ماهیت غیرمتمرکز شبکهها، باعث میشود که اعتبارسنجی اهمیت بالایی در دنیای بلاکچین داشته باشد. وظیفه اعتبارسنجی بر عهده ولیدیتورها (Validators) است. حالا این که ولیدیتور چیست و چکار میکند، موضوع اصلی این مقاله است.
شناخت دقیق عملکرد Validator ارز دیجیتال، برای هر کسی که در دنیای کریپتو فعالیت میکند، ضروری است. پس در این مقاله از ارزیکال با ما همراه باشید تا یاد بگیرید نقش اعتبار سنج در بلاکچین چیست و چه ویژگیهایی دارند.
ولیدیتور چیست؟
در دنیای بلاکچین، هر یک از شبکهها مکانیزم اجماع مشخصی دارند. برخی از آنها با الگوریتم اثبات سهام (PoS) کار میکنند و برخی با الگوریتم اثبات کار (PoW). در هر دو مورد، باید دادهها تایید شوند تا در شبکه بلاکچینی قرار بگیرند. اینجاست که با سوال ولیدیتور چیست مواجه میشوید؟
در شبکههایی که با الگوریتم اثبات سهام کار میکنند، نودهایی به نام ولیدیتور (Validator) وجود دارند که تراکنشها را تایید کرده و بلوکهای جدید در بلاکچین ایجاد میکند. آنها با استیک کردن ارزهای بومی آن شبکه، مجوز مشارکت در فرایند اعتبارسنجی را میگیرند. همچنین ارزهای قفل شده تضمینی برای صحت عملکرد آنها محسوب میشود. به طوری که اگر در فرایند اعتبارسنجی تخلفی صورت بگیرد، شبکه بخشی از داراییهای استیک شده ولیدیتور را به عنوان جریمه برمیدارد. در نتیجه پایداری تامین میشود.
پشت هر ولیدیتور معمولا یک فرد یا تیم قرار دارد که آن را مدیریت میکند. اگرچه ولیدیتورها به طور تصادفی انتخاب میشوند؛ اما هرچه میزان توکن استیک شده بیشتر باشد یا مدت زمان بیشتری در شبکه مشارکت داشته باشند، شانس بالاتری در انتخاب شدن دارند.
همچنین ولیدیتورها علاوهبر تایید تراکنشها، با مشارکت فعال خود در شبکه، امنیت و غیرمتمرکز بودن آن نیز را حفظ میکنند. در نهایت به ازای این فعالیت، شبکه پاداش پولی به آنها میدهد تا برای ادامه فعالیت انگیزه بگیرند.
برای این که درک بهتری از این که ولیدیتور یا اعتبار سنج چیست داشته باشید، بهتر است عملکرد و ویژگیهای آنها را نیز بشناسید. در ادامه به تمام نکات مربوط به ولیدیتورها میپردازیم.
نقش ولیدیتور در شبکه بلاکچین
وقتی صحبت از شبکههای PoS میشود، اولین سوالی که پیش میآید این است که نقش ولیدیتور چیست و چرا این نودها برای بلاکچین حیاتی هستند؟ ولیدیتورها در واقع بازیگران اصلی شبکههای مبتنی بر الگوریتم اثبات سهام محسوب میشوند. آنها با فعالیت خود، هم امنیت و هم پایداری شبکه را تضمین میکنند.
این نودها وظایف مختلفی بر عهده دارند. مهمترین نقشهای آنها عبارتند از:
- اعتبار سنجی تراکنشها: هر تراکنش قبل از ثبت در بلاکچین باید تایید شود. ولیدیتورها با بررسی صحت تراکنشها، از فعالیتهای تقلبی یا حملات دوبار خرج کردن (Double Spending) جلوگیری میکنند.
- ایجاد بلوکهای جدید: بعد از تایید تراکنشها، ولیدیتور بلوک جدید را به بلاکچین اضافه میکند و آن را برای نودهای دیگر ارسال میکند تا شبکه به روز بماند.
- حفظ امنیت شبکه: هر یک از ولیدیتورها با فعالیت مداوم خود، امنیت شبکه را تضمین میکنند. بدین ترتیب قدرت در دست یک نهاد متمرکز نمیشود و شبکه ماهیت غیرمتمرکز خود را حفظ می کند.
- مشارکت در اقتصاد شبکه: ولیدیتورها با استیک کردن ارز و فعالیت در شبکه، پاداش و سود استیکینگ دریافت میکنند. در نتیجه این سیستم به آنها انگیزه لازم برای ادامه فعالیت را میدهد تا همواره شبکه را امن و پایدار نگه دارند.
بدون ولیدیتورها، حتی معتبرترین ارزهای دیجیتال هم نمیتوانند به صورت امن و غیرمتمرکز فعالیت کنند.
تفاوت ماینر با ولیدیتور چیست؟
هر وقت حرف از امنیت و اعتبارسنجی در بلاکچین میشود، دو نقش مهم به ذهن میرسد؛ ماینر و ولیدیتور. اگرچه هر دو هدفی مشترک دارند اما مسیر متفاوتی را طی میکنند. در ادامه بررسی میکنیم که تفاوت ماینر با ولیدیتور چیست؟
ولیدیتورها کارکنان شبکههایی هستند که بر پایه الگوریتم اثبات سهام کار میکنند؛ مثل شبکه اتریوم. اما ماینرها در شبکههایی فعالیت میکنند که مبتنی بر الگوریتم اثبات کار (PoW) هستند؛ مثل شبکه بیت کوین.
در سیستم PoS، ولیدیتورها موظفند مقداری ارز در شبکه استیک کنند تا مجوز شرکت در فرایند اعتبارسنجی را بگیرند. انتخاب ولیدیتور در این سیستم بر اساس میزان ارز استیک شده و مدت زمان فعالیت انجام میشود. اما در سیستم PoW موضوع متفاوت است. ماینرها برای ساخت بلوک جدید در بلاکچین، باید با استفاده از دستگاههای قدرتمند استخراج ارز دیجیتال، مسائل پیچیده ریاضی را حل کنند. هرکس که زودتر به جواب برسد، مجاز به ایجاد بلوک جدید میشود. بنابراین ماینرها با قدرت پردازشی و مصرف انرژی امنیت شبکه را تامین میکنند و ولیدیتورها با سپردهگذاری روی ارز بومی شبکه.
تهیه دستگاههای گرانقیمت ماینینگ و تامین برق، هزینه ماینرها را بالا میبرد. در حالی که PoS کممصرفتر، سریعتر و با محیط زیست سازگارتر است. این ویژگیها باعث شده بسیاری از شبکهها برای اعتبارسنجی به سمت PoS حرکت کنند.
یکی دیگر از تفاوتهای ماینرها و ولیدیتورها در نحوه پاداشدهی است. در PoW، اولین ماینری که بتواند مسئله را حل کند، پاداش بلوک و کارمزد تراکنش را دریافت میکند. اما در PoS، ولیدیتورها علاوهبر کارمزد، سود استیکینگ نیز بدست میآورند.
چگونه به یک ولیدیتور تبدیل شویم؟
بعد از این که فهمیدید کاربرد اعتبار سنج چیست، بهتر است یاد بگیرید که چگونه میتوان یک ولیدیتور تبدیل شد؟ هرکسی میتواند به یک بلاکچین بپیوندد و ولیدیتور شود؛ کافیست مراحل زیر را طی کند:
- انتخاب شبکه بلاکچین: از بین شبکههایی که از PoS استفاده میکنند، یکی را انتخاب کنید. در شبکههایی مثل اتریوم، سولانا، پولکادات و کاردانو این امکان وجود دارد. توجه کنید، هر شبکه شرایط خاص خود را دارد. قبل از شروع فعالیت درباره ملزومات هر کدام تحقیق کنید؛ مثل نرمافزار، سختافزار و میزان سهام مورد نیاز.
- استیکینگ ارز: در توضیحات ولیدیتور چیست، فهمیدید برای مشارکت در اعتبارسنجی باید مقداری ارز در شبکه قفل کنید. توجه کنید، میزان ارز مورد نیاز در هر شبکه متفاوت است؛ مثلا در شبکه اتریوم باید ۳۲ واحد ETH استیک کنید.
- نصب و پیکربندی نرمافزار ولیدیتور: هر بلاکچین پروتکل و ابزارهای اختصاصی خود را دارد. برای اینکه نود بتواند با سایر نودهای شبکه همگام شود، باید نرمافزار مناسب را نصب و پیکربندی کند. در واقع این نرمافزار پل ارتباطی نود شما با شبکه بلاکچین است که وظیفه دارد تراکنشها را دریافت و بررسی، قوانین اجماع را پیادهسازی و در ایجاد بلاکهای جدید مشارکت کند.
- شروع فعالیت: حال دیگر نود شما آماده است و میتوانید فعالیت خود را به عنوان ولیدیتور شروع کنید. در نتیجه در ازای آن پاداش میگیرید.
اگر شرایط مالی یا فنی اعتبارسنجی را ندارید، میتوانید از طریق استخرهای استیکینگ یا صرافیهایی مثل بایننس به صورت غیرمستقیم فعالیت کنید.
پاداش ولیدیتور ارز دیجیتال چقدر است؟
اکنون میدانید که کاربرد Validator ارز دیجیتال چیست و چگونه میتوان به یک ولیدیتور تبدیل شد. اما شاید این سوال پیش بیاید که ولیدیتورها به عنوان یکی از شغل های مربوط به ارز دیجیتال، چقدر درآمد دارند؟ درآمد ولیدیتور از دو بخش تامین میشود: پاداش تراکنشها و سود استیکینگ.
هر تراکنشی که توسط یک ولیدیتور تایید و در بلاکچین ثبت میشود، مقداری کارمزد دارد. این کارمزد به طور مستقیم به همان ولیدیتور پرداخت میشود و بخشی از درآمد او را تشکیل میدهد.
حالا سود استیکینگ ولیدیتور چیست؟ این پاداش نیز بخش مهمی از درآمد ولیدیتور است که در ازای استیک کردن ارز دیجیتال در شبکه به ولیدیتور داده میشود. میزان این پاداش بسته به شبکه، تعداد ولیدیتورها و مقدار ارز استیک شده، متفاوت است. مثلا در شبکه اتریوم، ولیدیتورها سالانه بین ۴ تا ۱۰ درصد از میزان ارز استیکشده خود را بهعنوان سود دریافت میکنند، در حالی که در شبکه سولانا این عدد بین ۵ تا ۱۵ درصد متغیر است.
مجموع این دو عامل درآمد کلی ولیدیتورها را تشکیل میدهد. این موضوع باعث میشود، اعتبارسنجی هم از لحاظ فنی برای شبکه حیاتی باشد، هم از نظر اقتصادی برای ولیدیتور جذاب و سودده باشد.
اعتبارسنجی در شبکههای بلاکچینی مختلف
نقش ولیدیتورها در شبکههای مختلف با هم مشابه است ولی شرایط فعالیت در هر کدام با دیگری تفاوتهایی دارد. هر بلاکچین قوانین و شرایطی را برای ولیدیتورها تعریف میکند؛ مثلا میزان ارز استیک شده لازم برای ولیدیتور شدن یا میزان سودی که شبکه بابت استیگینگ پرداخت میکند. در ادامه بزرگترین بلاکچینهایی که از الگوریتم اثبات سهام استفاده میکنند را جداگانه بررسی میکنیم تا بدانید قوانین هر شبکه برای فعالیت به عنوان ولیدیتور چیست.
اتریوم (Ethereum 2.0)
اتریوم ۲.۰ با مهاجرت از PoW به PoS، امکان ولیدیتور شدن را برای کاربران فراهم کرده است. همچنین باعث شد این الگوریتم توجه زیادی را در صنعت کریپتو به خود جلب کند.
با توجه به کاربرد گسترده این شبکه در قرارداد هوشمند و برنامههای غیرمتمرکز، برقراری امنیت آن از اهمیت بالایی برخوردار است. به همین دلیل ولیدیتور شدن در شبکه اتریوم مستلزم استیکینگ سرمایه اولیه زیادی است. یعنی هر ولیدیتور باید ۳۲ واحد ETH را در شبکه قفل کند تا مجاز به مشارکت در تایید تراکنشها و ایجاد بلوکهای جدید شود. ولیدیتورهای شبکه اتریوم در قبال این فعالیت، سالانه ۴ تا ۱۰ درصد سود استیکینگ دریافت میکنند.
سولانا (Solana)
سولانا یکی از شبکههای مبتنی بر PoS است که روی سرعت و مقیاسپذیری تمرکز دارد. این شبکه با مکانیزم Tower PoS کار میکند که در واقع نسخه پیشرفته PoS است. این مکانیزم با استفاده از فناوری Proof of History، باعث میشود ولیدیتورها راحتتر و سریعتر به اجماع برسند. زیرا ترتیب تراکنشها از قبل مشخص شده است.
در این شبکه حداقل ۵۰۰۰ واحد SOL باید استیک کنید تا یک ولیدیتور شوید. همچنین میانگین سود سالانه در این شبکه بین ۵ تا ۱۵ درصد متغیر است. سرعت بالای شبکه سولانا در پردازش تراکنش، آن را به گزینهای مناسب برای استفاده در حوزه دیفای و برنامه متمرکز (dApp) تبدیل میکند.
کاردانو (Cardano)
در شبکه کاردانو ولیدیتورها با نام نماینده (Delegates) فعالیت میکنند. در واقع اعتبارسنجی در این شبکه به صورت استخر استیکینگ انجام میشود. کاربرانی که نمیتوانند یا نمیخواهند به عنوان ولیدیتور فعالیت کنند، دارایی خود را به این استخر واگذار میکنند و در نقش نماینده قرار میگیرند.
حداقل مقدار مورد نیاز برای استیکینگ در کاردانو ۱ واحد ADA است که نسبت به بسیاری از شبکهها بسیار پایینتر است. همین موضوع باعث میشود مشارکت در اعتبارسنجی برای عموم کاربران سادهتر باشد. سود سالانه ولیدیتورها و نمایندگان نیز بسته به شرایط شبکه و میزان استخر، به طور میانگین بین ۴ تا ۶ درصد است.
مزایا و چالشهای اعتبارسنجی در ارز دیجیتال
نقش اعتبار سنج در بلاکچین به تایید تراکنشها محدود نمی شود. از یک طرف فرصتهای جذابی به همراه میآورد و از طرف دیگر سختیهای خاص خود را دارد. در ادامه با هم میبینیم که مزایا ولیدیتور چیست و در کنار آن چه چالشهایی دارد؟
مزایا
بسیاری از افراد، ولیدیتور شدن را علاوهبر مسیر شغلی، نوعی سرمایهگذاری هوشمندانه میدانند. چرا؟ چون در کنار مزایای مالی قابل توجه، فرصتهای ارزشمند دیگری نیز در اختیارشان قرار میدهد. در ادامه به مهمترین مزایای ولیدیتور بودن میپردازیم.
- درآمد پایدار: مهمترین مشوق برای ولیدیتورها، پاداش تراکنشها و سود استیکینگ است. هر تراکنشی که توسط ولیدیتور تایید شود، بخشی از کارمزد آن به عنوان درآمد به او تعلق میگیرد. همچنین ولیدیتورها با قفل کردن داراییهای خود، سالانه درصدی سود دریافت میکنند که میتواند منبع درآمدی پایدار باشد.
- نقشآفرینی در امنیت شبکه: حضور فعال ولیدیتورها باعث افزایش غیرمتمرکز بودن شبکه میشود. در نتیجه امنیت شبکه تامین میشود و میتواند از حملات احتمالی جلوگیری کند.
- سازگاری با محیط زیست: ولیدیتورها در شبکههای PoS انرژی بسیار کمتری مصرف میکنند. زیرا تراکنشها با استیک کردن ارز و مشارکت در اجماع، اعتبارسنجی میشوند و بر خلاف ماینینگ، نیازی به سختافزارهای پرقدرت و مصرف برق بالا ندارند.
این مزایا باعث میشوند که افراد بیشتری به سمت ولیدیتور شدن جذب شوند؛ زیرا هم از نظر اقتصادی جذاب است و هم از نظر نقش و تاثیرگذاری در شبکه، اهمیت بالایی داشته باشد.
چالشها
ولیدیتور بودن بدون چالش نیست! تبدیل شدن به اعتبارسنج حرفهای سختیهایی دارد که اگر به درستی رعایت نشوند، ممکن است زیانآور باشد. در ادامه چالشهای ولیدیتور شدن را بررسی میکنیم و راهکارهایی برای هر کدام ارائه میدهیم.
- نیاز به سرمایه اولیه بالا: ولیدیتور باید مقداری ارز بومی شبکه را استیک کند. هر شبکه، یک حداقل میزان ارز برای استیکینگ تعیین میکنند که ممکن است برای برخی از ولیدیتورها زیاد باشد. برای این که میزان سرمایه اولیه کاهش یابد، پیوستن به استخرهای استیکینگ و فعالیت گروهی گزینه مناسبی است.
- خطر اسلشینگ (Slashing): در صورتی که خطایی در فعالیت ولیدیتور رخ دهد یا فعالیت نکند، شبکه بخشی از دارایی استیک شده او را برمیدارد و اسلشینگ اتفاق میافتد. رعایت دقیق قوانین شبکه و نظارت مداوم بر نود، میتواند احتمال این چالش را کمتر کند.
- رقابت شدید بین ولیدیتورها: هرچه تعداد ولیدیتورها بیشتر باشد، احتمال انتخاب شدن کاهش مییابد. برای این که شانس انتخاب شدن بالاتر برود، باید ارزهای بیشتری استیک شوند.
- پیچیدگی فنی: راهاندازی و نگهداری ولیدیتور به دانش فنی نیاز دارد و ممکن است برای بعضیها مشکلساز باشد. البته با استفاده از منابع رسمی و راهنماهای شبکه یا در صورت نیاز همکاری با متخصصان، این چالش رفع میشود.
اگرچه ولیدیتور بودن فرصتهای اقتصادی و اعتباری بزرگی دارد، اما بدون برنامهریزی و آگاهی کامل، میتواند پرریسک باشد.
معیارهای اعتبار یک ولیدیتور چیست؟
در این مقاله به طور کامل بررسی کردیم که ولیدیتور چیست و چه نقشی در بلاکچین دارد. حالا میخواهیم یاد بگیریم که بهترین ولیدیتورها چگونه انتخاب میشوند؟ برای این کار معیارهای اعتبار سنجی ولیدیتور وجود دارد که در ادامه آنها را بررسی میکنیم.
میزان استیکینگ ولیدیتور
یکی از مهمترین معیارها برای سنجش اعتبار ولیدیتور، مقدار ارزی است که در شبکه استیک میکند. میزان استیکینگ مثل یک وثیقه عمل میکند؛ اگر ولیدیتور خطایی مرتکب شود یا قوانین شبکه را زیر پا بگذارد، بخشی از این سرمایه را از دست میدهد. بنابراین نوعی اجبار برای حفظ امنیت و پایداری شبکه ایجاد میشود.
شبکههای مبتنی بر PoS نیز ولیدیتورهایی را انتخاب میکنند که سرمایه بیشتری قفل کردند. چون هرچه حجم استیک بیشتر باشد، تعهد مالی و جدیت ولیدیتور نسبت به شبکه نیز بیشتر خواهد بود.
سابقه عملکرد ولیدیتور
سابقه کاری یک ولیدیتور نیز نقش مهمی در اعتبار او دارد. اگر ولیدیتور در طول زمان توانسته باشد تراکنشها را بدون خطا تایید کند، همیشه فعال مانده باشد و هیچ جریمهای از نوع اسلشینگ نگرفته باشد، یک نود مطمئن شناخته میشود. بدین ترتیب، کار برای سرمایهگذارانی که قصد انتخاب نماینده به عنوان ولیدیتور دارند نیز راحتتر میشود.
امنیت ولیدیتور
با توجه به این که حملات سایبری و هک همواره یکی از تهدیدهای اصلی در بلاکچین به حساب میآیند، ولیدیتورها باید از زیرساختی مطمئن و ایمن برای فعالیت استفاده کنند. امنیت یک ولیدیتور شامل استفاده از سرورهای پایدار، سیستمهای پشتیبانگیری و بهروزرسانیهای مداوم نرمافزار میشود.
اگر ولیدیتور امنیت کافی نداشته باشد، امکان دستکاری تراکنشها یا از دست رفتن دادهها به وجود میآید. به همین دلیل، امنیت قوی یکی از معیارهای کلیدی اعتبار ولیدیتورها است و مستقیما روی اعتماد کاربران تاثیر میگذارد.
ولیدیتور؛ پلی میان امنیت شبکه و درآمدزایی از استیکینگ
اکنون دیگر فهمیدید که ولیدیتور چیست و چه نقشی در بلاکچین دارد. در واقع این نودها ستونهای اصلی شبکههای مبتنی بر PoS هستند و با اعتبارسنجی تراکنشها، امنیت و پایداری بلاکچین را تضمین میکنند. اگرچه چالشهایی برای تبدیل شدن به یک ولیدیتور وجود دارد، اما فرصتهای درآمدزایی خوبی دارد و نقش حیاتی در آینده بازار کریپتو ایفا میکنند.
با توجه به حرکت بسیاری از پروژههای بزرگ از PoW به PoS، پیشبینی میشود که نقش ولیدیتورها در آینده ارزهای دیجیتال پررنگتر از همیشه خواهد شد. هرچه شبکههای بلاکچینی گستردهتر شوند، نیاز به ولیدیتورهای مطمئن و حرفهای نیز بیشتر میشود. همین موضوع، جایگاه ولیدیتورها را به عنوان یکی از عناصر محوری در توسعه و رشد صنعت ارزهای دیجیتال تثبیت میکند.
نظر شما چیست؛ آیا ولیدیتورها میتوانند آیندهای امنتر برای بلاکچین بسازند یا هنوز چالشهای بزرگی در مسیر آنها وجود دارند؟ دیدگاه خودتان را با ما به اشتراک بگذارید.
