کلید خصوصی و عمومی در کیف پول ارز دیجیتال چیست و چه کاربردهایی دارد؟

فعالان بازار کریپتو می‌دانند که استفاده از ارزهای دیجیتال و مدیریت کلید خصوصی و عمومی با حساسیت‌های خاص خود همراه است. برای اینکه بتوانید از دارایی‌های کریپتویی خود به درستی استفاده کنید باید با کاربردها و همچنین نقش اثرگذار این کلیدها به خوبی آشنا باشید. این کلیدها نقش زیادی در حفظ امنیت دارایی‌های شما ایفا می‌کنند.

در این مقاله از ارزیکال کلیدهای خصوصی و عمومی در بلاکچین را به صورت کامل بررسی می‌کنیم. همچنین به کاربردها و سایر اطلاعاتی که لازم است در این مورد بدانید نیز اشاره خواهیم کرد.

کلید خصوصی چیست؟ (Private Key)

در کیف پول ارز دیجیتال، کلید خصوصی یک کد رمز نگاری شده است که به شکل یک رشته حروف الفبایی طولانی ایجاد می‌شود. ساخت این کلید به صورت تصادفی و شبه تصادفی رخ می‌دهد و در ایمن سازی ارتباطات دیجیتال و همچنین حفاظت از دارایی‌های کریپتویی نقش کاربردی دارد.

همچنین، از کلیدهای خصوصی برای امضای تراکنش‌ها و اثبات مالکیت یک آدرس بلاکچین هم استفاده می‌شود. این کلیدها معمولاً ترکیبی از حروف و اعداد هستند که به صورت محرمانه و کاملاً تصادفی تولید می‌شوند. فرایند تولید کلید خصوصی از طریق توابع هش انجام می‌شود که ورودی‌ها را به خروجی‌های 256 بیتی ثابت تبدیل می‌کند.

کلید خصوصی معمولا از 51 کاراکتر تشکیل و به طور تصادفی انتخاب می‌شوند. همچنین به دلیل پیچیدگی بالای طراحی آن، هک کردن آن بسیار دشوار است.

پس باید بگوییم که کلید خصوصی در اصل شاه کلید دارایی‌های شما محسوب می‌شود که باید امنیت آن را به صورت کامل تضمین کنید. در شرایطی که این کلید را گم کنید دیگر راهی برای بازگرداندن آن نیست و دارایی‌هایتان را از دست خواهید داد. مگر اینکه کلمات بازیابی کیف پول خود را ذخیره کرده باشید که با کمک آن‌ها بتوانید ولت را دوباره بازگردانید.

نکته اینجاست که برای انتقال ساده ارز بین کیف پول‌ها یا برای دریافت رمز ارزها این کلید کاربرد ندارد و باید از کلید عمومی استفاده کنید. در بخش بعد با کلید عمومی آشنا خواهیم شد.

کلید عمومی چیست؟ (Public Key)

کلید عمومی در واقع همان آدرس کیف پول ارز دیجیتال شما محسوب می‌شود. بر خلاف کلید خصوصی، این کلید را می‌توانید برای دریافت ارزهای مختلف در اختیار دیگران قرار دهید. برای درک بهتر این مسئله می‌توان گفت که کلید عمومی مثل شماره کارت شماست که  دست به دست  چرخیدن آن اتفاق خیلی حساسی نیست.

پس می‌توانید آن را به اشتراک بگذارید و مشکلی برای دارایی‌هایتان پیش نمی‌آید. این کلید یا آدرس برای هر ارز دیجیتال و شبکه بلاکچینی متفاوت است و حتماً باید قبل از انجام تراکنش آن را به دقت بررسی و چک کنید.

کلید عمومی و خصوصی بخش‌های یکپارچه و جدا نشدنی دنیای بلاکچین هستند. این دو در واقع زیر مجموعه یک سیستم کلی‌تر به نام رمزنگاری غیر متقارن (Public Key Cryptography) محسوب می‌شوند که به آن در اختصار PKC می‌گویند.

برای درک بهتر مفهوم کلید خصوصی و عمومی باید با نحوه ایجاد آن‌ها آشنا باشید. در بخش بعد این مسئله را توضیح خواهیم داد.

نحوه ساخت کلید خصوصی و کلید عمومی

فرایند تولید کلیدهای رمزنگاری معمولاً بر اساس الگوریتم‌های خاصی انجام می‌شود که بر پایه اصول ریاضی و علم رمزنگاری متقارن طراحی شده‌اند. در رمزنگاری نامتقارن، ابتدا کلید خصوصی تولید می‌شود. نمونه‌ای از یک کلید خصوصی را در پایین می‌بینید:

L5BmPijJjrKbiUfG4zbiFKNqkvuJ8usooJmzuT4VbM5DkZV6YvgF

رشته اعداد انتخاب شده برای این کلید به گونه‌ای است که از لحاظ محاسباتی غیرقابل پیش‌بینی باشد، زیرا امنیت کل سیستم رمزنگاری به محرمانه بودن این کلید وابسته است.

پس از تولید کلید خصوصی، کلید عمومی با استفاده از الگوریتم‌های خاصی از روی کلید خصوصی ایجاد یا به قول ریاضی دان‌ها مشتق می‌شود. در پایین نمونه‌ای از یک کلید عمومی را مشاهده می‌کنید:

04a34b6fa8f2491fc34715c49f639d0f18c1f30e5e5f56dc2f79d3a0aa8c9e1983b28bb1f7b37ad047e2e6f58a02c9d33c7a1f18d9a10cc5a6e4c47b12963c53a8

به عبارت دیگر، کلید عمومی به گونه‌ای طراحی شده که به صورت یکطرفه از کلید خصوصی به دست بیاید، اما مسیر معکوس آن، یعنی بازیابی کلید خصوصی از کلید عمومی، به علت پیچیدگی‌های محاسباتی، عملاً غیرممکن است.

در بخش بعد تفاوت‌های کلید عمومی و خصوصی را به صورت دقیق‌تر بررسی خواهیم کرد.

تفاوت کلید خصوصی و عمومی

دو کلید خصوصی و عمومی تفاوت‌های مهمی از نظر عملکرد، امنیت و نحوه استفاده دارند. به طور ساده، می‌توان کلید عمومی را به آدرس ایمیل یا شماره کارت بانکی تشبیه کرد که برای دریافت پیام‌ها یا پول استفاده می‌شود و می‌توان آن را بدون نگرانی در اختیار دیگران قرار داد.

یک نمونه از آدرس کیف پول بیت کوین را در پایین مشاهده می‌کنید:

1A1zP1eP5QGefi2DMPTfTL5SLmv7DivfNa

این آدرس که از کلید عمومی به دست می‌آید فرمت کوتاه‌تر شده آن است تا استفاده از آن آسان‌تر شود.

در مقابل، کلید خصوصی مانند رمز عبور حساب شماست که باید کاملاً محرمانه بماند و تنها در اختیار صاحب کیف پول باشد. کلید خصوصی از عمومی طولانی‌تر است و برای تولید امضا برای هر تراکنش استفاده می‌شود. در ادامه مهم‌ترین تفاوت‌های کلید خصوصی و عمومی را بررسی خواهیم کرد.

الگوریتم، مکانیزم و کارایی

در رمزگذاری با کلید عمومی، از دو کلید جداگانه برای رمزگذاری و رمزگشایی استفاده می‌شود. یعنی ابتدا اطلاعات دریافت شده توسط کلید عمومی رمزنگاری شده و سپس با کلید خصوصی رمزگشایی می‌شوند.

در این سیستم کلید خصوصی سریع‌تر عمل می‌کند زیرا تنها یک بار استفاده خواهد شد. اما کلید عمومی چون برای هر عملیاتی مورد نیاز است عملکرد کندتری دارد.

امضای دیجیتال

امضای دیجیتال با استفاده از کلید خصوصی انجام و سپس با کلید عمومی کاربر تایید می‌شود. این کار باعث می‌شود که گیرندگان پیام بتوانند صحت آن را بررسی کنند و اطمینان حاصل کنند که پیام توسط شخص مورد نظر ارسال شده است.

این فرایند کمک می‌کند تا صحت و قانونی بودن پیام تضمین شده و امکان جعل یا دست‌کاری را نیز از بین می‌برد. نکته دیگر در خصوص امضای دیجیتال این است که این امضا تضمین می‌کند که فرستنده پس از ارسال پیام نمی‌تواند آن را انکار یا لغو کند.

جدول مقایسه کلید خصوصی و عمومی

در این بخش به صورت مختصر تفاوت‌های اصلی کلید خصوصی و عمومی را در قالب یک جدول مرور می‌کنیم.

کاربردهای کلیدی رمزنگاری کلید عمومی در ارزهای دیجیتال

رمز نگاری کلید عمومی دارای کاربردهای متعددی است که برای فعالیت در حوزه کریپتو باید با آن‌ها آشنا باشید. در این بخش به این کاربردها اشاره خواهیم کرد.

• تولید آدرس کیف پول و دریافت ارز دیجیتال: کلید عمومی برای ایجاد آدرس کیف پول استفاده می‌شود که به‌عنوان شناسه‌ای برای دریافت ارز دیجیتال عمل می‌کند. این آدرس می‌تواند به‌صورت عمومی در اختیار دیگران قرار بگیرد تا برای صاحب ولت ارز ارسال کنند.
• تاسیس هویت دیجیتال و امضای تراکنش‌ها: تراکنش‌ها با استفاده از کلید خصوصی امضا می‌شوند تا هویت فرستنده تایید شود. این امضا با کلید عمومی صحت سنجی شده و تضمین می‌کند که تراکنش توسط صاحب واقعی کلید خصوصی صادر شده باشد.
• تامین امنیت و حریم خصوصی: رمزنگاری با استفاده از کلید عمومی، اطلاعات را به‌صورت امن منتقل می‌کند. فقط صاحب کلید خصوصی می‌تواند داده‌های رمزگذاری شده با کلید عمومی را رمزگشایی کند، که این امر از دسترسی غیرمجاز به اطلاعات جلوگیری می‌کند.

در انتهای این بخش باید خاطرنشان کنیم که رمزنگاری کلید عمومی زیرساخت امنیتی ارزهای دیجیتال را تشکیل داده و امکان انجام تراکنش‌های امن، شفاف و غیرمتمرکز را برای کاربران به ارمغان می‌آورد.

مثالی از انجام تراکنش در بلاکچین با استفاده از کلید عمومی و خصوصی

فرض کنید علی می‌خواهد ۱ بیت کوین به مریم ارسال کند. برای انتقال بیت کوین، ابتدا آدرس عمومی مریم که معادل کلید عمومی اوست را از او می‌گیرد. این آدرس به عنوان مقصد تراکنش در نظر گرفته می‌شود.

سپس، علی با استفاده از کلید خصوصی خود، تراکنش را امضا می‌کند. این امضا نشان دهنده این است که او مالک واقعی بیت کوین‌های موجود در آدرس فرستنده است و قصد انتقال آن‌ها را دارد. با امضا شدن تراکنش به شبکه بلاکچین ارسال می‌شود.

سرانجام، نودهای اعتبارسنج شبکه با استفاده از کلید عمومی علی، امضای تراکنش را تایید می‌کنند. سپس تراکنش در بلاکچین ثبت شده و موجودی مریم افزایش می‌یابد. در این فرایند، کلید عمومی برای دریافت و تایید تراکنش‌ها و کلید خصوصی برای امضای آن‌ها بکار می‌روند.

چگونه از کلید خصوصی خود محافظت کنیم؟

فعالیت در بازار ارزهای دیجیتال با چالش‌های خاص خود همراه است. در این فضا نهاد یا واسطه‌ای مثل بانک وجود ندارد که بتوانید در صورت برخورد به مشکل از آن کمک بگیرید. پس باید دانش خود را در مورد نحوه افزایش امنیت در این فضا بالا ببرید.

برای ایمن نگه داشتن کلید خصوصی پیشنهاد می‌کنیم حتماً آن را در یک مکان آفلاین ذخیره کنید. سپس از آن چندین پشتیبان بگیرید و آن‌ها را در دستگاه‌های مختلف ذخیره کنید تا در صورت بروز مشکل برای یکی از دستگاه‌ها دسترسی شما به دارایی‌هایتان از بین نرود.

فضاهای ذخیره سازی ابری برای ذخیره چنین اطلاعاتی اصلاً مناسب نیستند. زیرا با نفوذ به این پلتفرم و یا اشتباه در اشتراک گذاری اطلاعات شما با تهدید از بین رفتن سرمایه خود مواجه خواهید شد.

البته باید در انتهای این بخش خاطرنشان کنیم که اگر موارد امنیتی را رعایت کنید معمولاً با مشکل و چالش خاصی مواجه نخواهید شد. اگر هم در این فرایند با مشکل مواجه شدید حتماً با کارشناسان ارتباط بگیرید تا بتوانند به شما کمک کنند.

کلید خصوصی و عمومی؛ دو روی سکه امنیت در بازار کریپتو

کلیدهای خصوصی و عمومی به‌عنوان دو رکن اساسی در تامین امنیت و صحت تراکنش‌های حوزه کریپتو عمل می‌کنند. این دو کلید با همکاری یکدیگر، امکان ارسال و دریافت امن ارزهای دیجیتال را برای کاربران به ارمغان می‌آورند.

در حالی که کلید عمومی به‌عنوان آدرس دریافت ارز عمل می‌کند و می‌توان آن را به صورت آزادانه منتشر کرد، کلید خصوصی را باید محرمانه نگه دارید و باید تنها در اختیار صاحب کیف پول قرار داشته باشد.

امنیت دارایی‌های دیجیتال شما به طور مستقیم به حفاظت از کلید خصوصی بستگی دارد. در صورت افشای این کلید، امکان دسترسی غیرمجاز به دارایی‌ها برای هر کسی که آن را پیدا کرده فراهم می‌شود.

بنابراین، استفاده از روش‌های امن برای ذخیره سازی کلید خصوصی، مانند تهیه کیف پول‌های سخت‌افزاری یا ذخیره‌سازی آفلاین بسیار حائز اهمیت است. با رعایت این نکات، می‌توان از امنیت دارایی‌های دیجیتال خود در برابر تهدیدات احتمالی محافظت و فعالیت بی دردسری را در این بازار تجربه کرد.

سوالات متداول

کلید خصوصی چیست؟

کلید خصوصی یک رشته رمزنگاری‌شده است که برای دسترسی و خرج‌کردن ارز دیجیتال استفاده می‌شود. در صورت افشا یا گم‌شدن آن، دارایی‌هایتان ممکن است به‌راحتی به سرقت برود.

کلید عمومی چیست؟

کلید عمومی از کلید خصوصی تولید می‌شود و برای دریافت ارز دیجیتال به دیگران داده می‌شود. دیگران با استفاده از آن می‌توانند برای شما ارز ارسال کنند، اما به دارایی‌تان دسترسی پیدا نمی‌کنند.

کلید خصوصی کجا ذخیره می‌شود؟

می‌توان آن را در کیف پول دیجیتال (سخت‌افزاری، نرم‌افزاری یا کاغذی) ذخیره کرد. محل ذخیره باید بسیار امن و دور از دسترس دیگران باشد.

چگونه از کلید خصوصی خود محافظت کنیم؟

از کیف‌پول‌های امن و رمزنگاری‌شده استفاده کنید و از کلید خود نسخه پشتیبان تهیه نمایید. هرگز کلید را با دیگران به اشتراک نگذارید و آن را روی اینترنت یا فضای ابری ذخیره نکنید.