الگو هارمونیک (Harmonic Pattern) الگوهای خاصی روی نمودار قیمت هستند که عموما بر اساس نسبتهای فیبوناچی ساخته میشوند. این الگو میگوید نوسانات قیمت در بازار تصادفی نیست، بلکه قیمت داراییها با الگوهای خاص در حال حرکت هستند. با تحلیل صحیح این الگوها، میتوان پیشبینی کرد که قیمت کجا تغییر جهت میدهد تا نقاط دقیق و ورود و خروج از بازار را شناسایی کنیم.
در این مقاله از ارزیکال با ما همراه باشید تا به انواع مختلف الگوهای هارمونیک بپردازیم و سپس نکات مهم برای تحلیل و ترید به کمک آن را آموزش دهیم.
آشنایی با الگو هارمونیک
بیایید الگو هارمونیک را به زبان ساده آموزش دهیم. ابتدا باید به این نکته بپردازیم که الگو قیمتی یعنی رفتار تکرار شونده قیمت در تحلیل تکنیکال که با شناسایی آنها میتوان حرکت بعدی بازار را پیشبینی کرد.
الگو هارمونیک (Harmonic Pattern) نسبت به دستههای دیگر از الگوهای ترید خاصتر و دقیقتر است و براساس نسبتهای عددی بین نقاط قیمتی بررسی میشود. پایهگذاری این الگو توسط اچ ام گارتلی (H. M. Gartley) انجام شد و بعدها توسط اسکات کارنی (Scott Carney) و برخی دیگر توسعه پیدا کرد.
وقتی به شکل ظاهری الگوهای هارمونیک نگاه میکنید شبیه موجهای بالا و پایین هستند؛ ترکیبی از چند حرکت صعودی و نزولی متوالی. این موجها با نسبتهای عددی خاصی تحت عنوان اعداد فیبوناچی، تشکیل میشوند. تحلیلگر به کمک الگو هارمونیک نقاط برگشت احتمالی قیمت را شناسایی میکند و میتواند با دقت بیشتری نقطه ورود و خروج تعیین کند.
دلیل نامگذاری این الگو بهخاطر شباهتی است که این الگو به هارمونی موسیقی دارد؛ در این الگو بخشهای مختلف قیمت با یکدیگر هماهنگ هستند و یک نظم مخفی در قیمت نهفته است. تا اینجا یک دهنیت اولیه نسبت به این سبک تحلیل تکنیکال پیدا کردیم؛ در ادامه به صورت عمیقتر آت را آموزش خواهیم داد.
نقش فیبوناچی در الگو هارمونیک
الگوهای هارمونیک بر اساس رفتار گذشته قیمت، مسیر آینده آن را پیشبینی میکنند. تفاوت اصلی این الگو با سایر الگوها وابستگی آن به نسبتهای ریاضیاتی است. در واقع نسبتهای فیبوناچی در تحلیل تکنیکال هستند که این الگوها را از سایر الگوها متفاوت میکند. تریدر از بررسی الگو هارمونیک دو هدف اصلی دارد:
۱) یکی پیشبینی نقاط بازگشتی قیمت ۲) پیشبینی مدت زمان حرکت قیمت پس از بازگشت.
این الگو بر پایه دنباله اعداد فیبوناچی استوار است: دنبالهای که جز دو عدد اول آن، هر عدد حاصل جمع دو عدد قبلی خود است:
۰ ،۱ ،۱ ،۲ ،۳ ،۵ ،۸ ،۱۳ ،۲۱ ،۳۴ ، ۵۵ و…
هرچه این دنباله بیشتر پیش میرود، نسبت اعداد به نسبت طلایی ۱.۶۱۸ نزدیکتر میشود که با تحلیل صحیح رفتار قیمت میتوان سرنخهای خوبی از آن گرفت. این الگو دو مفهوم اصلاح فیبوناچی (Retracement) برای اندازهگیری عمق بازگشت قیمت از سقف به کف و گسترش فیبوناچی (Extension) به منظور تعیین اهداف قیمتی برای کسب سود را در برمیگیرد.
الگوهای هارمونیک یکی از سبکهای محبوب در تحلیل تکنیکال هستند که مانند پرایس اکشن، بر مبنای رفتار قیمت در نمودار شکل میگیرند. اگر با مفهوم پرایس اکشن آشنا نیستید، پیشنهاد میکنیم ابتدا مقاله پرایس اکشن چیست را مطالعه کنید.
انواع الگوهای هارمونیک
تا اینجا به صورت تئوری با مفاهیم این الگو آشنا شدیم و اکنون زمان آموزش کاربردی است!
انواع مختلفی از الگوی هارمونیک وجود دارند که هر یک شکل هندسی و نسبتهای فیبوناچی خاص خود را دارند. البته تجربه نشان میدهد تفاوت ظاهری این الگوها بسیار کم و ممکن است تشخیص انواع آن کمی دشوار باشد.
الگوهای Harmonic شامل پنج نقطه قیمتی هستند:
- X: نقطه شروع قیمت
- A: نقطه بعدی قیمت
- B: بازگشت از حرکت XA
- C: بازگشت از حرکت AB
- D: آخرین نقطه که محل ورود به معامله است
این پنچ نقطه، یک چهارضلعی با اضلاع BC ،AB ،XA ،CD تشکیل میدهند. هر الگو ناحیهای به نام PRZ مخفف “Potential Reversal Zone” به معنای منطقه بازگشت احتمالی تعیین میکند که انتظار میرود قیمت در آن محدوده تغییر جهت دهد.
الگوهای Harmonic در یک دستهبندی کلی، به دو گروه صعودی و نزولی تقسیم میشوند. در الگوهای صعودی نقاط A و C در سقف قیمتی و در الگوهای نزولی این نقطه در کفهای قیمتی دیده میشوند.
هر الگوی هارمونیک متناسب با نوع خود، مشخص میکند تریدر کجا وارد معامله شود و کجا حد سود یا حد ضرر قرار دهد. برخی از این الگوها دقت تحلیل شما را متحول میکنند و برخی دیگر بهدلیل پیچیدگی و تکیه بر تکرار روندهای گذشته و طولانی بودن زمان تحقق سود، مورد انتقاد قرار گرفتند.
۱) الگو AB=CD
سادهترین نوع الگوی هارمونیک الگوی AB=CD است. ساختار این الگو نسبت به سایر انواع هارمونیک پیچیدگی کمتری دارد و از نظر شکل ظاهری نیز راحتتر قابل شناسایی است. این الگو از چهار نقطه A ،B ،C ،D و سه حرکت قیمتی AB ،CD ،BC تشکیل میشود.
حرکت AB اولین موج اصلی، BC یک اصلاح قیمت در خلاف جهت AB و CD نیز موج جدیدی که در جهت حرکت AB است و معمولا دقیقا بهاندازه AB ادامه دارد.
این الگو دو نوع صعودی و نزولی دارد و زمانی معتبر است که نسبتهای فیبوناچی برای اضلاع آن رعایت شده باشد.
در نوع صعودی این الگو، حرکت AB نزولی، اصلاح BC صعودی و حرکت CD نیز نزولی است. D در پایان این الگو منطقه PRZ است که انتظار داریم قیمت معکوس شود. میتوان D را نقطه خرید تصور کرد و پوزیشن لانگ باز کرد.
برعکس؛ در نوع نزولی حرکت AB صعودی، BC اصلاح نزولی و CD مجددا صعودی است. در این الگو نقطه D فرصت فروش ایجاد میکند و نقطه مناسبی برای باز کردن پوزیشن شورت است.
۲) الگو گارتلی (Gartley Pattern)
الگو هارمونیک گارتلی از معروفترین و پرکاربردترین انواع آن است که اولین بار توسط هارولد گارتلی معرفی شد. الگو گارتلی هر پنج نقطه اصلی X ،A ،B ،C ،D را دارد و خطوط تشکیل دهنده آن XA ،AB ،BC ،CD هستند.
این الگو دو نوع صعودی و نزولی دارد و پایان یک حرکت اصلاحی و شروع یک روند قوی جدید را نشان میدهد. گارتلی صعودی (Bullish Gartley) شبیه حرف M است؛ در نوع صعودی این الگو، نقطه D بالاتر از نقطه X قرار دارد و شروع یک روند صعودی جدید را خبر میدهد.
الگو گارتلی نزولی (Bearish Gartley) به حرف W شباهت دارد و برعکس نوع صعودی، اینبار D پایینتر از X است و خبر از شروع روند نزولی میدهد.
نسبت فیبوناچی و شرایط تشکیل گارتلی:
- ضلع AB باید در سطح بازگشتی ۶۱.۸٪ از XA قرار بگیرد.
- ضلع BC باید در سطح بازگشتی ۳۸.۲٪ یا ۸۸.۶٪ از AB باشد.
- ضلع CD باید در سطح بازگشتی ۷۸.۶٪ از XA قرار بگیرد.
اولین حدس اکثر تریدرها در مواجهه با الگو Harmonic، نوع گارتلی است.
۳) الگو پروانه (Butterfly Pattern)
الگو پروانه نیز در نوع صعودی خود شبیه به حرف M انگلیسی و در حالت نزولی نیز مشابه W است. نسبتهای فیبوناچی در نوع صعودی و نزولی این الگو مشابه هم است و تنها تفاوتشان این است که یکی برعکس دیگری است.
ممکن است در نگاه اول الگو پروانه و گارتلی را با هم اشتباه بگیرید اما با کمی دقت متوجه تفاوت ظریف بین آن دو میشوید. فرق این الگو با نوع گارتلی، در محل قرارگیری نقطه D است. در گارتلی صعودی D بالاتر از X است اما در الگو پروانه صعودی D پایینتر از X است. از طرفی برعکس گارتلی نزولی، در الگو پروانه نزولی D بالاتر از X است.
در پروانه صعودی اصولا قیمت در نقطه D یک رشد شارپ و قوی شروع میکند که در صورت تایید سایر شاخصها میتوان آن را سیگنال خرید دانست. در پروانه نزولی نیز نقطه D معمولا خبر از شروع یک ریزش تند میدهد که میتواند سیگنالی برای فروش باشد.
نسبت فیبوناچی و شرایط تشکیل الگو پروانه:
- طول ضلع AB باید ۷۸.۶٪ از طول XA باشد.
- طول ضلع BC باید بین ۳۸.۲٪ تا ۸۸.۶٪ از طول AB باشد.
- طول CD نیز باید بین ۱۶۱.۸٪ تا ۲۶۱.۸٪ از طول AB باشد یا بین ۱۲۷٪ تا ۱۶۱.۸٪ از طول XA باشد.
بهطور کلی اصلاحهای قیمتی در الگو پروانه عمیقتر هستند و این الگو نسبت به گارتلی نوسانات شدیدتری را تجربه میکند.
۴) الگو خفاش (Bat Pattern)
این الگو هارمونیک نیز از نظر شکل ظاهری به الگو گارتلی و پروانه بسیار شبیه است اما نسبتهای فیبوناچی متفاوتی دارد و از آنها دقیقتر است. الگو خفاش در نوع صعودی شبیه M و در نوع نزولی شبیه W است.
نسبت فیبوناچی و شرایط تشکیل الگو خفاش:
- خط AB باید ۳۸.۲٪ یا ۵۰٪ از حرکت XA را اصلاح کند.
- خط BC میتواند بین ۳۸.۲٪ تا ۸۸.۶٪ از طول AB اصلاح داشته باشد اما نباید از ۸۸.۶٪ فراتر رود.
- طول CD میتواند بین ۱۶۱.۸٪ تا ۲۶۱.۸٪ از طول AB باشد اما از ۸۸.۶٪ فراتر نرود.
برای تشخیص صحیح الگو خفاش از سایر انواع تاگو Harmonic، به نسبهای فیبوناچی خطوط دقت کنید.
۵) الگو خرچنگ (Crab Pattern)
الگو خرچنگ نیز دو نوع صعودی به شکل M و نزولی به شکل W دارد اما شکل این الگو کمی کشیدهتر از گارتلی و پروانه و خفاش است. وجه تمایز الگو خرچنگ با سایر الگوهای Harmonic در قدرت آخرین موج حرکتی آن است که اصلاح قابل توجهتری انجام میدهد.
نسبت فیبوناچی و شرایط تشکیل الگو خرچنگ:
- طول AB باید بین ۳۸.۲٪ تا ۸۸.۶٪ از XA باشد.
- خط BC در الگو خرچنگ مشابه خفاش است و میتواند بین ۳۸.۲٪ تا ۸۸.۶٪ از طول AB اصلاح داشته باشد اما نباید از ۸۸.۶٪ فراتر رود.
- خط CD باید از XA تا ۱۶۱.۸٪ و از BC نیز بین ۲۶۱.۸٪ تا ۳۶۱.۸٪ ادامه یافته و گسترش پیدا کند.
الگو خرچنگ بهاندازه سایر الگوها رایج نیست اما با دقت به نسبتهای فیبوناچی میتوانید ان را از سایر انواع این الگو تشخیص دهید.
۶) الگو کوسه (Shark Pattern)
الگو هارمونیک کوسه در حالت صعودی M شکل و در حالت نزولی W است و تفاوت آن با الگو خرچنگ در محل قرارگیری نقاط A و C نسبت به یکدیگر است. در کوسه صعودی C بالاتر از A است و در نوع نزولی C پایینتر از A قرار دارد. در کوسه نزولی، D نقطه ریزش قیمت است و از بعد از آن میتوان انتظار ریزش و شروع سیر نزولی داشت.
نسبت فیبوناچی و شرایط تشکیل الگو کوسه:
- خط B باید اصلاحی بین ۳۸.۲٪ تا ۶۱.۸٪ از حرکت XA باشد.
- خط C باید بین ۱۱۳٪ تا ۱۶۱.۸٪ بیشتر از حرکت AB ادامه یابد.
- خط D باید روی یکی از نسبتهای ۸۸.۶٪ یا ۱۱۳٪ از موج ابتدایی باشد.
الگو کوسه به نسبت نوع گارتلی و پروانهای کمتر روی نمودارها ظاهر میشود اما شناسایی بهموقع آن میتواند دقت تحلیل و پیشبینی شما را افزایش دهد.
چطور با الگوهای هارمونیک ترید کنیم؟
برای ترید با هر یک از این الگوها باید چند مرحله کلی را طی کرد که عبارتند از:
در گام اول باید الگو Harmonic را شناسایی کنید. پیدا کردن این الگوها کار دشواری نیست اما تشخیص نوع آنها نیازمند دقت و تجربه شماست. یعنی ممکن است الگو هارمونیک را روی نمودار تشخیص دهید اما مطمئن نباشید از نوع گارتلی است یا پروانهای!
نکته: عجله نکنید؛ صبر کنید تا الگو کامل شود.
در قدم بعد نوبت به اندازهگیری نسبت اضلاع الگوی هارمونیک برای تشخیص نوع الگو میرسد. در این مرحله با استفاده از ابزار فیبوناچی اندازه حرکات قیمتی و نسبت آنها با یکدیگر را مقایسه میکنیم تا الگو را تایید یا رد کنیم.
سپس در صورت معتبر بودن الگو، بسته به نوع آن و محل قرار گیری نقطه D، وارد معامله خرید یا فروش شوید. در این مرحله تنظیم حد ضرر ضروری است و باید متناسب با استراتژی شما تعیین شود.
نکات مهم در استفاده از الگوی هارمونیک
دانستن برخی نکات در رابطه با الگوی هارمونیک و بهکارگیری آنها روی کیفیت ترید شما تاثیر میگذارد.
چند نکته مهم در رابطه با استفاده از این الگوها عبارتند از:
- در نوع AB=CD از انواع الگوی هارمونیک بسیار مهم است که طول این حرکات و تعداد کندلهای تشکیل شده در آنها با هم برابر یا بسیار نزدیک باشند.
- هرگز صرفا بر اساس شکل ظاهری الگوها وارد معاملات نشوید؛ فرقی نمیکند الگوهای هارمونیک مورد بحث باشند یا هر الگو دیگری. همیشه منتظر بمانید الگو تکمیل شود و با بکارگیری انواع مختلف اندیکاتور از اعتبار الگو مطمئن شوید.
- اگر حین بررسی الگوهای هارمونیک رفتارهای دیگری از قیمت مثل واگرایی RSI یا غیره ببینیم دقت تحلیل بالا میرود.
- به نظر ما، نسبت ریسک به ریوارد در الگوهای هارمونیک یکی از بالاترین اهمیتها را دارد. هر چه نسبت معقولتری (حدود ۲) انتخاب کنید ترید با کیفیتتری خواهید داشت.
- تعیین حد ضرر را فراموش نکنید، این اقدام کمک میکند مدیریت سرمایه بهتری روی معاملات خود داشته باشید.
- اگر مبتدی هستید و به تازگی وارد دنیای ارزهای دیجیتال شدهاید، شناسایی و تحلیل الگوی هارمونیک برای شما پیچیده است و ممکن است بیشتر باعث سردرگمی شما شود. ترجیحا از الگوهای سادهتر استفاده کنید تا به مرور با درک بیشتر کریپتو از همه نوع الگو استفاده کنید.
- الگوهای Harmonic عمدتا برای معاملات میان مدت مناسبند و برای نوسانگیریهای روزانه مناسب نیستند.
توجه به نکات بالا دقت تحلیل و ترید شما را چند درجه بیشتر میکند.
الگوهای هارمونیک؛ سبک تحلیل و ترید حرفهایها
ترکیب نسبهای فیبوناچی با حرکات قیمت الگوهای هارمونیک را به الگوهای دقیقی تبدیل کردند که اگر درست و به موقع شناسایی و تحلیل شوند پتانسیل محقق کردن سودهای بزرگ را دارند. انواع مختلف این الگو کمک میکنند بازگشت و تغییر جهت قیمت را تشخیص داده و بهترین نقاط ورود و خروج به معاملات را پیشبینی کنید.
البته به خاطر داشته باشید که این الگوها نیز در برخی مواقع سیگنالهای اشتباه میدهند که منجر به ضرر میشود. توصیه ما تعیین حد ضرر، چک کردن الگو در تایمفریمهای مختلف و استفاده از سایر اندیکاتورها برای تایید بیشتر سیگنالها است.
با این نکته تجربی دقت کنید الگوهای Harmonic از نظر ساختار قیمتی شباهتهایی با نظریه امواج الیوت دارند؛ هر دو تلاش میکنند نظم خاصی در حرکت بازار کشف کنند. اگر تجربه تحلیل و استفاده از انواع الگو هارمونیک را داشتید با ما از مسیر معاملاتی خود و یا چالشهای این مسیر بگویید.
سوالات متداول
الگو هارمونیک چیست؟
الگوهای هارمونیک، الگوهای نموداری در تحلیل تکنیکال هستند که برای پیدا کردن نقاط دقیق بازگشت قیمت از نسبتهای فیبوناچی استفاده میکنند.
انواع الگوهای هارمونیک کدامند؟
الگوهای Harmonic در یک دستهبندی کلی به دو دسته صعودی و نزولی تقسیمبندی میشوند و انواع مختلفی دارد. الگو هارمونیک گارتلی، AB=CD، خرچنگ، خفاش و پروانه و بسیاری دیگر، همه از اصلیترین انواع این الگو هستند.
آیا الگو هارمونیک برای هر سطح تریدری مناسب است؟
خیر؛ این انواع این الگو از نظر ظاهری شباهت زیادی به هم دارند و ممکن است تریدرهای مبتدی و تازه کار را سردرگم کند و منجر به تصمیمات معاملاتی اشتباه شود. برای بکارگیری موفق این الگو باید دقت و قدرت تحلیل خوبی داشته باشید که به مرور با کسب تجربه محقق میشود.
