اختصاص سرمایه به بازاری که برای جلوگیری از بیارزش شدن تدریجی و حتی رشد بیشتر، پول شما را وارد جریان رشد شرکتها و نوسانات اقتصادی کشور کند جذاب است؛ نیست؟ حالا اگر بدانید این بازار تحت نظارت و قانونمند است اما نوسانات شدید کریپتو و فارکس را ندارد چطور؟! بازاری که از آن حرف میزنیم بازار بورس و سهام است که میتوانیم از طریق آن با هر میزان سرمایه در رشد قیمتها سهیم باشیم. اگر برایتان سوال است «بورس چیست؟» این مقاله از ارزیکال برای شماست.
در ادامه شما را با این بازار، مفاهیم مهم مرتبط، نحوه ساز و کار و چگونگی ورود و فعالیت در آن آشنا میکنیم تا بتوانید با دیدی بهتر، حوزه مناسب خود را از بین بازارهای مالی پیدا کنید.
آشنایی با بازار بورس
بورس چیست؟ بازار بورس یکی از بازارهای مالی بزرگ و سازمانیافتهای است که تحت نظارت دولتها قرار دارد. بورس بازاری برای سرمایهگذاری و خرید و فروش داراییها بین سرمایهگذار و شرکت و موسسات بزرگ است. یعنی معنی ترید را در این فضا یاد میگیرید.
در بورس، سرمایهگذاران با داشتن کد بورسی در هر کارگزاری که انتخاب کردند داراییها را در قالب سهام شرکتها، اوراقبهادار، صندوق طلا، کالاهای ارزشمند، نفت، ارز و… معامله میکنند.
به این ترتیب با داشتن سهمی از آنها درصورت رشد و ترقی، سود میکنند. البته با افت یا حتی ورشکستگی آنها نیز متضرر میشوند.
کاری که سرمایهگذار در این بازار میکند، سنجش وضعیت شرکتهاست تا متناسب با ساختار بازار تصمیم بگیرد چه زمانی بخرد و چه زمانی بفروشد.
اما انواع بازار بورس چیست؟
- بورس اوراقبهادار برای خرید و فروش سهام شرکتها و اوراق بهادار دولتی.
- بورس کالا مخصوص معامله کالاهای فیزیکی ارزشمند مثل طلا، نقره، نفت، فولاد، مس، محصولات پتروشیمی و…
- بورس انرژی که بهطور اختصاصی روی معاملات انرژیهایی مثل برق و گاز و نفت و فرآردههای آنها متمرکز است.
- فرابورس نیز مخصوص شرکتهایی است که شرایط ورود به بازار بورس اصلی را ندارند، اما همچنان تمایل دارند سهامشان بین سرمایهگذاران معامله شود.
هر یک از این زیرشاخههای بورسی، ویژگیهای خاص خود را دارند و لازم است بسته به جنس هر یک، رفتار متفاوتی داشته باشیم.
مفاهیم پایه بازار بورس
پیش از ورود به بازار بورس لازم است بدانید مفاهیم مربوط با بورس چیست؛ توجه شما را به جدول زیر جلب میکنیم:
| مفهوم | توضیح |
| سهام (Stock) | بخشی از مالکیت یک شرکت که با خرید آن در سود و ضرر شرکت سهیم میشویم |
| عرضه اولیه (IPO) | اولین باری که یک شرکت سهام خود را در بازار بورس برای عموم به فروش میگذارد IPO نام دارد. قیمت فروش در عرضه اولیه پایینتر است و فرصتی است برای خرید بهصرفهتر |
| نماد معاملاتی | شناسه هر شرکت در بورس که در بیشتر مواقع ترکیبی از نام شرکت و صنعت آن است مثل فولاد خودرو و غیره |
| پرتفو (Portfolio) | مجموعه سهام و داراییهایی که هر فرد در اختیار دارد |
| شاخص کل (TEDPIX) | عددی که وضعیت کلی بازار را نشان میدهد؛ افزایش این شاخص رشد سهام و کاهش آن نیز افت ارزش سهام را نشان میدهد |
| EPS (سود هر سهم) | مقدار سودی که به ازای هر سهم شرکت به دست میآوریم |
| P/E | معیار سنجش ارزش هر سهم که نسبت سهم به سود آن را میسنجد |
| کد بورسی | شناسه منحصر به فردی که هر فرد به واسطه آن مجاز به خرید و فروش در بازار بورس است |
| کارگزاری بورس | پلتفرم واسطهای که از طریق آن به بازار بورس وصل شده و در بستر آن به خرید و فروش داراییها میپردازیم |
| تحلیل تکنیکال | تحلیل نمودار قیمت داراییها به وسیله ابزارهای تکنیکال |
| تحلیل فاندامنتال | بررسی وضعیت مالی و عملکرد شرکت و همینظور سنجش جو روانی بازار و ساختار آن برای تصمیمگیری راجع به خرید یا فروش داراییها |
چگونه وارد بازار بورس شویم؟
برای فعالیت در بازار باید بدانید نحوه ورود به بورس چیست. در این بخش از مقاله به آموزش گام به گام مراحل ورود میپردازیم تا ببینیم چطور در بازار بورس ایران سرمایهگذای و معامله کنیم.
گام اول؛ ثبت نام در سامانه سجام
اولین قدم برای فعالیت در بازار بورس ثبت نام در سامانه سجام است. وارد سامانه sejam.ir شوید و اطلاعات خواسته شده را وارد کنید.
- اطلاعات هویتی مثل نام و نام خانوادگی، شماره ملی، تاریخ تولد، شماره تماس (شماره تماس افراد بالای ۱۸ سال باید به نام خود شخص باشد)، آدرس و کد پستی.
- اطلاعات بانکی مثل شماره حساب و شماره شبایی که به نام خودتان باشد.
- اطلاعات مالی مثل شغل و منبع درآمد (در صورتی که بالای ۱۸ سال سن داشته باشید).
ثبت نام در این سامانه محدودیت سنی ندارد و افراد زیر ۱۸ سال نیز میتوانند با رضایت ولی یا قیم در این بازار فعالیت کنند.
گام دوم؛ احراز هویت در سامانه سجام
پس از ثبت نام در سجام یک کد رهگیری ۱۰ رقمی به شماره همراهی که در این سامانه ثبت کردید، ارسال میشود. این کد نشان میدهد ثبت نام شما با موفقیت انجام شده است
پس از دریافت آن نوبت احراز هویت است که به دو روش حضوری یا غیرحضوری انجام میشود.
- برای احراز هویت حضوری به یکی از دفاتر پیشخوان دولت یا دفتر کارگزاریها مراجعه کنید و مدارک خواسته شده را تحویل دهید.
- برای احراز هویت غیرحضوری نیز عکس کارت ملی، تصویر چهره و سایر استعلامات خواسته شده را از طریق اپلیکیشن کارگزاریها یا سایر سرویسهای مورد تایید، ارسال کنید.
ممکن است الزامات هر کارگزاری برای ثبت نام غیرحضوری در برخی جزئیات با هم متفاوت باشد اما کلیات این فرایند در تمام کارگزایها مشابه است.
گام سوم؛ دریافت کد بورسی
پس از آنکه احراز هویت شما از طرف سامانه سجام تایید شود، اطلاعات شما به سازمان بورس و کارگزاریها ارسال میشود. در این مرحله یک کد بورسی منحصربفرد به شما اختصاص داده میشود و در اختیارتان قرار میگیرد. این کد ترکیبی از حروف و اعداد است و هویت بورسی شما محسوب میشود.
گام چهارم؛ انتخاب کارگزاری
بعد از ثبت نام در سجام، احراز هویت و دریافت کد بورسی، میتوانید فعالیت خود را شروع کنید.
برای شروع باید در یک کارگزاری ثبت نام کنید؛ کارگزاری همان پلتفرمی است که از طریق آن انواع سهام را خرید و فروش میکنید. پس انتخاب یک کارگزاری معتبر اهمیت بالایی دارد حتما امکانات کارگزاریها را بررسی کنید تا بهترین آنها را انتخاب کنید.
بیشتر کارگزریها اپلیکیشن یا سایت مخصوص خود را دارند و معمولا در زمان ثبتنام نیازی به وارد کردن مجدد اطلاعات نیست؛ اطلاعات بورسی شما بهطور خودکار از سامانه سجام به آنها منتقل میشود.
گام نهایی؛ وورد به سامانه معاملاتی و خرید اولین سهم
آخرین مرحله معامله در بورس چیست؟ ورود به سامانه و خرید! پس از آنکه در کارگزاری ثبت نام کردید، یک نام کاربری و رمز عبور برای ورود به سامانه معاملات آنلاین برای شما ارسال میشود. میتوانید از طریق این سامانه پرتفو و موجودی حساب خود را ببینید، هر نماد بورسی که مدنظر دارید را جستجو کنید و بهراحتی سفارش خرید و فروش ثبت کنید.
پیشنهاد میکنیم برای شروع با مبالغ کم وارد شوید و خریدهای کوچک انجام دهید که ریسک پایینی دارند. مثلا عرضه اولیه بخرید که قیمت پایینی دارد یا سراغ صندوق طلا بروید که ریسک کمی دارد و خرید آن با هر میزان سرمایه شدنی است.
نکته: بدون آگاهی وارد نشوید! حتما قبل از فعالیت در بازار بورس آموزش ببینید و با تحلیل تکنیکال و تحلیل فاندامنتال وارد عمل شوید. در همین راستا میتوانید مقاله “تحلیل تکنیکال چیست” را مطالعه کنید.
تفاوت کریپتو با بورس چیست؟
بازار کریپتو چیست و چه تفاوتی با بورس دارد؟ بورس یا کریپتو؟ کدام یک بهتر است؟ برای پاسخ به این سوال، دو بازار را از جهات مختلف با هم مقایسه میکنیم:
- ماهیت بازار: کریپتو یک بازار مدرن بر پایه بلاکچین برای خرید و فروش ارزهای دیجیتال است. اما بورس، بازاری قانونمند و به نسبت سنتیتر است که در آن سهام شرکتها و صندوق داراییها معامله میشود.
- نظارت قانونی: کریپتو غیرمتمرکز است و هیچ نهاد یا سازمانی آن را کنترل نمیکند پس آزادی بیشتر و ریسک بالاتری دارد. اما بازار بورس تحت نظارت رسمی دولت هر کشور فعالیت میکند.
- زمان فعالیت: بازار کریپتو در تمام روزهای هفته بهطور ۲۴ساعته فعال است، حتی در تعطیلیهای رسمی. اما بورس فقط در ساعات و روزهای کاری فعال است؛ مثلا ساعت فعالیت بورس ایران در ایام هفته از ساعت ۹ تا ۱۲:۳۰ است.
- نوسان قیمتی: کریپتو به نوساناتش معروف است و میتواند در عرض زمان بسیار کوتاهی تغییرات شدیدی را تجربه کند. در حالی که نوسانات قیمت بورس محدود و کنترلشدهتر هستند.
- نحوه دسترسی: برای فعالیت در کریپتو کافی است یک کیف پول ارز دیجیتال و یک حساب در صرافی داشته باشید. اما در بورس لازم است حتما مراحل ثبت نام در سجام و دریافت کد بورسی را طی کرده باشید.
پس اگر دنبال یک روش امن برای سرمایهگذاری هستید بازار بورس مناسب شماست. ولی اگر ریسکپذیر هستید با فعالیت در بازار کریپتو میتوانید فرصتهای کسب سود جذابتری را شکار کنید.
پیشنهاد مطالعاتی: مقاله «تفاوت بورس و ارز دیجیتال» را از دست ندهید.
مزایا و معایب سرمایه گذاری در بورس چیست؟
اما مزایا و محدودیتهای سرمایهگذاری در بورس چیست؟
| مزایا | معایب |
| نظارت قانونی بر معاملات و شفافیت بالا | نیازمند داشتن دانش بازار |
| نقدشوندگی بالا و امکان فروش آنی سهام | لزوم تحلیل مداوم بازار تا همواره در جریان تغییرات آن باشیم |
| عدم وجود محدودیت در میزان خرید و سرمایهگذاری | احتمال زیان در صورت افت ارزش سهام شرکتها یا ورشکستگی آنها |
| امکان شروع با سرمایه اندک | استرس و فشار روانی در روزهای بد بازار |
| مشارکت در رشد شرکتها و کسب سود از افزایش ارزش سهام آنها | تحت تاثیر اخبار و تحولات سیاسی است و در پی تغییرات مهم نوسان میکند |
| همسو کردن داراییها با جریان اقتصادی کشور | دوران راکد بسیاری از سرمایهگذاران را دل سرد میکند |
با در نظر داشتن هر دو جنبه مثبت و منفی این بازار بهتر متوجه میشوید این بازار مناسب شما هست یا خیر.
آیا بازار بورس فضای مناسبی برای سرمایهگذاری است؟
بازار بورس یکی از جذابترین حوزههای سرمایهگذاری است. اما برای موفقیت در این بازار باید آموزش ببینید، صبور باشید و با نظم و دیسیپلین برخورد کنید.
اگر تحلیل کردن بلد باشید و بتوانید احساسات خود را کنترل کرده و بدون عجله تصمیمهای منطقی و فکر شده بگیرید، سرمایهگذاریهای خوبی خواهید کرد. اما اگر نمیتوانید بازار را بخوانید و تغییراتش را درک کنید، کنترلی روی هیجانات خود ندارید و با این هدف که در عرض زمان کوتاهی به سود برسید وارد شدید، بورس مناسب شما نخواهد بود.این بازار بیشتر از همه برای افراد صبور و آگاهی مناسب است که روی سرمایهگذاری خود دیدگاه بلند مدت دارند.
