الیوت است که در تایم فریمهای دقیقهای دیده میشود و مدت زمانی کمتر از یک دقیقه را پوشش میدهد. این موجها نوسانات بسیار ریز و سریع بازار را نشان میدهند.
قوانین امواج الیوت
شناسایی امواج الیوت شاید برای افرادی که تازه میخواهند از آن در نمودار استفاده کنند کمی پیچیده باشد. به همین دلیل یک سری قوانین برای این امواج در نظر گرفته شده تا بتوانید راحتتر آن را در نمودار شناسایی کنید. این قوانین را در این بخش مرور میکنیم:
- موج ۲ نمیتواند تمام موج ۱ را برگردد: موج ۲ باید اصلاحی باشد و معمولاً باید کمتر از ۱۰۰% از موج ۱ را برگرداند. اگر موج ۲ بیش از حد موج ۱ را پوشش دهد، به احتمال زیاد، این حرکت نمیتواند یک موج اصلاحی محسوب شود و الگوی امواج الیوت به هم خواهد خورد.
- موج ۴ نمیتواند تمام موج ۳ و ۱ را برگردد: در الگوی امواج الیوت، موج ۴ نباید از نقطه پایان موج ۱ عبور کند. همچنین، موج ۴ نمیتواند در طول مسیر خود بیشتر از ۱۰۰% از موج ۳ را اصلاح کند، چرا که موج ۳ باید بلندتر از موج ۴ باشد.
- موج ۳ کوتاهترین موج نیست: موج ۳ معمولاً باید بلندترین موج باشد و هرگز از لحاظ زمانی یا قیمتی کوتاهترین موج نخواهد بود. اگر موج ۳ کوتاهترین موج شود شاهد نقض قوانین الیوت و غیرقابل اطمینان بودن الگو خواهیم بود.
- موج ۴ وارد محدوده موج ۱ نمیشود: یکی از قوانین اصلی در الگوی امواج الیوت این است که موج ۴ نباید به محدوده قیمتی که موج ۱ در آن حرکت کرده وارد شود. اگر موج ۴ وارد محدوده موج ۱ شود، الگو به هم خواهد ریخت.
اگر قصد دارید به ترید یا تحلیل با سبک امواج الیوت بپردازید این قوانین را حتما باید بلد باشید و همیشه به آن پایبند بمانید. با کمک ژورنال نویسی ترید میتوانید مشکلات را بهتر شناسایی کنید و تسلط بیشتری به رفتار امواج پیدا کنید!
الگوهای رایج در امواج الیوت
در نظریه الیوت، برخی الگوهای تکرار شونده رصد و رسم شدهاند تا بتوانیم با استفاده از آنها آینده بازار را پیش بینی کنیم. این الگوها در شرایط مختلفی در بازار پدیدار میشوند و با شناسایی آنها استفاده از تئوری الیوت در تحلیل تکنیکال تا حد زیادی سادهتر خواهد شد. در ادامه مهمترین الگوهای رایج در امواج الیوت را بررسی خواهیم کرد.
توجه کنید در حالی که شاید این الگوها از دیدگاه مفهومی شبیه به الگوهای ترید رایج در دیدگاه کلاسیک باشند، اما در جزئیات تفاوتهای آشکاری دارند.
الگوی زیگزاگ (Zigzag)
الگوی زیگزاگ در امواج الیوت معمولاً به سه ریز موج تقسیم میشود. برای اینکه این موجها را تایید کنیم باید ویژگیهای زیر در آنها رعایت شده باشد:
- موج A همیشه به صورت موج انگیزشی تشکیل خواهد شد.
- موج B همواره باید یکی از الگوهای زیگزاگ، مثلث یا فلت باشد و نباید تمام خود را تا انتها اصلاح کند.
- موج C احتمال دارد به صورت یک موج انگیزشی یا مثلث مورب ایجاد شود.
- موج C معمولاً ۳۸ یا ۷۹ درصد موج A را اصلاح خواهد کرد.
- اگر موج B زیگزاگ باشد اصلاح آن باید بین ۵۰ تا ۷۹ درصد موج A را در بر بگیرد.
- اگر موج B مثلث باشد، اصلاح آن بین ۳۸ تا ۵۰ درصد موج A خواهد بود.
الگوی فلت (Flat)
در الگوی فلت از الگوهای امواج الیوت نیز سه ریز موج داریم. این سه موج باید از قوانین زیر پیروی کنند.
- موج A الگوی فلت هیچگاه نباید به صورت مثلث باشد.
- موج B فلت همیشه حداقل ۹۰% موج A را اصلاح خواهد کرد.
- موج C در الگوی فلت یا انگیزشی و یا مثلث مورب است.
الگوی مثلث (Triangle)
الگوی مثلث با سایر الگوهایی که بررسی کردیم کمی متفاوت است و به 5 ریز موج تقسیم میشود. برای تایید شدن این الگو در امواج الیوت باید موارد زیر تایید شوند:
- در الگوی مثلث حداقل چهار موج باید زیگزاگ باشند.
- موج C نباید هیچ وقت به انتهای موج B برسد.
- اصلاح داخلی موج C معمولاً از دیگر امواج مثلث عمیقتر است.
- موج D هیچ گاه به انتهای موج C نباید برسد.
- موج E نیز به انتهای موج D نخواهد رسید.
الگوی موجهای امتداد یافته (Extended Waves)
آخرین الگویی که در این بخش بررسی میکنیم الگوی موجهای امتداد یافته است. این پترن در امواج انگیزشی و در بیشتر مواقع، اما نه همیشه از 5 موج تشکیل خواهد شد. برای شناسایی دقیق این الگو نیز باید موارد زیر در نمودار قابل مشاهده باشد:
- موج ۱ معمولاً طبیعی است و حرکت نسبتا کمی دارد.
- موج ۲ معمولاً اصلاحی است و بین ۳۸.۲٪ تا ۶۱.۸٪ از موج اول را اصلاح میکند.
- موج ۳ به طور قابل توجهی بیشتر از سایر امواج رشد میکند و معمولاً بلندترین موج خواهد بود. این موج میتواند به نسبتهای فیبوناچی ۱.۶۱۸ یا ۲.۶۱۸ از موج اول نیز برسد.
- موج ۴ هم معمولاً اصلاحی است و هیچ گاه به انتهای موج ۳ نمیرسد. اصلاح آن معمولاً بین ۲۳.۶٪ تا ۳۸.۲٪ از موج ۳ است.
- موج ۵ ممکن است در برخی شرایط به اندازهای مشابه یا بیشتر از موج ۳ امتداد پیدا کند.
ترکیب امواج الیوت و فیبوناچی
نقاط چرخش امواج الیوت را میتوان با استفاده از نسبتهای فیبوناچی در تحلیل تکنیکال تا حد زیادی پیش بینی کرد. مشهورترین نسبتهای فیبوناچی امواج الیوت را در ادامه بررسی میکنیم. ابتدا با نسبتهای مخصوص امواج انگیزشی شروع میکنیم.
نسبتهای فیبوناچی در امواج انگیزشی:
- موج ۲: ممکن است ۵۰، ۶۱.۸، ۷۶.۴ یا ۸۵.۴ درصد از موج ۱ باشد.
- موج ۳: احتمالاً ۱۶۱.۸ درصد، ۲۰۰ درصد، ۲۶۱.۸ درصد یا ۳۲۳.۶ درصد از موج ۲ خواهد بود.
- موج ۴: به احتمال زیاد ۱۴۶.۶ درصد، ۲۳.۶ درصد، یا ۳۸.۲ درصد از موج ۳ است اما نمیتواند بیش از ۵۰ درصد آن باشد.
- موج ۵: گاهی با موج ۱ برابر است و گاهی ۶۱.۸ درصد از موج ۱ به ۳ خواهد بود. در هر صورت واگرایی آن با اندیکاتور مکدی قابل تشخیص است.
نسبتهای فیبوناچی برای موج اصلاحی:
- موج B تقریبا ۵۰، ۶۱.۸، ۷۶.۴ یا ۸۵.۴ درصد از موج A است.
- موج C تقریبا ۶۱.۸، ۱۰۰ یا ۱۲۳.۶ درصد از موج A است.
- اگر موج C برابر ۱۶۱.۸ درصد موج A باشد، موج C میتواند برابر با موج ۳ انگیزشی باشد.
تریدرهایی که برای تحلیل و معاملات خود از امواج الیوت استفاده میکنند، معمولا توجه ویژهای به سطوح فیبوناچی دارند.
چگونه با امواج الیوت ترید کنیم؟
استفاده از نظریه امواج الیوت در معاملات واقعی نیازمند تمرین و دقت بالایی در شناسایی الگوها روی نمودار قیمت است. در این بخش نحوهی تلفیق این نظریه با استراتژی معاملاتی را برایتان به صورت قدم به قدم توضیح خواهیم داد.
1. شناسایی امواج روی نمودار
ابتدا باید تشخیص دهید که بازار در فاز انگیزشی (صعودی/نزولی قوی) قرار دارد یا در فاز اصلاحی. این کار از طریق بررسی نسبت بین امواج انجام میشود. یعنی توجه به اینکه کجا امواج بلندتر یا کوتاهتر ظاهر شدهاند.
2. ترکیب با سایر اندیکاتورها
اگرچه نظریه امواج الیوت ابزار قدرتمندی است، اما استفادهی همزمان از آن با ابزارهایی مانند سطوح فیبوناچی، میانگین متحرک یا اندیکاتور RSI به تایید موج شماری الیوت کمک خواهد کرد.
مثلاً در استفاده از میانگین متحرک ۲۰ دورهای، قیمت معمولاً در طول یک موج جنبشی از میانگین فاصله میگیرد و در موج اصلاحی به سمت میانگین بازمیگردد.
3. ورود به معامله
با ادغام نسبتهای فیبوناچی در تحلیل، میتوان پیشبینیهای دقیقتری دربارهی حرکات قیمت انجام داد و نقاط ورود و خروج بهتری را انتخاب کنیم.
در تصویر بالا یک سناریو نشان داده شده که موج اصلاحی 4 دقیقاً به سطح فیبوناچی بازگشته و موج جنبشی 5 نیز به سطح گسترش فیبوناچی 161 رسیده است. این شرایط هدف مناسبی برای تریدرهایی فراهم میکند که قصد دارند همراه با روند اصلی بازار معاملات خود را انجام دهند.
اشتباهات رایج در ترید با امواج الیوت
شناسایی صحیح امواج الیوت نیازمند کسب تجربه در بازار است. تریدرهای تازه کار معمولاً در کار با این ابزار دچار اشتباهاتی میشوند. این اشتباهات را در این بخش بررسی خواهیم کرد.
- تفسیر نادرست امواج: در بازارهای پرنوسان، به راحتی میتوان امواج جنبشی را با امواج اصلاحی اشتباه گرفت. فقط موج شماری الیوت را آغاز کنید که یک ساختار واضح از امواج را ببینید.
- سوگیری روانی: گاهی معاملهگران به دلیل احساسات، تحلیل امواج را به شکلی که مطابق انتظاراتشان باشد تفسیر میکنند، نه بر اساس واقعیت بازار؛ این مشکل منشا در روانشناسی ترید دارد. بهتر است دیدگاه خود را با تحلیل در تایمفریمهای بالاتر وسعت دهید تا ساختار روند بلندمدت را بهتر درک کنید.
- وابستگی بیش از حد به شمارش امواج: تمرکز صرف بر شمارش امواج بدون توجه به سایر اندیکاتورها میتواند منجر به تصمیمات معاملاتی اشتباه شود. پس باید ابزارهای تحلیلی دیگر را نیز به استراتژی خود اضافه کنید.
این برخی از اشتباهات رایج ترید با امواج الیوت است؛ البته دیگر اشتباهاتی که تریدرهای دیگر سبکها از مرتکب میشوند نیز ممکن است برای تریدرهای این سبک تحلیلی تکرار شود.
خلاصه مطالب: هرآنچه باید درباره امواج الیوت بدانید
نظریه موج الیوت، بهعنوان یک ابزار تحلیل تکنیکال، به معامله گران این امکان را میدهد که حرکات قیمت را بهطور دقیقتر شبیهسازی و پیشبینی کنند. این نظریه با شناسایی امواج قیمتی و تحلیل روانشناسی ترید سرمایهگذاران، به ما کمک میکند تا درک بهتری از روندهای موجود در بازار داشته باشیم.
شاید جالب باشد بدانید: همانطور که تریدرهای سبک پرایس اکشن معتقدند نوسانات قیمت تمام در رفتار کندلها قابل مشاهده است، تریدرهای سبک الیوت نیز بر این باورند که رفتار تکرار شوند و موجی قیمت میتواند حرکات آنی را پیش بینی کند.
امواج انگیزشی و اصلاحی، دو بخش اصلی این نظریه هستند که به ما کمک میکنند تا جهت حرکت بازار را تشخیص دهیم و با استفاده از آن، فرصتهای معاملاتی را شناسایی کنیم. با استفاده از ابزارهای کمکی دیگر مانند فیبوناچی و مکدی، میتوان تحلیل امواج الیوت را به یک استراتژی موثر در تحلیل روندهای بازار تبدیل کرد.
اگرچه نظریه امواج الیوت به طور دقیق پیش بینی نمیکند که چه زمانی دقیقاً تغییرات قیمتی رخ خواهند داد، اما با تحلیل احتمالات موجود، به تریدرها کمک میکند تا بر اساس تکرار الگوهای قیمتی، به بهترین تصمیمات ممکن دست پیدا کنند و موج سواری لذت بخشی را در بازارهای مالی تجربه کنند.
