حتما در گزارشهای تحلیلی، توییتها، ویدئوهای یوتیوبی و مقالات آموزشی بارها اسم TVL در کنار عبارت دیفای به گوشتان خورده، اینطور نیست؟ TVL فقط یک عدد آماری ساده نیست بلکه ارزش کل قفل شده پروژهها است و اطلاعات مهمی بابت محبوبیت پروژه، اعتماد کاربران و جریان سرمایه در اختیارمان میگذارد.
تریدرهای حرفهای از این معیار برای مقایسه انواع مختلف پلتفرمها در حوزه دیفای استفاده میکنند. ما نیز در این مقاله از ارزیکال به این میپردازیم که TVL چیست، چرا مهم است و از کجا و چطور آن را چک کنیم؛ با ما همراه باشید.
مفهوم ارزش کل قفل شده یا TVL
برای درک بهتر چیستی TVL لازم است ابتدا کمی درمورد سیستمهای مالی غیرمتمرکز صحبت کنیم. پیشتر مردم برای انجام کارهای بانکی و وامدهی از سیستمهای مالی سنتی مثل بانکها با نهادهای مرکزی استفاده میکردند. اما با گذر زمان و بر اثر پیشرفت فناوریها و روی کار آمدن ارزهای دیجیتالی مثل بیت کوین و اتریوم، مردم به دنبال راههای جدیدی برای استفاده از این ارزها افتادند.
دقیقا اینجا بود که دیفای بهوجود آمد. حوزه DeFi که یک سیستم مالی غیر متمرکز است، نیازی به نهاد مرکزی و واسطهای سنتی ندارد. در این فضا، کاربران قادرند دارایی خود را در پلتفرمهای مختلف قفل کنند و در ازای آن سود بگیرند.
همه اینها را گفتیم اما هنوز پاسخ سوال شما مانده است: اینکه «ارزش کل قفل شده یا TVL چیست؟». با رشد پروژههای دیفای به معیاری برای سنجش اعتبار و محبوبیت پلتفرمها نیاز شد. TVL مخفف عبارت “Total Value Locked” به معنای ارزش کل قفل شده، همان معیار سنجش است. این معیار میسنجد که چند نفر دارایی خود را در یک پلتفرم قفل کردند.
برایتان سوال است که «چرا قفل؛ منظور از قفل چیست؟». وقتی در دنیای مالی غیرمتمرکز قصد استفاده از خدماتی مثل وام دادن، استیکینگ، تامین نقدینگی صرافیها، شرکت در ییلد فارمینگ و غیره داری، باید مقداری دارایی در قرارداد هوشمند آن پلتفرم قرار دهید. با این کار نمیتوانید تا مدتی به آن دارایی دست زده و آن را خارج کنید؛ به همین منظور به آن دارایی قفل شده میگویند که کاربر در ازای آن سود میگیرد.
دلیل اهمیت TVL چیست؟
ارزش کل قفل شده از مهمترین شاخصها در حوزه دیفای و معیار خوبی برای مقایسه پلتفرمها است. برخی از اصلیترین دلایل اهمیت TVL عبارتند از:
- شاخص اعتماد و پذیرش بازار: هر چه TVL بالاتر باشد یعنی پلتفرم مورد استقبال بیشتری قرار گرفته و افراد بیشتری به آن اعتماد و روی آن سرمایه گذاری کردند.
- مقایسه پروتکلها: ارزش کل قفل شده بستر مقایسه پروژهها را مهیا میکند. برای تشخیص اینکه کدام پلتفرمها سهم بیشتری از بازار دیفای را به خود اختصاص دادند، از معیار TVL استفاده میشود.
- شناسایی پروژههای آیندهدار: افزایش TVL پذیرش بیشتر پلتفرم از طرف کاربران و رشد بیشتر آن را نشان میدهد. سرمایهگذاران اصولا برای شناسایی پروژههای روبهرشد، روند تغییرات میزان TVL آنها را پیگیری میکنند.
- ارزیابی نقدینگی: رابطه مستقیمی بین ارزش کل قفل شده و نقدینگی یک پروتکل وجود دارد. نقدینگی بالاتر یعنی امکان دسترسی راحتتر به سرمایه و انجام معاملات بزرگ با لغزش کمتر.
- بررسی امنیت: پلتفرمهایی که TVL بالاتری دارند معمولا از نظر امنیت نیز قویتر هستند زیرا توانستند از حجم بالایی از دارایی کاربران به خوبی محافظت و اعتماد آنها را جلب کنند.
نکته: توجه داشته باشید که بالا بودن TVL تضمینی بر هیچ یک از موارد فوق نیست. دلیل نمیشود فقط چون پلتفرمی ارزش کل قفل شده بالایی دارد، آیندهدار و امن و معتبر و غیره باشد! پارامترهای بسیاری در صحت هر یک از این موارد دخیلاند که TVL تنها یکی از آنها است.
نحوه محاسبه ارزش قفل شده (TVL) چگونه است؟
برای محاسبه TVL کافی است مجموع ارزش تمام داراییهای قفل شده بر حسب دلار را در یک بازه زمانی معین محاسبه کنیم. این داراییها میتوانند شامل بیت کوین و اتریوم و سایر استیبل کوینها باشد.
مثلا اگر ارزش قفل شده در یک پلتفرم ۵۰۰۰ ETH که هر کدام ۲۰۰۰ دلار ارزش دارد و ۵ میلیون USDC با ارزش ۱ دلار باشد، TVL این پلتفرم ۱۵ میلیون دلار است. ۱۰ میلیون دلار ETH و ۵ میلیون دلار USDC.
فرمول محاسبه:
TVL = (مجموع (تعداد توکنهای قفلشده × قیمت فعلی هر توکن
پیشنهاد میکنیم برای بررسی ارزش قفل شده پروژههای دیفای به وبسایتهای معتبری مثل CoinGecko یا DeFiLlama که اطلاعات لحظهای در مورد TVL ارائه میدهند، مراجعه کنید.
TVL پروژهها را از کجا چک کنیم؟
خیلی اوقات بابت سرمایهگذاری روی پروژههای وسوسه کنندهای که اتفاقا خیلی هم تعریف آنها را شنیدیم، مطمئن نیستیم. همیشه یک سوال پس ذهنمان است که: «واقعا ارزشش را دارد؟»
وقتی بدانیم چه مقدار سرمایه در دل پروژهها قفل شده، تصویر واضحتری از اعتبار پلتفرم داریم و راحتتر تصمیمگیری میکنیم. اما ارزش کل قفل شده پروژهها را از کجا و چطور چک کنیم؟
در این بخش از مقاله چند منبع برای بررسی دقیق ارزش کل قفل شده پروژهها که هم معتبر هستند هم کار با آنها بسیار ساده است را معرفی میکنیم.
- DefiLlama: یکی از محبوبترین منابع بررسی TVL پروژههای دیفای در انواع شبکههای بلاکچین است که رابط کاربری سادهای دارد. این منبع مشاهده تاریخچه تغییرات ارزش کل قفل شده در طول زمان را بر اساس شبکه، نوع پلتفرم و غیره را امکانپذیر میکند.
- DeFi Pulse: یکی از قدیمیترین سایتها در حوزه DeFi محسوب میشود که بیشتر روی پروژههای شبکه اتریوم تمرکز دارد. DeFi Pulse ارزش کل قفل شده را بهصورت روزانه نمایش میدهد و از طرفی شرایط مقایسه پروژهها را فراهم میکند که یک مزیت قابل توجه است.
- DappRadar: این منبع برای پروژههای فعال روی بلاکچین پالیگان و بایننس اسمارت چین و غیره مناسب است اما کاربری اصلی آن گزارش ارزش کل قفل شده پروژهها نیست. DappRadar در کنار سایر اطلاعاتی که در اختیار کاربر میگذارد مثل تعداد کاربران، حجم معاملات و غیره، مقدار TVL را نیز نمایش میدهد.
نحوه بررسی TVL چگونه است؟
حالا که با سایتهای معتبر برای چک کردن TVL آشنا شدید، نوبت آن است که با نحوه چک کردن آن نیز آشنا شوید. چطور مقدار ارزش کل قفل شده را بررسی کنیم؟ بررسی مقدار TVL در پلتفرمهای مختلف با هم تفاوتهای جزئی دارند اما در کلیات مشابه هستند؛ پس بهطور پیشفرض مراحل زیر را طی کنید:
- ابتدا وارد سایت شوید.
- در قدم بعد، از قسمت سرچباکس یا لیست پروژهها، پروژه مدنظر خود را جستجو و سپس انتخاب کنید.
- پس از انتخاب پروژه میتوانید در کنار بررسی نوع دارایی و شبکه آن، ارزش کل قفل شده آن را نیز مشاهده کنید. تغییرات TVLدر بازههای زمانی مختلف، متفاوت است؛ پس اگر قصد مقایسه پروژهها با یکدیگر را دارید، دقت کنید TVL آنها را در بازههای یکسان بسنجید.
از طرفی حواستان باشد که TVL تنها معیار موجود برای سنجش نیست و حتما باید حین بررسی وضعیت توکن هر پروژه، حجم معاملات در تحلیل تکنیکال و غیره را نیز مدنظر قرار دهید.
چه عواملی روی TVL تاثیر میگذارند؟
این روزها تعداد پروژههای حوزه دیفای رو به افزایش است اما کاربر که فرصت ندارد وارد تک تک آنها شود! پس باید بداند کدام پروژهها ارزش وقت و سرمایهگذاری دارد و کدامها نه. شناسایی عوامل موثر روی TVL به تحلیلگر کمک میکند راحتتر پروژههای قوی را تشخیص دهد.
چند مورد از اصلیترین عوامل تاثیرگذار عبارتند از:
- شرایط بازار: در بازارهای صعودی، TVL معمولا رشد میکند زیرا کاربران سرمایه زیادی وارد حوزه دیفای میکنند. شرایط در بازارهای نزولی برعکس است زیرا هنگام ریزش بازار اصولا کاربران سرمایه خود را از بازار خارج میکنند.
- اعتبار و امنیت پروژه: یک پروژه امن و معتبر که سابقه درخشانی در جلب اعتماد کاربران داشته است، با استقبال بیشتری از طرف مردم مواجه میشود. چنین پروژههایی جذب نقدینگی بالاتری خواهند داشت؛ در نتیجه میزان TVL آنها افزایش پیدا میکند. خلاف آن نیز صادق است؛ پروژهای که در گذشته سابقه هک یا هرگونه رفتار مشکوک داشته باشد نمیتواند دوباره بهراحتی اعتماد کاربران را جلب کند.
- رقابت بین پلتفرمها: طبیعی است که کاربر سرمایه خود را به پروژهای اختصاص دهد که امکانات و شرایط بهتری دارد؛ در نتیجه بین پلتفرمها، آنهایی TVL بیشتری دارند که با هزینه کمتر سود و خدمات بیشتری دهند.
پروژههای دیفای با بیشترین TVL کدامند؟
توجه شما را به لیست بهترین پروژههای دیفای در سال ۲۰۲۵ براساس دادههای سایت CoinGape جلب میکنیم. پیشنهاد میکنیم حتما به این لیست سر زده و راجعبه آن مطالعه کنید. این پروژهها بیشترین TVLهای اخیر را داشتند و میتوانند از پروژههای پرپتانسیل در سال جاری باشند.
در ادامه چند مورد از این پروژهها را مختصرا معرفی میکنیم:
۱) Lido
این پروژه با بیش از ۲۵.۷ میلیارد دلار ارزش کل قفل شده، بزرگترین پروتکل دیفای تا آوریل ۲۰۲۵ شناخته میشود. این پلتفرم امکان استیکینگ اتریوم را فراهم میکند؛ یعنی کاربران میتوانند ETH خود را استیک کرده و در عین حال نقدینگی خود را حفظ کنند.
۲) EigenLayer
این پروتکل با حدود ۱۲.۲۶ میلیارد دلار TVL، در حوزه ری استیکینگ فعال است و به کاربران اجازه میدهد از داراییهای استیک شده خود برای امنیت شبکههای دیگر نیز مجددا استفاده کنند.
۳) Aave
این پروژه با ۱۱.۸۵ میلیارد دلار ارزش کل قفل شده از بزرگترین پلتفرمهای وامدهی و وامگیری در حوزه دیفای محسوب میشود. Aave روی چندین بلاکچین از جمله اتریوم، آربیتروم و پالیگان فعال است.
۴) MakerDAO
یکی از قدیمیترین پروژههای حوزه DeFi پروژه MakerDAO است. این پروتکل حدود ۴.۴ میلیارد دلار TVL دارد و به واسطه استیبل کوین DAI، نقش مهمی در اکوسیستم مالی غیرمتمرکز ایفا میکند.
۵) Uniswap
یونیسواپ از شناختهشدهترین و محبوبترین صرافیهای غیرمتمرکز است که مبادله توکن بدون نیاز به واسطه را امکانپذیر میکند. ارزش کل قفل شده این صرافی حدود ۲.۸ میلیارد دلار است و در لیست بهترین پروتکلهای دیفای در ۲۰۲۵، در رتبه پنجم قرار میگیرد.
تفاوت TVL با Market Cap چیست؟
هر دو این شاخصها برای ارزیابی پروژهها بهکار برده میشوند اما هر یک از آنها جنبه متفاوتی را بررسی میکند.
TVL ارزش کل داراییهای قفل شده در قرارداد هوشمند یک پروتکل است و میزان درگیری کاربران و استفاده واقعی افراد از آن پلتفرم را نشان میدهد. اما مارکتکپ به معنای ارزش بازار، نشاندهنده ارزش کل یک توکن است و از حاصلضرب قیمت فعلی توکن در میزان عرضه در گردش به دست میآید.
نسبت بین TVL و Market Cap در پروژههای سالم و معتبر معقول است. اگر تفاوت TVL و Market Cap فاحش باشد دو حالت وجود دارد، یا توکن بیش از حد ارزشگذاری شده یا اینکه کمتر از ارزش واقعی خود قیمتگذاری شده است.
محدودیتهای TVL بهعنوان یک شاخص
با اینکه TVL اطلاعات مفیدی از پروژههای حوزه دیفای در اختیارمان میگذارد اما همچنان با محدودیتهایی روبهرو است که برخی از آنها عبارتند از:
- TVL در واقع یک عدد است که صرفا مقدار داراییهای قفل شده را نشان میدهد اما مشخص نمیکند قفل شدن به دلیل استیک کردن است یا تامین نقدینگی یا وام دادن و غیره.
- درست است که TVL را با معیار دلار میسنجیم اما ارزش قفل شده داراییها بر اساس قیمت فعلی توکن ضرب در تعداد آن محاسبه میشود. حالا اگر قیمت توکن دائما در حال نوسان باشد، مقدار TVL آن نیز مدام تغییر میکند.
- گاهی ممکن است یک دارایی چند بار در محاسبات لحاظ شود. مثلا احتمال دارد یک استیبل کوین که ابتدا برای استیکینگ قفل و سپس از آن برای ییلد فارمینگ استفاده شده، دو بار در TVL محاسبه شود.
- تعداد کاربران در TVL مشخص نمیشود؛ ممکن است پروژهای TVL بالایی داشته باشد اما داراییهای قفل شده در آن صرفا از طرف چند نهنگ باشد نه بخاطر محبوبیت بین کاربران.
- بعضی پروژهها با ارائه پاداشهای موقتی، ناگهان جذب سرمایه از طرف کاربران را بالا میبرند اما بعد از مدتی با قطع پاداشها، TVL سقوط میکند.
پس در کنار TVL حتما تعداد کاربران فعال، حجم معاملات، درآمد پلتفرم، امنیت قرارداد هوشمند، سابقه تیم و نسبت بین TVL و مارکت کپ را بررسی کنید.
ارزش کل قفل شده فقط یک عدد نیست
حین بررسی و تحلیل وضعیت بازار و پروژهها، اعداد همیشه نقش پررنگی دارند. TVL نیز بهعنوان یکی از این اعداد همیشه جلب توجه میکند. بسیاری از تریدرها در نگاه اول، ارزش کل قفل شده را معیار جذابی برای سنجش اعتبار و مقبولیت پروژهها تصور میکنند اما اینطور نیست! بالا بودن TVL ممکن است نشانه اعتماد کاربرها باشد اما ممکن است صرفا قفل کردن دارایی یک نهنگ واحد باشد همین.
ارزش کل قفل شده بهتنهایی کیفیت، امنیت یا آینده پلتفرمها را تضمین نمیکند. خیلی اوقات پروژهها با مشوقهای کوتاه مدت مثل سیستمهای پاداشدهی یا تبلیغات پرزرقوبرق است TVL بالا دارند و بدون آنها چندان معتبر نیستند.
شما تجربه استفاده از این معیار در کنار سایر فاکتورها را داشتهاید؟ توصیه میکنیم حتما شفافیت پروژه، امنیت، تعداد کاربران و حجم معاملات واقعی آنها را زیر نظر داشته باشید.
سوالات متداول
آیا TVL بالا همیشه به معنای سرمایهگذاری امنتر است؟
خیر؛ ارزش کل قفل شده بالا همیشه دلیل بر معتبر بودن پروژه نیست. هیچ تضمینی بابت اعتبار و امنیت پلتفرمی که TVL بالایی دارد وجود ندارد؛ ممکن است کل TVL صرفا از طریق یک یا دو نهنگ تامین شده باشد.
چه عواملی میتوانند باعث افزایش یا کاهش TVL یک پروژه شوند؟
شرایط بازار و نوسانات قیمتی، سابقه و اعتبار و امنیت پروژه، خدمات و ویژگیهای برتر پروژه در مقایسه با سایر پروتکلها و غیره میتوانند روی کاهش یا افزایش TVL پلتفرمها تاثیر گذار باشند.
آیا TVL تنها معیار مهم برای ارزیابی پروژههای DeFi است؟
خیر؛ TVL یکی از معیارهای مهم برای سنجش محبوبیت و اعتبار پروژههای دیفای است اما به تنهایی برای تایید یا رد کردن آنها کافی نیست. لازم است تعداد کاربران فعال، حجم معاملات و غیره را نیز حتما بررسی کنید.
