بازار ارزهای دیجیتال با سرعت زیادی در حال پیشرفت است. اما در این میان یک بحث بسیار مهم، یعنی حفظ حریم خصوصی بزرگترین دغدغه کاربران است. دستهای از ارزهای دیجیتال به نام پرایوسی کوین (Privacy Coin) این مشکل را برای کاربران رفع کردند. اما این کوین چیست و چگونه میتواند باعث ایجاد تراکنشهای محرمانه شود؟
ما در این مقاله از ارزیکال شما با مفهوم پرایوسی کوین و نحوه عملکرد آنها آشنا میکنیم. همچنین کاربردهای آن در زندگی روزمره را نیز بررسی میکنیم و ۵ مورد از بهترین ارزهای غیرقابل ردیابی را به شما معرفی میکنیم. پس با ما همراه باشید تا با بُعد جالبی از دنیای کریپتو آشنا شوید.
پرایوسی کوین چیست؟
پرایوسی کوین (Privacy Coin) دستهای از ارزهای دیجیتال است که با هدف حفظ حریم خصوصی و ناشناس بودن طراحی شده است. این ارزها بر بستر بلاکچین و بر پایه دفتر کل توزیع شده فعالیت میکنند؛ با این تفاوت که در آن، مجموعهای از نودهای ناشناس مسئول تایید تراکنشها هستند.
این دسته کوین که با نامهایی مانند ارزهای حریم خصوصیمحور یا پیگیریناپذیر نیز شناخته میشوند، با استفاده از فناوریهای پیشرفته رمزنگاری، جزئیات تراکنشها را کاملا پنهان میکنند. به عبارتی، نه فرستنده، نه گیرنده و نه مبلغ منتقل شده در بلاکچین قابل شناسایی نیستند!
همین ویژگی، پرایوسی کوینها را به ابزاری قدرتمند برای حفظ آزادی مالی و محرمانگی اطلاعات تبدیل کرده است. کاربرانی که به هر دلیلی تمایل به افشای فعالیتهای مالی خود ندارند میتوانند از این فناوری بهرهمند شوند؛ از مردم عادی گرفته تا کسب و کارها یا فعالان اجتماعی.
با وجود برخی چالشها و مخالفتها از سوی نهادهای نظارتی، پرایوسی کوینها همچنان جایگاه خود را در بازار کریپتو حفظ کردند و طرفداران خود را دارند. اما سوال مهم اینجاست، این ارزها چگونه کار میکنند؟
نحوه عملکرد پرایوسی کوین
پرایوسی کوینها برای پنهان کردن اطلاعات تراکنشها از فناوریهای رمزنگاری پیشرفته استفاده میکنند. این فناوریها با هدف جلوگیری از ردیابی فرستنده، گیرنده و مقدار تراکنش طراحی شدهاند. هر پرایوسی کوین با ترکیب انواع این فناوریها، هویت کاربران، مبلغ تراکنش و مسیر انتقال کوینها را غیرقابل ردیابی میکند. در ادامه به بررسی انواع روشهای به کار رفته در پرایوسی کوینها میپردازیم.
امضاهای حلقهای (Ring Signatures)
امضاهای حلقهای نوعی امضا دیجیتال هستند که کمک میکنند هویت فرستنده ناشناس بماند. برای این کار تعدادی از کاربران یک شبکه، در یک گروه یا حلقه قرار میگیرند. هر عضو از این حلقه میتواند تراکنشی را ثبت و آن را امضا کند؛ اما هویت امضاکننده واقعی در میان اعضا حلقه و سایر کاربران کاملا محرمانه باقی میماند و قابل ردیابی نیست.
در واقع در این فرایند تعدادی امضا به صورت تصادفی انتخاب میشوند که امضای اصلی تراکنش هم جزو آنها است. اما به دلیل زیاد بودن تعداد امضاها، شناسایی امضای اصلی امکانپذیر نیست. با این حال چون کلید درست آن تراکنش نیز در امضاها وجود دارد، مشکلی از بابت تایید و اعتبارسنجی تراکنش برای شبکه پیش نمیآید. پروسهای که عینا در یک پرایوسی کوین اجرا میشود.
آدرسهای مخفی (Stealth Addresses)
در این روش برای هر تراکنش، یک آدرس منحصر به فرد و یکبار مصرف ایجاد میشود که با آدرس اصلی گیرنده متفاوت است. این آدرس در بلاکچین ثبت میشود و قابلیت شناسایی هویت و آدرس اصلی گیرنده را ندارد. تنها خود گیرنده، با استفاده از کلید خصوصی خود میتواند این تراکنش را شناسایی و کوینهای دریافتی را خرج کند. در واقع این فناوری باعث میشود مسیر دریافت وجه کاملا پنهان بماند و امکان ردیابی تراکنشها از بین برود.
تکنولوژی دانش صفر (Zero Knowledge)
اثباتهای دانش صفر مثل zk-SNARK و zk-STARK به کاربران اجازه میدهند صحت یک تراکنش را، بدون این که هیچ اطلاعاتی از آن فاش شود، ثابت کنند. در این روش، یک اثبات ریاضی همراه با تراکنش ارسال میشود که نشاندهنده اعتبار تراکنش است، اما جزئیاتی از آن منتشر نمیکند.
استفاده از تکنولوژی Zero Knowledge یک فضای کاملا خصوصی و محرمانه را برای کاربران فراهم میکند. به طوری که پروژههایی که از این فناوری استفاده میکنند هیچ گونه اطلاعاتی از فرستنده، گیرنده و حتی مبلغ مبادله شده را افشا نمیکنند. بنابراین تکنولوژی دانش صفر یکی از امنترین و پیچیدهترین روشها برای حفظ حریم خصوصی در بلاکچین است. برای همین است که پرایوسی کوین ها از آن بهره میبرند.
پروتکل ترکیبی (Mixed Protocols)
پروتکلهای ترکیبی، مانند CoinJoin، تراکنشهای چند کاربر را با هم ترکیب میکنند تا هویت فرستنده و گیرنده مشخص نباشد. این روش ابتدا در کیف پولهای بیت کوین استفاده شد و بعدها وارد برخی پرایوسی کوینها شد.
در CoinJoin چندین کاربر تراکنشهایی را انجام میدهند. کوینهای این تراکنشها با هم ترکیب و سپس به آدرسهای جدید ارسال میشوند. در واقع ورودیها و خروجیها در یک تراکنش واحد ادغام میشود تا مسیر انتقال کوینها مبهم باشد و ردیابی این تراکنشها دشوار شود.
مقایسه پرایوسی کوین با دیگر ارزهای دیجیتال
اگرچه پرایوسی کوینها از نظر بنیادی شبیه به سایر ارزهای دیجیتال هستند اما ماهیت حفظ محرمانگی تراکنشها در این رمزارزها، تفاوتهایی را ایجاد کرده است. برای درک بهتر این تفاوتها، به جدول زیر که ویژگیهای مهم این دو دسته را با هم مقایسه کرده، توجه کنید.
| ویژگی | پرایوسی کوینها | دیگر ارزهای دیجیتال |
|
حریم خصوصی تراکنشها |
بسیار بالا، به طوری که اطلاعات ارسالکننده، گیرنده و مبلغ پنهان میمانند | پایین تا متوسط، به طوری که اطلاعات تراکنشها روی بلاکچین عمومی است |
| شفافیت بلاکچین | غیرشفاف تا نیمهشفاف |
شفاف |
|
قابلیت ردیابی تراکنشها |
بسیار دشوار | به راحتی قابل ردیابی با ابزارهای تحلیل بلاکچین |
| هدف اصلی | حفاظت از حریم خصوصی مالی | ذخیره و انتقال داراییها، ساخت اپلیکیشنهای غیرمتمرکز |
| فناوریهای رمزنگاری خاص | دارد | ندارد |
| میزان پذیرش عمومی | کمتر از ارزهای دیجیتال بزرگ | بالا |
| کاربردهای غیرقانونی | به دلیل ناشناس بودن نسبتا زیاد | کمتر، ولی همچنان امکانپذیر است |
| مثالها | مونرو (XMR)، زیکش (ZEC)، دش (DASH) |
بیت کوین (BTC)، اتریوم (ETH)، لایت کوین (LTC) |
اگر به دنبال ناشناس بودن و امنیت بیشتر در فعالیتهای رمز ارزی خود هستید، پرایوسی کوین گزینه مناسبی برایتان خواهد بود. با این حال ارزهای دیجیتال عادی مثل بیت کوین، اتریوم و… شفافیت بیشتری دارند.
معرفی ۵ پرایوسی کوین
با افزایش توجه کاربران به موضوع حریم خصوصی و تمایل به غیرقابلردیابی کردن تراکنشها، پروژههای متعددی با تمرکز بر ناشناسسازی تراکنشها پا به عرصه ارزهای دیجیتال گذاشتند.
۵ مورد از بهترین پرایوسی کوینها عبارتند از:
- مونرو (XRM)
- زی کش (ZEC)
- دش (DASH)
- مینا (MINA)
- استارکنت (STRK)
هر کدام از این ارزها ویژگیهای خاصی دارند. کاربران با توجه به هدف خود میتوانند مناسبترین پرایوسی کوین را انتخاب کنند.
مونرو (XRM)
معتبرترین و شناختهشدهترین پرایوسی کوین بازار ارز دیجیتال مونرو (XRM) است که کاملا بر حفظ حریم خصوصی و امنیت کاربران تمرکز دارد. مونرو برخلاف بسیاری از ارزهای دیگر، شفافیت را اختیاری نکرده است، بلکه تمام اطلاعات تراکنشهای آن به صورت پیش فرض پنهان میمانند.
مونرو برای رسیدن به این سطح از حفظ حریم خصوصی، از ترکیب چند فناوری رمزنگاری پیشرفته استفاده میکند. برای پنهان کردن هویت فرستنده از امضاهای حلقهای و برای ناشناس نگه داشتن هویت گیرندهها از آدرسهای مخفی استفاده میکند. همین رویکرد آن را به انتخابی محبوب در میان کاربرانی تبدیل کرده که به حفظ حریم خصوصی مالی خود اهمیت زیادی میدهند.
همچنین لازم به ذکر است که XRM در لیست بهترین ارز دیجیتال برای استخراج با موبایل نیز قرار میگیرد و از این رو امکانات فراتر از یک پرایوسی کوین معمولی را به کاربران ارائه میدهد.
زی کش (ZEC)
زی کش (ZEC) یکی از فورکهای بلاکچین بیت کوین است که در سال ۲۰۱۶ راهاندازی شد. حفظ حریم خصوصی در این پرایوسی کوین، برخلاف XRM اختیاری است. یعنی آدرسهای T زی کش مانند بیت کوین شفاف و قابل ردیابی است، اما آدرسهای Z آن با هدف پنهان نگه داشتن هویت فرستنده و گیرنده و مبلغ جابجا شده استفاده میشود. این انعطافپذیری، باعث میشود زی کش انتخاب خوبی برای کسانی باشد که در کنار حفظ حریم خصوصی به شفافیت نیز توجه دارند.
این پروژه برای حفظ ویژگی پیگیریگریز بودن خود از فناوری اثبات با دانش صفر zk-SNARKs استفاده میکند. این پروتکل باعث میشود اعتبار تراکنشها قابل تایید باشد ولی هیچ گونه اطلاعاتی از آن فاش نشود.
دش (DASH)
دش (DASH) با هدف ایجاد یک سیستم پرداخت دیجیتال سریع و نیمهناشناس وارد بازار ارزهای دیجیتال شد. این ارز دیجیتال به دلیل ویژگیهای منحصر به فردی که دارد، گزینه مناسبی برای استفاده روزانه، با رعایت حریم خصوصی کاربران به شمار میآید. این پروژه در واقع به دنبال ترکیب سرعت، حریم خصوصی و مقیاسپذیری در تراکنشهای روزمره است.
ارز دیجیتال DASH با بهرهگیری از یک مکانیزم اجماع دو مرحلهای که ترکیبی از الگوریتم اثبات سهام و الگوریتم اثبات کار است، تراکنشهای نیمهخصوصی (PrivateSend) را امکانپذیر میکند. این تراکنشها از پروتکلهای ترکیبی مثل CoinJoin استفاده میکنند؛ فرایندی که با ترکیب ورودیها و خروجیهای کاربران مختلف، باعث میشود میزان پول جابجا شده و اطلاعات دو طرف مبهم بماند.
مینا (MINA)
مینا (Mina) یک ارز دیجیتال سبک و نوآورانه است که هدف آن حل یکی از بزرگترین چالشهای بلاکچینها، یعنی حجم زیاد دادهها و سنگین شدن شبکه است. نکته جالب اینکه بر خلاف بیشتر بلاکچینها که با افزایش تعداد تراکنشها به مرور حجیمتر میشوند، اندازه کل بلاکچین مینا همواره ثابت و بسیار کوچک باقی میماند.
این امکان به لطف استفاده از zk-SNARKs فراهم شده است؛ به طوری که کمک میکند اعتبار تراکنشها بدون نیاز به ذخیره کل تاریخچه آنها قابل اثبات باشد. علاوه بر این، zk-SNARKs پایهای برای حفظ حریم خصوصی در این پرایوسی کوین است.
استارکنت (STRK)
استارکنت (STRK) یک راهکار لایه دوم (Layer 2) برای شبکه اتریوم است که با استفاده از فناوری پیشرفته zk-STARKs طراحی شده است. این فناوری باعث افزایش مقیاسپذیری و امنیت و حفظ حریم خصوصی میشود؛ بدون این که تمرکززدایی این پروژه به خطر بیفتد.
استارکنت به کاربران این امکان را میدهد که قراردادهای هوشمند خود را با کارمزد کمتر و سرعت بالاتر نسبت به لایه اصلی شبکه اتریوم اجرا کنند. استفاده از zk-STARKs باعث میشود هزاران تراکنش ابتدا خارج از زنجیره (Off-chain) پردازش شوند، سپس در قالب یک اثبات رمزنگاری شده و فشرده روی شبکه اتریوم قرار بگیرند. به این ترتیب، هم مقیاسپذیری افزایش مییابد و هم امنیت شبکه حفظ میشود.
علاوه بر این، zk-STARKs با مخفی نگه داشتن اطلاعات تراکنشها، به محرمانه بودن دادهها و حفظ حریم خصوصی کاربران کمک میکند. به حفظ حریم خصوصی تراکنشها و دادهها نیز کمک کنند. همچنین جالب است بدانید استارکنت با پشتیبانی از زبان برنامهنویسی اختصاصی Cairo، فضای مناسبی برای ساخت اپلیکیشنهای غیرمتمرکز قدرتمند و پیشرفته فراهم میکند.
کاربردهای پرایوسی کوین
برخی از کاربران معتقدند وجود پرایوسی کوین در بازار کریپتو پرخطر است، زیرا میتواند زمینهساز فعالیتهای غیرقانونی باشد. البته این موضوع اصلا دور از عقل نیست و افراد سودجو، با استفاده از قابلیت ردیابی ناپذیری این ارزها، هزاران جرم بزرگ و کوچک، از جمله کلاهبرداری و هک در سراسر جهان مرتکب میشوند.
اما این فقط بخش تاریک پرایوسی کوینها است. آنها در کنار این خطرات، کاربردهای مفیدی نیز در جهت بهبود کیفیت معاملات دارند.
برجستهترین کاربردها عبارتند از:
- حریم خصوصی مالی: پرایوسی کوینها به افراد این امکان را میدهند که با حفظ محرمانگی جزئیات تراکنشهای خود در شبکه بلاکچین فعالیت کنند. این ویژگی برای کاربرانی که نمیخواهند اطلاعات مالیشان در دسترس عموم باشد، بسیار مهم است.
- تراکنشهای تجاری محرمانه: شرکتها و کسب و کارها میتوانند با استفاده از این ارزها، پرداختها یا همکاری با شرکای تجاری خود را به صورت ناشناس انجام دهند. این کار باعث میشود رقبا یا نهادهای بیرونی به اطلاعات آنها دسترسی پیدا نکنند.
- کاهش کنترل مالی حکومتها: در کشورهایی که دولتها کنترل شدید بر سیستم بانکی دارند یا انتقال سرمایه با محدودیتهایی همراه است، پرایوسی کوینها بهترین گزینه هستند. این ارزها به کاربران این امکان را میدهند که دارایی خود را بدون دخالت دولتها منتقل و ذخیره کنند.
- استفاده در اپلیکیشنهای غیرمتمرکز محرمانه (Private dApps): اپلیکیشنهایی مانند بازارهای NFT، رایگیری، یا خدمات مالی که نیاز به حریم خصوصی تراکنش دارند، از این نوع از ارزهای دیجیتال استفاده میکنند.
کاربردهای این کوینها به همین موارد ختم نمیشوند. آنها امکانات گستردهتری را برای کاربران فراهم میکنند.
آینده پرایوسی کوینها؛ حریم خصوصی در برابر چالشهای قانونی
حفظ حریم خصوصی یکی از مهمترین دغدغههای کاربران دنیای کریپتو است؛ موضوعی که باعث رشد و محبوبیت پرایوسی کوین شده و تقاضا برای آنها را افزایش داده است.
اما از طرفی، همین ویژگیهای ناشناسساز و پیگیریناپذیر، نگرانیهایی برای دولتها و نهادهای نظارتی ایجاد کردند. زیرا استفاده از این ارزها در فعالیتهای غیرقانونی باعث شده کشورها قوانین سختگیرانهای برای این ارزها وضع کنند؛ حتی در مواردی استفاده از آنها را ممنوع کردند.
آینده پرایوسی کوینها به نتیجه رقابت بین نوآوری و محدودیتهای قانونی بستگی دارد. اگرچه ممکن است فشارهای نظارتی در آینده بیشتر شود اما نیاز به حفظ حریم خصوصی در تراکنشهای دیجیتال نیز هر روز پررنگتر میشود. به همین دلیل احتمال دارد این ارزها در آینده نه به عنوان رمزارزهای عمومی، بلکه به ابزارهایی تخصصی برای کسانی که حفظ محرمانگی اطلاعات برایشان حیاتی است، تبدیل شوند؛ مثل کسب و کارها یا سازمانها.
شما چه آیندهای را برای این رمزارز پرحاشیه میبینید؟ آیا حفظ حریم خصوصی حق کاربران است یا میتواند زمینهساز جرائم بزرگ باشد؟
اگر این مقاله برای شما مفید بود، آن را با دوستانتان به اشتراک بگذارید تا آنها هم با از موضوعات داغ حوزه کریپتو با خبر شوند.
