در بازارهای مالی استفاده از شاخصها و اندیکاتورها میتواند تا حد زیادی کیفیت معاملات شما را افزایش دهد. یکی از شاخصهای مهمی که در بازار فارکس استفاده میشود اندیکاتور VIX است. این شاخص برای سنجش احساسات و نوسانات در بازار کاربردهای زیادی دارد.
تا انتها این مقاله از ارزیکال با ما همراه باشید تا این شاخص را بررسی کنیم، با کاربردهای آن آشنا شویم و استراتژیهای ترید با آن را نیز مرور کنیم.
آشنایی با اندیکاتور VIX
اندیکاتور The CBOE Volatility Index یا به اختصار VIX، که بهعنوان شاخص ترس نیز شناخته میشود برای سنجش نوسانات، توسط بورس معاملات آپشن شیکاگو (CBOE) در سال ۱۹۹۳ ایجاد شد. این شاخص بهعنوان معیاری برای سنجش انتظارات بازار از نوسانات آینده قیمت داراییها استفاده میشود.
پس از رونق بازار معاملات دیجیتال و بازار سهام، اندیکاتور VIX بر اساس معاملات آپشن خرید و فروش که در شاخص S&P 500 رخ میدهد محاسبه میشود و نشاندهنده نوسانات مورد انتظار در ۳۰ روز آینده است.
امروزه مدل دیگری با نام Relative Volatility Index از این اندیکاتور ایجاد شده است که میتوانید آن را روی ارزها و داراییهای مختلف پیاده سازی کنید. این شاخص به اندیکاتور ترس و طمع در بازار مشهور است. شاخص تحلیلی Relative Volatility Index، نوسانات موجود در ارز را بین 0 تا 100 بررسی میکند. البته در تریدینگ ویو این شاخص بین 20 تا 80 به نمایش در میآید و گاهی بالاتر یا پایینتر از این محدوده حرکت میکند.
نحوه عملکرد اندیکاتور VIX
عملکرد اندیکاتور VIX چنین است که نوسانات پیشبینی شده را اندازهگیری میکند و احساسات بازار را در قالب اعداد به تصویر میکشد. بهطور کلی، اگر عدد شاخص VIX بالاتر از 60 باشد، معمولا به معنای وجود ترس، عدم اطمینان و افزایش نوسانات در بازار است. در حالی که مقادیر زیر 40 ثبات بیشتر در بازار را نشان میدهد.
این اندیکاتور به تریدرها کمک میکند تا نقاط ورود و خروج مناسب را شناسایی و استراتژیهای معاملاتی خود را بر اساس احساسات بازار تنظیم کنند.
شاخص VIX پتانسیل اینکه بهعنوان ابزاری برای مدیریت ریسک استفاده شود را دارد. تریدرها میتوانند با توجه به تغییرات VIX، تصمیم بگیرند که آیا باید پوزیشنهای خود را حفظ کنند یا آنها را ببندند.
برای مثال، اگر VIX به طور ناگهانی افزایش پیدا کند، میتواند سیگنالی بابت افزایش نوسانات باشد. در این شرایط ممکن است تریدرها بخواهند تغییراتی در معاملات خود ایجاد کنند.
چگونه از اندیکاتور VIX در تحلیل تکنیکال استفاده کنیم؟
شاخص VIX از ابزارهای کاربردی در تحلیل تکنیکال محسوب میشود. استفاده از این شاخص به تریدرها دید بهتری از وضعیت بازار میدهد و کمک میکند تصمیمات معاملاتی هوشمندانهتری بگیرند.
چند کاربرد کلیدی این اندیکاتور عبارتند از:
- سنجش احساسات بازار
- پوشش ریسک
- شناسایی نقاط ورود و خروج
- تحلیل روندهای تاریخی
سنجش احساسات بازار
این اندیکاتور بهعنوان معیاری برای سنجش احساسات عمومی در بازار عمل میکند. زمانی که VIX اعداد بالایی را ثبت میکند، یعنی شاهد ترس و عدم اطمینان در بازار هستیم. این وضعیت معمولا با روند نزولی قیمتها همراه است.
برعکس، اعداد پایین VIX نشاندهنده اعتماد سرمایهگذاران و احساس اطمینان در بازار است. بنابراین، تریدرها میتوانند از این اطلاعات برای تصمیمگیری در مورد خرید یا فروش داراییها استفاده کنند.
پوشش ریسک
این شاخص تحلیلی ابزاری برای پوشش ریسک در پورتفوی سرمایهگذاری نیز هست. تریدرها میتوانند با اختیار معامله آپشن بر اساس VIX، از خود در برابر نوسانات شدید بازار محافظت کنند و مدیریت سرمایه بهتری داشته باشند.
این استراتژی میتواند در زمانهایی که بازار روند چندان مشخصی ندارد، به کاهش ریسکهای مالی کمک کند و سرمایهگذاران را از ضررهای احتمالی دور نگه دارد.
شناسایی نقاط ورود و خروج
شاخص ویکس میتواند به تریدرها در شناسایی نقاط ورود و خروج مناسب کمک کند. به عنوان مثال، زمانی که VIX به سطوح بالا میرسد، ممکن است نشاندهنده این باشد که بازار به زودی یک اصلاح را تجربه خواهد کرد.
برعکس، کاهش VIX میتواند به تریدرها سیگنالی برای ورود به بازار دهد زیرا ثبات بازار و حس اعتماد سرمایهگذاران و تریدرها را شان میدهد.
تحلیل روندهای تاریخی
تحلیل روندهای تاریخی VIX میتواند به معاملهگران در پیشبینی رفتار آینده بازار کمک کند. با بررسی نوسانات گذشته و مقایسه آن با شرایط فعلی، تریدرها میتوانند الگوهای خاصی که ممکن است در آینده تکرار شوند را شناسایی کنند. این نوع تحلیل به افراد در بهبود استراتژیهای معاملاتی و تصمیمگیریهای آگاهانهتر کمک میکند.
اگر نحوه بکارگیری این ابزار تحلیلی را بدانید و از آن در موقعیت مناسب استفاده کنید میتوانید نتایج به مراتب مطلوبتری از معاملات خود بگیرید.
آموزش استفاده از اندیکاتور VIX
اندیکاتور ویکس در پلتفرمهایی مانند پلتفرم TradingView بهراحتی قابل استفاده است. طی چند حرکت ساده میتوانید این شاخص را به نمودار قیمت دارایی مورد نظر خود اضافه کنید. برای این کار وارد صفحه اصلی تریدینگ ویو شده و سپس وارد قسمت اندیکاتورها در بالای صفحه شوید. در اینجا عبارت Relative Volatility Index را جستجو کنید.
پس از پیدا کردن اندیکاتور VIX روی آن کلیک کنید تا روی چارت به نمایش در میآید.
نکته: این اندیکاتور بهتنهایی برای تصمیمگیریهای معاملاتی کافی نیست و صرفا دید روانشناختی به بازار دارد. شاخص VIX را با سایر ابزارهای تحلیل تکنیکال ترکیب کنید تا دید بهتری از وضعیت حاکم بر بازار به دست آورید.
برای مثال، استفاده از اندیکاتور میانگین متحرک در کنار ویکس از ترکیبهای کاربردیست. جز این مورد، با استفاده از خطوط روند یا الگوهای نموداری، میتوان نقاط قوت و ضعف بازار را شناسایی کرد. در تصویر زیر نمودار بیت کوین را در تایم فریم 4 ساعته به همراه شاخص VIX مشاهده میکنید.
در این نمودار با کاهش قیمت بیت کوین شاهد افزایش نوسانات بازار هستیم. همانطور که در تصویر مشخص است، با عبور قیمت بیت کوین از یک محدوده مقاومتی، افزایش نوسانات VIX آغاز میشود. این شرایط بازار میتواند سیگنالی برای خرید صادر کند.
استراتژیهای ترید با شاخص VIX
استفاده از شاخص VIX به تریدرها کمک میکند تصمیمات معاملاتی هوشمندانهتری بگیرند. در این بخش مهمترین استراتژیهایی که میتوانید برای ترید با شاخص VIX استفاده کنید را بررسی میکنیم.
- تشخیص شرایط ریسک بالا و پایین: یکی از کاربردهای اصلی VIX تشخیص شرایط ریسک در بازار است. شاخص VIX بالای 60، معمولا نشاندهنده فعالیت زیاددر بازار است و میتوانید فرصتهای بیشتری در بازار پیدا کنید. برعکس، اگر VIX زیر 40 باشد، نشان میدهد که فعالیت معاملهگران در بازار کمتر شده است.
- واگرایی بین VIX و قیمت: واگرایی میتواند نشانهای قوی از تغییر روند باشد. در نموداری که در بخش قبل مثال زدیم زمانی که قیمت بیت کوین کاهش پیدا میکند اما شاهد رشد شاخص VIX هستیم، ممکن است روند نزولی به پایان برسد.
- ترکیب VIX با سایر ابزارهای تحلیل تکنیکال: تریدرها میتوانند VIX را با سایر ابزارهای تحلیل تکنیکال مانند میانگین متحرک یا RSI ترکیب کنند تا سیگنالهای خرید و فروش دقیقتری دریافت کنند. برای مثال، اگر VIX در حال کاهش باشد و RSI نیز در محدوده اشباع خرید قرار گرفته باشد، معمولا سیگنالی برای تغییر روند محسوب میشود.
- مدیریت پورتفولیو با کمک VIX: تریدرها میتوانند از تغییرات VIX برای مدیریت پورتفولیوهای خود استفاده کنند. اگر VIX و قیمت داراییها به طور ناگهانی بالا برود، ممکن است سیگنالی برای خروج از برخی معاملات باشد. از طرفی اگر VIX همراه با روند نزولی کمتر شود، میتوان آن را سیگنالی برای امتداد روند نزولی دانست.
نکته: همواره به یاد داشته باشید که VIX تنها یکی از ابزارهای موجود در تحلیل رمز ارزها است. برای تصمیمگیریهای معاملاتی بهتر، باید آن را با اندیکاتور دیگر ترکیب کنید تا تصویر کاملتری از وضعیت بازار بدست آورید و استراتژیهای مختلفی را پیادهسازی کنید.
چرا به VIX «شاخص ترس» گفته میشود؟
شاخص VIX که نشاندهندهی احساسات عمومی سرمایهگذاران نسبت به نوسانات آینده است، بازار را از جنبه روانشناسی بررسی میکند. وقتی سرمایهگذاران نگران وضعیت اقتصادی یا سیاسی هستند، تمایل دارند گزینههای خرید و فروش بیشتری باز کنند تا از دارایی خود در برابر نوسانات محافظت کنند.
این افزایش تقاضا برای معاملات معمولا باعث افزایش قیمت و در نتیجه افزایش مقدار VIX میشود. بنابراین، زمانی که مقدار این شاخص بالاست، معمولا ترس سرمایهگذاران نیز از نوسانات شدید در آینده، بیشتر است.
از سوی دیگر، زمانی که بازار آرامتر است و سرمایهگذاران احساس اطمینان بیشتری دارند، تقاضا برای معاملات کمتر میشود و مقدار VIX نیز پایینتر است. فهمیدن اینکه چه زمانی سرمایهگذاران دچار ترس یا طمع هستند میتواند به تریدرها کمک کند تصمیمات معاملاتی هوشمندانهتری بگیرند و ریسک معاملات خود را بهتر مدیریت کنند.
محدودیتها و معایب استفاده از اندیکاتور VIX
با وجود مزایای بسیار VIX، این اندیکاتور محدودیتها و معایبی نیز دارد که باید نسبت به آنها آگاه باشید. در این بخش به سه مورد از مهمترین چالشهایی که هنگام استفاده از این شاخص با آنها مواجه میشوید اشاره میکنیم.
- عدم پیشبینی دقیق: اندیکاتور VIX صرفا بر اساس دادههای تاریخی محاسبه میشود و نمیتواند پیشبینی دقیقی از نوسانات آینده ارائه دهد.
- نوسانات غیرمعمول: گاهی اوقات ممکن است VIX تحت تاثیر نوسانات غیرمعمول قرار بگیرد که باعث ایجاد سیگنالهای نادرست شود. مثلا وقوع اتفاقی غیرمنتظره مانند بحران اقتصادی یا سیاسی میتواند باعث افزایش ناگهانی VIX شود.
- نیاز به ترکیب با دیگر ابزارها: برای اینکه معاملات خود را مدیریت کنید نباید فقط بر این شاخص تکیه کنید. بهترین نتایج برای استفاده از این شاخص معمولا زمانی حاصل میشود که اندیکاتور VIX را با سایر ابزارهای تحلیل تکنیکال ترکیب کنید تا تصویر جامعتری از وضعیت بازار برایتان حاصل شود.
ترکیب اندیکاتور VIX با استراتژیهای مدیریت ریسک
برای بهبود عملکرد معاملات در بازارهای پرنوسان مثلکریپتو، ترکیب اندیکاتور VIX با استراتژیهای مدیریت ریسک به تریدرها کمک میکند تا تصمیمات دقیقتری گرفته و از ضررهای احتمالی جلوگیری کنند. در این بخش، چند استراتژی ترید برای استفاده از VIX در مدیریت ریسک را بررسی میکنیم.
تنظیم حجم معاملات بر اساس سطح VIX
زمانی که شاخص VIX در سطوح بالا (مثلاً بالای 60) قرار دارد، نشان دهنده افزایش نوسانات و ریسک در بازار است. در این شرایط، کاهش حجم معاملات یا استفاده از پوزیشنهای کوچکتر میتواند از ضررهای بزرگ جلوگیری کند. برعکس، وقتی VIX در سطوح پایین (زیر 40) است، میتوانید با اطمینان بیشتری حجم معاملات خود را افزایش دهید، زیرا بازار معمولاً در حالت پایدار قرار دارد.
استفاده از حد ضرر متحرک با توجه به VIX
اندیکاتور VIX میتواند به تنظیم حد ضرر متحرک کمک کند. در شرایطی که VIX به طور ناگهانی افزایش مییابد، میتوانید حد ضرر خود را نزدیکتر به قیمت فعلی تنظیم کنید تا از نوسانات غیرمنتظره در امان بمانید. به عنوان مثال، اگر VIX به بالای ۷۰ برسد، تنظیم حد ضرر در فاصله ۱ تا ۲ درصد از قیمت ورود ریسک را کاهش میدهد.
تخصیص دارایی بر اساس رفتار VIX
در مواقعی که VIX نشان دهنده ترس شدید در بازار است، میتوانید بخشی از سرمایه خود را به داراییهای امنتر مانند طلا یا اوراق قرضه منتقل کنید. این استراتژی به شما کمک میکند تا از داراییهای خود در برابر نوسانات شدید بازار محافظت کنید. برعکس، در زمانهایی که VIX پایین است، میتوانید تمرکز خود را بر داراییهای پرریسکتر مانند جفت ارزهای فرعی در بازار افزایش دهید.
ترکیب VIX با تحلیل پرایس اکشن
ترکیب VIX با تحلیل پرایس اکشن میتواند سیگنالهای قویتری برای ورود یا خروج از معاملات ارائه دهد. به عنوان مثال، اگر VIX در حال کاهش است و در نمودار قیمت یک الگوی بازگشتی صعودی (مانند پین بار) مشاهده میکنید، سیگنالی برای ورود به یک معامله خرید ایجاد میشود.
نکته تجربی: برای استفاده بهتر از VIX در مدیریت ریسک، همیشه آن را با سایر ابزارهای تحلیل تکنیکال و استراتژیهای معاملاتی ترکیب کنید. همچنین، آزمایش استراتژیها در حساب دمو قبل از استفاده در حساب واقعی، به کاهش خطاها و بهبود عملکرد کمک میکند.
شاخص VIX دوست شما در بازارهای پرنوسان
اندیکاتور VIX ابزاری قدرتمند برای مدیریت ریسک و تحلیل احساسات بازار محسوب میشود و به تریدرها کمک میکند کیفت تصمیمات معاملاتی خود را ارتقا دهند و با افق دید بهتر دست به معاملات مختلف بزنند. برای استفاده صحیح از این اندیکاتور لازم است نحوه عملکرد، زمان مناسب برای بکارگیری و همینطور ترکیب آن با دیگر ابزارهای تحلیل تکنیکال را بدانید.
با توجه به محدودیتهایی که این ابزار تحلیل با آنها روبهرو است، باید همیشه بهعنوان یک تریدر حرفهای مراقب باشید که فقط بر اساس سیگنالهای VIX تصمیمگیری نکنید بلکه از آن بهعنوان مکمل استفاده کنید. با رعایت این نکات، شاخص VIX میتواند دوست قابل اعتماد شما در شرایط پرنوسان بازار باشد!
شما چقدر از این اندیکاتور استفاده میکنید؟ VIX چند بار شما را از دام تصمیمهای احساسی و اشتباه نجات دادهاست؟ با ما از تجربه خود بگویید.
سوالات متداول
آیا اندیکاتور VIX به تنهایی برای تصمیمگیریهای معاملاتی کافی است؟
خیر، اندیکاتور VIX به تنهایی کافی نیست و بهتر است به عنوان یک ابزار مکمل در کنار سایر اندیکاتورها مانند RSI، میانگین متحرک یا الگوهای نموداری استفاده شود. VIX بیشتر برای سنجش احساسات بازار و مدیریت ریسک مناسب است و باید با تحلیلهای دیگر ترکیب شود تا تصمیمات دقیقتری بگیرید.
چگونه میتوان از سیگنالهای نادرست VIX جلوگیری کرد؟
برای کاهش سیگنالهای نادرست، VIX را با ابزارهای دیگر مانند حجم معاملات، خطوط روند یا اندیکاتورهای مومنتوم ترکیب کنید. همچنین، توجه به اخبار اقتصادی و سیاسی که میتوانند باعث نوسانات غیرمعمول شوند، به کاهش خطاها کمک میکند. آزمایش استراتژیها در حساب دمو نیز کمک کننده است.
آیا اندیکاتور VIX برای همه بازارها قابل استفاده است؟
اندیکاتور VIX در اصل برای بازار سهام (بهویژه شاخص S&P 500) طراحی شده است، اما نسخههایی مانند Relative Volatility Index میتوانند برای بازارهای دیگر مانند فارکس و ارزهای دیجیتال نیز استفاده شوند. با این حال، کارایی آن به نوع دارایی و استراتژی معاملاتی شما بستگی دارد و نیاز به تنظیمات مناسب دارد.
