دنیای ارزهای دیجیتال فضایی پرریسک و چالشبرانگیز دارد. برای همین است که اکثر فعالان و سرمایهگذاران آن به دنبال راهی ساده، کمخطر و پرسود برای کسب درآمد در این بازار هستند. یکی از جذابترین و محبوبترین راههای کسب سود در بازار رمزارزها، استیکینگ (Staking) ارزهای دیجیتال استِ؛ اما معنا و مفهوم استیکینگ چیست؟
وقتی یک معاملهگر ارزهای دیجیتال خود را در کیف پول یا پلتفرمی خاص قفل میکند، یعنی ارزهای خود را استیک کرده است. این فرایند در شبکههای مبتنی بر اثبات سهام (PoS) کاربرد داشته و به امنیت شبکه، اعتبارسنجی سریع تراکنشها و تأمین نقدینگی در آن شبکه کمک میکند. فردی که دارایی خود را استیک کرده در ازای آن پاداش دریافت میکند و این همان راه کسب درآمد محبوب فعالان حوزه کریپتو است.
در این مقاله ارزیکال تصمیم داریم به طور اختصاصی به بررسی جامع یک سوال بپردازیم: استیکینگ چیست؟ با ما همراه باشید.
معنی استیکینگ چیست؟
استیکینگ در بازار کریپتوکارنسی به فرایند گفته میشود که فرد طی آن ارزهای دیجیتال خود را در یک کیف پول مسدود کرده و در ازای آن پاداش دریافت میکند. چرا؟ چون همین پروسه استیک کردن داراییها در پلتفرمها باعث میشود اعتبارسنجی تراکنشها در شبکه راحتتر و سریعتر انجام شده، امنیت و نقدینگی آن افزایش یافته و در نتیجه عملکرد بهتری داشته باشد. شبکههایی که مبتنی بر الگوریتم اثبات سهام یا Proof of Stake (PoS) هستند از این روش پشتیبانی میکنند.
برای درک بهتر پاسخ سوال استیکینگ چیست، میتوان پروسه آن را به روشهای کسب درآمد سنتی مثل پروسه سپردهگذاری در بانکها تشبیه کرد. وقتی شما بخشی از سرمایه خود را در بانک به عنوان یک حساب سپرده قرار میدهید، هر ماه مبلغی را به عنوان سود سپردهگذاری خود دریافت میکنید.
حالا در بازار کریپتو هم همین اتفاق رخ میدهد. شما کوینهای خود را در پلتفرمهای مخصوص قفل کرده و در ازای مشارکتی که در عملکرد بلاکچین و تأیید تراکنشها داشتید، ارز دیجیتال دریافت میکنید.
استیکینگ چگونه کار میکند؟
خب، حالا برای اینکه به شکلی دقیقتر ببینیم استیکینگ چیست و با نحوه عملکرد آن آشنا شویم، کمی موشکافانهتر این پروسه را بررسی میکنیم. فرض کنید که شما قرار است به عنوان یک تریدر ارز دیجیتال وارد این بازار مالی شده و فعالیت ارزی خود را شروع کنید. در این صورت برای کسب درآمد میتوانید ارزهای دیجیتال خود را در یک شبکه اثبات سهام مثل کاردانو یا شبکه اتریوم قفل کنید.
این ارزها به عنوان وثیقهای برای اعتبارسنجی تراکنشها و تأمین امنیت شبکه بلاکچینی مورد نظر استفاده میشود. آن وقت شما به عنوان یک اعتبارسنج (Validator) وظیفه تأیید تراکنشها را بر عهده خواهید داشت. در ازای آن هم مقداری ارز دیجیتال به عنوان پاداش دریافت میکنید. حال هرچه مقدار ارز و مدت زمانی که آن را استیک کردهاید بیشتر باشد، پاداشتان هم بهمراتب افزایش پیدا میکند.
الان میخواهیم ببینیم ریشه استیکینگ چیست و چه ربطی به مفهوم اثبات سهام دارد. اسکات نادال (Scott Nadal) و سانی کینگ (Sunny King) افرادی بودند که مفهوم اثبات سهام را برای اولین بار به عنوان راهکاری برای مشکل مصرف انرژی بالای بیت کوین و الگوریتم اثبات کار آن ارائه دادند.
البته این پیشنهاد توسط جامعه بیت کوین رد شد؛ اما آقای کینگ سرانجام در سال 2013 ارز دیجیتال پیرکوین (Peercoin) را به عنوان اولین ارزی که از مفهوم استیکینگ پشتیبانی میکرد، معرفی کرد. بدین ترتیب کاربران نه تنها در تأمین امنیت و حفظ صحت تراکنشها نقش داشتند، بلکه با روشی مقرون به صرفه و کاربردی برای کسب درآمد روبهرو بودند.
مطلب پیشنهادی: ارز دیجیتال چیست؟
انواع روشهای استیکینگ
سوال مهم دیگری که ایجاد میشود این است: انواع روشهای استیکینگ چیست؟ استیکینگ یکی از روشهای کسب درآمد ارز دیجیتال است؛ اما چگونه؟ هر روشی که انتخاب کردید از مدیریت سرمایه غافل نشوید. در ادامه به معرفی روشهای مرسوم استیک کردن ارز دیجیتال اشاره میکنیم.
1) استیکینگ مستقیم (Direct Staking)
استیکینگ مستقیم یکی از روشهای حرفهای استیک کردن است که به دانش فنی و تجهیزات مناسب متعددی نیاز دارد. در این روش افراد باید خودشان به طور مستقیم وارد عمل شوند. یعنی ارزهای دیجیتال خود را در شبکه بلاکچینی موردنظر خود قفل کرده و بعد به عنوان یک اعتبارسنج، فعالیت حرفهای خود برای تأیید تراکنشها را آغاز کنند.
2) استیکینگ از طریق استخرهای استیکینگ (Staking Pools)
در مقابل روش قبل، راه آسانتری هم برای استیک کردن ارزهای دیجیتال وجود دارد؛ آن هم استفاده از استخرهای استیکینگ است. این استخرها به دست اپراتورهای حرفهای مدیریت شده و فرایند استیک کردن را برای کاربران آسانتر میکنند. Staking Pools مکانیزمی است که دارندگان توکن میتوانند داراییهای خود را در آن جمع کرده و شانسشان را برای دریافت پاداش افزایش دهند.
جالب اینجاست که حتی کاربرانی که دارایی کمی دارند هم میتوانند از این طریق وارد پروسه استیکینگ شوند. البته برای فعالیت در این استخرها یک سطح حداقلی برای ورود توکنها تعیین شده؛ اما این مقدار کم است.
آشنایی با عملکرد Staking Pools به درک بهتر سوال استیکینگ چیست کمک میکند. این استخرها متناسب با مقدار توکنهای استیک شده توسط کاربران مختلف به آنها پاداش میدهد. بدین ترتیب کاربرانی که مشارکت کردهاند میتوانند از ارزهای دیجیتال خود درآمدی ثابت داشته باشند.
3) استیکینگ از طریق صرافیها
برای اینکه به سوال استیکینگ چیست پاسخ کاملتری ارائه دهیم، باید اشارهای هم به استیک کردن از طریق صرافیها داشته باشیم. این روش جزو راههای آسان و ساده برای استیکینگ ارز دیجیتال است. کاربران فقط باید یک صرافی ارز دیجیتال مطمئن و معتبر انتخاب کرده و دارایی خود را به آن بسپارند. آن وقت خود صرافی عملیات استیکینگ را برای آنها انجام میدهد.
نکته مهمی که در این زمینه وجود دارد این است که استیکینگ ارز دیجیتال از طریق صرافیها، نیازمند یک صرافی مطمئن است. اکثر صرافیهای متمرکز مثل بایننس، کراکن، کوکوین و… خدمات استیک کردن را به کاربران خود ارائه میدهند. اما از آنجایی که کاربران ایرانی با تحریمها و محدودیتهای متعدد مواجه هستند، بهتر است از یک صرافی داخلی برای این کار استفاده کنند.
مطالعه بیشتر: بهترین صرافی ارز دیجیتال خارجی بدون تحریم
4) استیکینگ سرد (Cold Staking)
کلد استیکینگ چیست؟ استیکینگ سرد یکی از روشهای استیک کردن است که به طور معمول برای سرمایههای هنگفت کاربرد دارد. معاملهگران و سرمایهداران بزرگ در این روش دارایی کلان خود را در کیف پولهای آفلاین یا سرد ذخیره کرده و آن را مسدود میکنند. بدین ترتیب تا زمانی که دارایی آنها در کیف پول باقی بماند، مجاز به دریافت سود هستند.
مزایای استیکینگ ارز دیجیتال
مزایای استیکینگ چیست؟ چرا باید سرمایه خود را در پلتفرمهای مختلف مسدود کنیم؟ آیا این روش سرمایهگذاری میتواند سوددهی خوبی داشته باشد؟ اینها سؤالاتی هستند که حین بررسی مفهوم استیکینگ ممکن است ذهن را درگیر کند. به همین دلیل در ادامه مزایای این شیوه سرمایهگذاری در بازار کریپتو را مرور کردهایم.
- کسب درآمد غیرفعال: هنگام استیک کردن ارز دیجیتال شما در حال کسب درآمد غیرفعال هستید. بدون اینکه نیازی به فعالیت و انجام معامله در بازار داشته باشید از داراییهای خود به سود میرسید.
- مشارکت در امنیت شبکه بلاکچین: استیک کردن کوینها در شبکههای بلاکچین میتواند به حفظ امنیت آن شبکه کمک کند. هر فردی با کمترین سرمایه هم میتواند پروسه استیکینگ را شروع کرده و باعث بهبود امنیت شبکه موردنظر شود.
- سادگی و سهولت: استیکینگ ارز دیجیتال برعکس پروسه ماینینگ، نیازی به تجهیزات خاص، نرمافزارهای پیشرفته، دستگاههای گران و دانش و مهارت ویژهای ندارد. بنابراین کاربران میتوانند خیلی ساده و با کمترین امکانات و حداقل میزان سرمایه، فرایند استیک کردن را شروع کنند.
- عدم نیاز به تجهیزات گرانقیمت: برای استیک کردن رمزارزها فقط به یک موبایل یا کامپیوتر هوشمند و دسترسی به اینترنت نیاز دارید. آن وقت با انتخاب یک پلتفرم امن و معتبر میتوانید پروسه استیکینگ را شروع کنید. این موضوع در حالی است که ماینینگ ارز دیجیتال به دستگاههای گران و پیشرفتهای تحت عنوان اسیک ماینر (ASIC) نیاز دارد.
- دوستدار محیط زیست: در راستای پاسخ به سوال مزایای استیکینگ چیست، میتوان به سازگاری آن با محیط زیست اشاره کرد. ازآنجاییکه استیکینگ ارز دیجیتال نیازی به دستگاههای قوی ندارد، برق زیادی هم مصرف نکرده و آلودگی خاصی ایجاد نمیکند.
معایب و ریسکهای استیکینگ
حالا نوبت آن است که سوال مهمتری را مطرح کنیم. چالشها و ریسکهای استیکینگ چیست؟ پاسخ این سوال اهمیت زیادی داشته و میتواند سرنوشت تصمیمگیری شما را در این زمینه تعیین کند. چون فقط با آگاهی از مزایا و معایب استیکینگ است که میتوانیم مسیری مناسب شرایط و موقعیت خود انتخاب کنیم.
- نوسانات قیمت: بازار کریپتو در موقعیتهای مختلف ممکن است نوسانات قیمتی شدیدی را تجربه کند. اگر کوینی که استیک کردهاید در یک روند نزولی قرار گرفته و افت قیمت داشته باشد، ممکن است ضرری که متحمل میشوید از سود استیک کردن آن بیشتر شود.
- قفل شدن دارایی (Lock-up Period): پروسه استیکینگ ممکن است شامل دوره قفلشدگی باشد. یعنی بازه زمانی که فرد در آن نمیتواند ارزهای خود را جابهجا کند. این موقعیت میتواند یک چالش باشد؛ چون اگر فرد بخواهد با معاملات سریع و کوتاهمدت از نوسانات قیمتی دارایی خود سود ببرد، امکانش را نخواهد داشت.
- هک و کلاهبرداری: هنگام انتخاب پلتفرم مورد نظر برای استیک کردن دارایی خود به اعتبار و سوابق آن پلتفرم توجه کنید. در غیر این صورت ممکن است خطراتی مثل هک، سرقت، ورشکستگی و… شما و سرمایهتان را تهدید کند.
- کاهش پاداش استیکینگ: وقتی شما کوینهای خود را در یک شبکه استیک میکنید، باید خود را برای چالشها و مشکلات احتمالی آن شبکه هم آماده کنید. چون اگر آن شبکه با مشکل خاصی روبهرو شود، ممکن است پاداش دریافتی و دارایی شما نیز تحت تأثیر آن قرار بگیرد.
- ریسکهای فنی: شبکهای که شما در آن استیک کردهاید همواره ممکن است با باگهای نرمافزاری، حملات سایبری و مشکلات مختلفی مواجه شود. در این صورت سرمایه شما نیز در معرض خطر قرار میگیرند.
بهترین ارزهای دیجیتال برای استیکینگ
به نظرتان بهترین ارز دیجیتال برای استیکینگ کدام است؟ اولین کاری که در پروسه استیک کردن ارز دیجیتال باید انجام دهید، انتخاب ارز است. در ادامه چند مورد از معروفترین رمزارزها برای استیکینگ را معرفی میکنیم:
| نام | نماد | میزان سود | بهترین پلتفرم |
| اتریوم (Ethereum) | ETH | 4.11 درصد | اکثر صرافیهای متمرکز مثل Binance، استخرهای استیکینگ، صرافی ایرانی تترلند |
| کاردانو (Cardano) | ADA | 5 درصد | استخرهای معتبری مثل ADApools و CardanoCafe، صرافی ایرانی اکسیر |
| ترون (Tron) | TRX | 3 تا 6 درصد | صرافیهایی مثل Coinbase و Binance، استخرهای معتبری مثل TronScan، صرافی ایرانی نوبیتکس |
| بایننس کوین (Binance coin) | BNB | 5 درصد | گزینههای معتبری مانند Binance، استخرهایی مثل Binance Staking، صرافی ایرانی نوبیتکس |
| سولانا (Solana) | SOL | 7 درصد | پلتفرم معتبری مثل FTX Exchange و Binance ، استخرهای معروفی مثل Lido و صرافی ایرانی بیت پین |
| تزوس (Tezos) | XTZ | 7 درصد | پلتفرم Tezos Baking و صرافی ایرانی تترلند |
| کازماس (Cosmos) | ATOM | 22 درصد | بسترهای مطمئنی مثل Coinbase و Kraken، پلتفرم StaFi و صرافی ایرانی بیت پین |
فقط توجه داشته باشید که این لیست، جنبه معرفی دارد، نه توصیه مالی! چون در نهایت این خودتان هستید که باید متناسب با بودجه، استراتژی، شرایط جغرافیایی، روحیات و موقعیت کنونی خود یک مورد خاص را انتخاب کنید.
بهترین پلتفرمها برای استیکینگ
اکنون که ارز دیجیتال مورد نظرتان برای استیکینگ را انتخاب کردهاید، وقت آن است که یک پلتفرم مناسب برای این کار پیدا کنید. صرافیها، کیف پولها و استخره های استیکینگ زیادی وجود دارند که هر کدام مزایا و معایب خودشان را دارند. در ادامه، بهترین گزینهها را در هر دسته به شما معرفی میکنیم:
1) صرافیهای متمرکز
صرافیهای متمرکز، پلتفرمهایی هستند که به عنوان واسطه بین خریداران و فروشندگان ارزهای دیجیتال عمل میکنند. بسیاری از این صرافیها، علاوه بر امکان معامله، خدمات استیکینگ را نیز ارائه میدهند. در اینجا به معرفی چند نمونه از بهترین صرافیهای متمرکز برای استیک کردن ارز دیجیتال میپردازیم:
- کوکوین (KuCoin): صرافی بینالمللی با پشتیبانی از بیش از 50 ارز برای استیکینگ با نرخ پاداش 5 تا 10 درصد، اما بدون خدمات به ایرانیها.
- کوینکس (CoinEx): صرافی مناسب برای ایرانیها با پشتیبانی از استیکینگ ارزهای دیجیتال محبوب.
- بایننس (Binance): بزرگترین صرافی دنیا با پشتیبانی از اکثر ارزهای PoS برای استیکینگ، اما بدون خدمات به ایرانیها.
- بایبیت (Bybit): صرافی متمرکز بر معاملات مشتقه، با امکان استیکینگ کمریسک برخی ارزها مثل تتر و USDC، اما بدون خدمات به ایرانیها.
- کوینبیس (Coinbase): صرافی معتبر و کاربرپسند، مناسب برای مبتدیان با پشتیبانی از چند ارز محدود برای استیکینگ.
2) کیف پولهای ارز دیجیتال
کیف پولهای ارز دیجیتال، علاوه بر نگهداری امن داراییهای شما، میتوانند امکان استیکینگ را نیز فراهم کنند. در این بخش، تعدادی از کیف پولهایی که از قابلیت استیک کردن ارز دیجیتال پشتیبانی میکنند معرفی خواهیم کرد:
- تراست ولت (Trust Wallet): کیف پول موبایلی محبوب تراست ولت با پشتیبانی از استیکینگ ارزهای متنوع و رابط کاربری ساده.
- زنگو (ZenGo): والت وب 3 با پشتیبانی از استیکینگ مستقیم تزوس و اتصال به پلتفرمهای دیگر برای استیکینگ اتریوم و توکنهای ERC-20.
- مایکوینتینر (MyCointainer): کیف پول همهکاره با پشتیبانی از روشهای مختلف کسب درآمد از جمله استیکینگ طیف وسیعی از ارزها.
3) استخرهای استیکینگ
استخرهای استیکینگ، به شما این امکان را میدهند که با پیوستن به یک گروه از سرمایهگذاران، شانس خود را برای دریافت پاداش استیکینگ افزایش دهید. در ادامه با بهترین استخرهای استیکینگ آشنا میشویم:
- آل نودز (Allnodes): پلتفرم غیرحضانتی با پشتیبانی از بیش از 45 ارز دیجیتال (غیر از استیبل کوینها) و سود سالانه 5 تا 90 درصد.
- اوراستیک (Everstake): یکی از بزرگترین استخرهای استیکینگ با پشتیبانی از حدود 37 کوین و توکن.
- سوییسبورگ (SwissBorg): پلتفرم سرمایهگذاری و استیکینگ با پشتیبانی از بیش از 30 ارز دیجیتال و سوددهی متفاوت.
نکته مهم: قبل از انتخاب هر پلتفرم، حتماً در مورد آن تحقیق کنید، نظرات کاربران را بخوانید و از امنیت آن مطمئن شوید.
بهترین پلتفرمها برای ایرانیها
کاربران ایرانی به دلیل موقعیت جغرافیایی، تحریمها و محدودیتهایی که دارند هنگام انتخاب پلتفرم مناسب برای استیکینگ کمی با چالش روبهرو میشوند. از همین رو استفاده از بهترین صرافی ارز دیجیتال ایرانی میتواند گزینه بهتری باشد. صرافیهای داخلی که قابلیت استیکینگ را برای کاربران ایرانی خود فراهم کردهاند عبارتاند از:
- نوبیتکس
- بیت پین
- تترلند
- اکسیر
این صرافیهای ایرانی میتوانند گزینه امنی برای استیک ارز دیجیتال توسط کاربران ایرانی باشد.
بهترین پلتفرم استیکینگ را چطور انتخاب کنیم؟
انتخاب پلتفرم مناسب، مهمترین گام برای استیکینگ است. اینکه دارایی خود را کجا قفل میکنید یا آن بستر چطور در ازای استیک کردن به شما پاداش میدهد اهمیت بالایی دارد! برای پیدا کردن بهترین پلتفرم، باید به برخی معیارها توجه ویژه داشته باشید که مهمترین آنها عبارتند از:
- امنیت و اعتبار پلتفرم: امنیت مهمترین معیار است؛ بررسی کنید پلتفرمی که انتخاب میکنید سابقه هک، کلاهبرداری یا ورشکستگی نداشته باشد.
- شفافیت راجع به شرایط استیکینگ: سود سالانه، طول مدتی که داراییها باید قفل باشد، شرایط برداشت و…باید کاملا شفافسازی شده باشد. سراغ پلتفرمی که شرایط مبهمی دارد و وعدههای بعید میدهد، نروید.
- پشتیبانی از طیف وسیعی از ارزهای دیجیتال: هرچه پلتفرمی که انتخاب میکنید از تعداد بیشتری ارز دیجیتال پشتیبانی کند، دستتان برای انتخاب بازتر است.
- میزان کارمزد: همیشه شرایط پرداخت، میزان سود واقعی و کارمزد پلتفرمها را با هم مقایسه کنید تا بهترین آنها را انتخاب کنید. برخی پلتفرمها از پاداش استیکینگ شما کارمزد بالایی کسر میکنند که باعثی میشود کل فرایند استیک کردن شما چندان بهصرفه نباشد.
علاوه بر موارد فوق حتما به رابط کاربری پلتفرم نیز دقت کنید؛ مخصوصا اگر تازهکار هستید. بستری انتخاب کنید که هم کار با آن راحت باشد و درصورت بروز هر نوع مشکل، پشتیبانیِ پاسخگو داشته باشد.
استخر استیکینگ چیست؟
همانطور که از نام آن پیداست، استخر استیکینگ (Staking Pool) یک بستر دستجمعی و اشتراکی برای کسب درآمد غیرفعال است. هدف از ایجاد این استخرها، بالا بردن شانس برای تایید شدن تراکنشها توسط ولیدیتورهاست!
سود حاصل از این روش بیشتر از استیکینگ انفرادی است زیرا این بار به جای یک فرد، گروهی از کاربران داراییهای خود را در استخرها قفل میکنند تا با هم در فرایند استیکینگ شرکت کنند. از آنجایی که پاداش استیکینگ متناسب با میزان کوین ذخیره شده، مدت نگهداری و…برآورد میشود، استیک در استخر بهصرفهتر است و شانس کسب سود بالاتری دارد.
هشدار: از معتبر بودن پلتفرمی که انتخاب کردید مطمئن شوید. قفل کردن دارایی در استخرهای بینام و نشان ریسک بسیار بالایی دارد و به هیچ وجه پیشنهاد نمیشود!
استیکینگ، راهی برای کسب درآمد غیرفعال در دنیای کریپتو
استیک کردن ارز دیجیتال به عنوان راهی برای کسب درآمد غیرفعال در دنیای کریپتو میتواند گزینه مناسبی باشد. به شرط آن که ابتدا اطلاعات خود در این زمینه را تکمیل کرده و بعد با آگاهی و تسلط کافی، کوین و پلتفرم مناسب برای استیکینگ را انتخاب کنید.
سعی کردیم در این مقاله اطلاعاتی کامل درباره اینکه استیکینگ چیست، مزایا و معایب، روشهای انجام، بهترین رمزارزها و بهترین پلتفرمها و نکات امنیتی آن در اختیارتان قرار دهیم. اکنون نوبت شما است تا از تجربیات خود بگویید. آیا تابهحال در بازار ارزهای دیجیتال اقدام به استیک کردن دارایی خود کردهاید؟ به نظرتان برای شروع بهتر است چه ارز و چه پلتفرمی را انتخاب کرد؟
سؤالات متداول
حداقل میزان سرمایه برای شروع استیکینگ چقدر است؟
حداقل میزان سرمایه برای شروع استیک کردن ارزهای مختلف در پلتفرمهای گوناگون، عددی متفاوت است.
کدام روش استیکینگ (مستقیم، استخر، صرافی) برای من مناسبتر است؟
هر فردی باید متناسب با دانش فنی و تخصصی، میزان تسلط خود بر دنیای کریپتوکارنسی، بودجه و سرمایه اولیه، استراتژی، موقعیت جغرافیایی و شرایط خود به دنبال مناسبترین راه برای استیکینگ ارز دیجیتال باشد.
بهترین کیف پول برای استیکینگ چیست؟
کیف پولهای متعددی در بازار رمزارزها وجود دارند که قابلیت استیکینگ را برای کاربران خود فراهم کردهاند. محبوبترین آنها عبارتاند از Ledger، Exodus، Trust Wallet و…
آیا ممکن است در استیکینگ ضرر کنم؟
بله؛ اگر مدت دوره استیکینگ طولانی باشد و دارایی استیک شده در آن دوره کاهش قیمت شدیدی را تجربه کند، ممکن است در این پروسه با ضرر و زیان مواجه شوید.
