وقتی حرف از ترید میشود ذهنمان ناخودآگاه به سمت استفاده از بهترین استراتژیها، کار با اندیکاتورها، تحلیل بازار، مدیریت ریسک و مدیریت سرمایه میرود. کنترل احساسات در ترید کجای ماجرا قرا میگیرد؟ مگر به واسطه همین تصمیمات هیجانی و عجولانه نیست که خیلی اوقات ضرر می کنیم و پشیمان میشویم؟
ترس، طمع، خشم، امید بیجا، خوشبینی افراطی و خیلی دیگر از احساسات، کیفیت ترید شما را تحت تاثیر قرار میدهد. واقعیت این است که حتی بهترین استراتژیها و دقیقترین تحلیلها نیز بدون شناسایی احساسات و کنترل درست آنها به نتیجه مطلوب نمیرسد. برای رسیدن به موفقیت باید با مفاهیم روانشناسی ترید آشنا باشید.
در این مقاله از ارزیکال به بررسی چند مورد از برترین تکنیکهای کنترل احساسات تریدرها میپردازیم.
چرا کنترل احساسات در ترید مهم است؟
کنترل احساسات در ترید یکی از مهمترین عوامل موفقیت یا شکست هر تریدر است. تریدر چیست؟ تریدر حرفهای کسی است که نهتنها بازار را میفهمد بلکه میتواند احساسات خود را کنترل کند و تصمیمات هیجانی نگیرد. پیش رفتن با احساسات خیلی اوقات فضای پرتنشی ایجاد میکند که به مرور فرد را از نظر روانی خسته میکند.
وقتی تریدر با یک موقعیت خوب در بازار مواجه میشود، احساساتی مثل هیجان، امید و شکل خاصی از اضطراب را تجربه میکند. گاهی برای سود بیشتر طمع میکند و وسوسه میشود اهرم معاملاتی اعمال کند، حجم بیشتری از سرمایه خود را درگیر کند و…
از طرفی همین تریدر در صورت روبهرویی با شرایط ناخوشایندی که سرمایه او را تهدید میکند، ناخودآگاه میترسد و بدون برنامهریزی در نقطه اشتباهی از بازار، سرمایه خود را خارج میکند. در واقع او معنی ترید را میفهمد، اما نمیتواند احساسات خود را کنترل کند. پس با تصمیمات هیجانی مسیر اشتباهی را در پیش میگیرد. حتی ممکن است بعد از چند باخت، ناامید شود و از ترسِ ضرر بیشتر عقب بکشد. در این مواقع ما شاهد فاد (FUD) هستیم.
احساس اعتماد بهنفس کاذب بعد از چند معامله موفق نیز یکی از خطرناکترین احساسات در ترید است. تریدری که دچار اعتماد بهنفس کاذب شود، خیلی از ریسکها را نمیبیند و کمتر احتیاط میکند. حتی ممکن است خیلی زود یا خیلی دیر از معاملات خارج شود، حجم معاملات خود را زیادی بالا ببرد و دیگر مثل قبل به استراتژیها پایبند نباشد. اینها یعنی احساساتی که باید کنترل شود.
سه ضلع احساسات مخرب در ترید
به قول وارن بافت (Warren Buffett)، بزرگترین دشمن هر سرمایهگذار خود اوست! کنترل احساسات در ترید اهمیت بسیار بالایی دارد. بین تمام احساساتی که قبل، هنگام و بعد ترید سراغ افراد میآید، سه مورد از آنها از بقیه قویتر بوده و تاثیرات مخربتری دارند که عبارتند از:
- ترس و عصبانیت
- هیجان
- طمع
هر چه این احساسات را بهتر بشناسید و راهکارهای مقابله با آن ها را یاد بگیرید، ترید امنتری خواهید داشت.
ترس و عصبانیت
ترس یک واکنش طبیعی از مغز در برابر خطرات احتمالی است. این حس در ناحیهای از مغز به نام آمیگدال (Amygdala) پردازش میشود، ناحیهای که مسئول واکنشهای سریع و احساسی انسان است.
ترس اصلی تریدر اصولا روبهرویی با ضرر است و اگر این ترس برای دفعات زیاد به شکست ختم شود، به مرور به خشم یا عصبانیت نسبت به بازار تبدیل میشود. این احساسات منفی ممکن است منجر به کاهش اعتماد بهنفس و سرزنش خود شود. متاسفانه نتیجه نهایی آن خروج زودهنگام از معاملات سودده یا خارج نشدن از آنها به امید سود در آینده است.
خیلی اوقات هم ترس ما ناشی از خطا در انجام کارهاست؛ مثل ترس از انتقال اشتباه ارز دیجیتال و موارد مشابه آن.
راهکاری که پیشنهاد میکنیم، استفاده از ستاپهای معاملاتی از پیش تعریف شده است. برنامه معاملاتی که پیش از باز کردن پوزیشنها در آن مشخص کرده باشید که کجا وارد شوید، چه حد ضرری تعیین کنید و چطور از معاملات خارج شوید.
از طرفی خود را از نظر روانی آماده کنید. تمرین کنید که اگر معامله خلاف انتظارتان پیش رفت چه واکنشی از خود نشان خواهید داد و چه اقدامی میکنید. در این صورت میتوانید در کنترل احساسات در ترید موفق باشید.
بهطور کلی وقتی چنین احساساتی به شما دست داد، برای اینکه قسمت آمیگدال مغزتان آرام شود، برای مدتی بین ۵ تا ۱۰ دقیقه از کاری که شما را پریشان کرده فاصله بگیرید. این فاصله کمک میکند واکنشها به قسمت کورتکس مغز محول شود تا تصمیمات منطقیتری بگیرید.
مطلب پیشنهادی: فومو چیست؟
هیجان
احساس هیجان ترکیبی از انتظار، انرژی بالا و حس خوشبینی است. این احساس با ترشح هورمن دوپامین ایجاد میشود. تریدر ممکن است با دیدن موقعیتهای مثل جهش سریع قیمت هیجانزده شود و اقداماتی انجام دهد که بعدها از آن پشیمان شود.
مدیریت هیجان از مهمترین اقداماتی است که برای کنترل احساسات در ترید باید انجام داد. تصمیمات هیجانی بدون تحلیل کافی گرفته میشوند و خیلی وقتها تریدر از آنها پشیمان میشود و با خود میگویید کاش بیشتر صبر میکردم.
هیجان حتی باعث میشود بدون مدیریت سرمایه در ترید، به معامله بیرویه دچار شوید و حجم بالایی از سرمایه خود را در بازار درگیر کنید بیآنکه برنامهریزی خوبی برای آن داشته باشید.
راهکار پیشنهادی ما داشتن واچ لیست است؛ یک Watch List کوچک کمک میکند دید بهتری به مراحل داشته باشید، از ترید احساسی دور باشید و تصمیمات منطقیتری بگیرید.
اینکه نسبت به حسی که دارید آگاه باشید نصف بیشتر مسیر است. وقتی حس هیجانزدگی به شما دست داد به خود یادآوری کنید که من الان هیجانزده هستم و دارم هیجانی برخورد میکنم شاید این بهترین تصمیم نباشد. حتی میتوانید به خود وعدههایی برای آینده نزدیک دهید و مغز خود را اینطور آرام کنید که تا ۱۵ دقیقه دیگر دوباره این فرصت را بررسی میکنم، اگر همچنان برقرار بود حتما بابت آن تصمیم میگیرم.
طمع
همه ما بارها و بارها دچار احساس طمع شدیم و با جنس آن نیز به اندازه خشم و عصبانیت و هیجان آشنا هستیم. طمع در بازار کریپتو بیشتر ریشه در تمایل برای رسیدن به سود بیشتر و امنیت مالی دارد. حس مخربی که هنگام کنترل احساسات در ترید باید به آن توجه شود.
جالب است بدانید برخلاف تصوری که داریم، طمع در علم روانشناسی بهعنوان یک رفتار تقویتی مثبت تعریف میشود. یعنی مغز بعد از گرفتن نتیجه خوب از یک کار فرمان میدهد که باز هم انجامش بده.
تریدر پس از کسب سود از معاملاتش وسوسه میشود به هر روشی که شده به سود بیشتری برسد. اما این اصرار تریدر روی معاملات او تاثیر منفی میگذارد و منجر به نادیده گرفتن استراتژی، بیتوجهی به حد سود و حد ضرر و باز نگه داشتن پوزیشنها بیش از حد منطقی آنها میشود.
راهکار چیست؟ پیشنهاد میکنیم ژورنالنویسی ترید را جدی بگیرید و علاوه بر ثبت اطلاعات معاملات خود، احساساتی که در زمان ترید تجربه میکردید را نیز ثبت کنید. قطعا بارها خواهید نوشت وسوسه شدم که… یا مینویسید طمع کردم و بیش از حد در معامله ماندم، دچار احساس طمع شدم و اهرم بالایی تنظیم کردم و نمونههای این چنینی.
۷ تکنیک کنترل احساسات در ترید
مارک داگلاس (Mark Douglas) نویسنده معروف، در کتاب Trading in the Zone نوشته است: «موفقترین تریدرها کسانی هستند که اجازه نمیدهند احساساتشان وارد تصمیمگیریهای بزرگ مالی شود»
بله! همه ما میدانیم که تصمیمات احساسی خیلی اوقات برایمان گران تمام میشود اما راهکار چیست؟ چطور جلوی آنها را بگیریم یا بهتر کنترلشان کنیم؟ در ادامه چند تکنیک برای نحوه کنترل احساسات در ترید برگرفته از سایتهایی مثل babypips و… معرفی میکنیم؛ با ما همراه باشید.
۱) داشتن ستاپ معاملاتی از پیش تعریف شده
وقتی هیجانی وارد بازار میشویم، ذهنمان پریشان است و بهجای تحلیلهای منطقی به دنبال نشان دادن واکنش فوری است. داشتن یک برنامه معاملاتی دقیق و از پیش تعریف شده با حد سود و ضرر و نقاط ورود و خروج مشخص و همچنین استفاده از سیگنال ارز دیجیتال معتبر، تصمیمگیری را راحتتر میکند.
۲) توقف بعد از چند معامله پی در پی
بعد از چند معامله پشت سر هم، مخصوصا اگر یکی یا چندتا از آنها ضررده باشد، تمایل تریدر به جبران ضرر بالا میرود. تکنیک توقف دقیقا همینجا کاربرد دارد؛ در این زمان تریدر باید برای مدتی از بازار فاصله بگیرد تا تصمیمات احساسی نگیرد.
مثلا اگر به تازگی پنج معامله انجام دادید که سه تای آخری یکی بعد از دیگری ضررده بودند، بجای اینکه وارد فاز ترید انتقامی شوید و برای جبران ضررها شروع به باز کردن پوزیشنهای بیشتر کنید، دست از معامله بکشید. از بازار کمی فاصله بگیرید و بجای ترید، معاملات قبلی خود و وضعیت فعلی بازار را تحلیل کنید.
مطلب پیشنهادی: تحلیل تکنیکال چیست؟
۳) ژورنالنویسی در ترید
بعد از انجام هر معامله، حتما آن را جایی ثبت کنید. ژورنال نویسی ترید بعد از تمام شدن یک معامله انجام میشود و بدیهی است که به خود آن معامله خیری نمیرساند. ژورنالنویسی یک تکنیک بسیار موثر برای کنترل احساسات در ترید بلند مدت است.
هر بار که معاملات خود و احساساتی که در زمان انجام آن داشتید را ثبت میکنید، بهتر متوجه میشوید که چه زمانی و چرا عجولانه تصمیم گرفتید؟ چرا ترسیدید، چه زمانی طمع کردید و… این تکنیک کمک میکند برای معاملات بعدی تجربه کسب کنید و راحتتر بتوانید در مواجهه با احساسات مشابه، آنها را کنترل کنید.
۴) بیاعتنایی به سود و ضررها
بررسی لحظه به لحظه سود و ضرر معاملاتی که انجام دادید نه تنها استرسزاست بلکه ذهن شما را به مرور متشنج میکند و باعث میشود از استراتژی ترید که پیش گرفتید، دور شوید.
برای همه ما اهمیت دارد که در هر معامله چقدر سود یا ضرر کردیم اما نباید اجازه دهیم ذهنمان مدام درگیر محاسبه آن باشد. سعی کنید در طول روز و هنگام اجرای معاملات تمرکز خود را روی درست پیش بردن استراتژیها بگذارید. محاسبه درآمد یا ضرر خود را به وقت مشخصی در پایان روز موکول کنید تا ذهنتان درگیر آن نباشد.
بیاعتنایی به سود و ضررها یکی از بهترین تکنیکها برای کنترل احساسات در ترید است.
۵) مکث آگاهانه قبل از ترید
نه تنها هنگام ترید بلکه قبل از هر تصمیم مهمی در زندگی کمی مکث کنید؛ بگذارید ذهنتان آرام شود. پیش از ترید بین ۳۰ تا ۶۰ ثانیه مکث کنید و از خود بپرسید آیا این تصمیم مطابق برنامهای است که از قبل داشتم یا اینکه از هیجان، ترس یا طمع ناشی میشود؟
خیلی اوقات همین مکث کوتاه تاثیر زیادی روی مدیریت احساسات در معامله دارد و میتواند شما را از باز کردن یک پوزیشن بد منصرف کند و جلوی یک ضرر بزرگ را بگیرد.
۶) تشخیص تفاوت بین احتیاط و ترس
یک نکته بسیار مهم در مبحث کنترل احساسات در ترید، درک تفاوت احساساتی است که تجربه میکنیم. دو تا از شبیهترین احساسات هنگام ترید که خیلی از تریدرها آن دو را با هم اشتباه میگیرند، ترس و احتیاط است. احتیاط، تردید بابت انجام دادن برخی کارهاست؛ افراطی نیست و در سطح منطقی قرار دارد. اما ترس گاهی فلجکننده میشود.
محتاط باشید زیرا گاهی لازم است احتیاط کنیم اما نترسید؛ ترسو بودن راه به جایی نمیبرد! همیشه وقتی بابت کاری مردد بودید از خود بپرسید این کار را نمیکنم چون احتیاط میکنم یا نمیکنم چون میترسم؟ جواب این سوال شرایط را برایتان راحتتر میکند.
۷) کنترل طمع
از خطرناکترین زمانها در ترید میتوان به دورانی اشاره کرد که معاملات تریدر در سود رفته و حالا دچار احساس طمع شده است. طمع در چنین مواقعی باعث میشود تریدر به امید سود بیشتر، بیش از اندازه در یک پوزیشن بماند.
اکثر ارزهای دیجیتال بعد از رشد، دیر یا زود بالاخره وارد فاز اصلاحی میشوند. اگر تریدر حد سود و ضرر مناسب تعیین نکرده و از بازار خارج نشده باشد، ضرر میکند و سود خیلی سریع به زیان تبدیل میشود.
همیشه قبل از ورود به معاملات برای خروج از آنها سناریو منطقی بچینید تا درگیر وسوسهها نشوید.
تاثیر روانشناسی معاملهگری در کنترل احساسات در ترید
روانشناسی ترید یکی از مهمترین عوامل موفقیت در بازارهای مالی است؛ چون حتی بهترین تحلیلها نیز، در برابر ترس و طمعِ کنترلنشده تاثیر خود را از دست میدهند. تریدرها معمولا در شرایط حساس بازار، زمانی که نوسانات شدید میشود، ناخودآگاه واکنشهای هیجانی از خود نشان میدهند. برای مثال هنگام رشد شدید بازار دچار طمع میشوند و بدون تحلیل کافی، وارد معامله میشوند یا در زمان ریزش، در دام ترس میافتند و داراییشان را در کف قیمت میفروشند.
اینجا آشنایی با اصول روانشناسی معاملهگری میتواند نقش مهمی برای کنترل احساسات در ترید داشته باشد. به طوری که به تریدر کمک میکند احساسات خود را بهتر بشناسد و محرکهای استرسزا را تشخیص دهد، در نتیجه واکنشهای منطقیتری داشته باشد.
همچنین شناخت الگوهای رفتاری، کمک میکند که تریدر بداند چه زمانی تصمیمات او از تحلیل منطقی فاصله گرفته و وارد فاز هیجانی شده است. پس نیچه میگیریم که روانشناسی معاملهگری تاثیر مستقیمی روی کنترل احساسات دارد و میتواند از بروز اشتباهات در ترید جلوگیری کند.
خواندن کتابهای با موضوع روانشناسی ترید کمک میکند با اصول آن آشنا شوید. ما در مقاله معرفی ۷ کتاب روانشناسی ترید، بهترینها را عنوان کردیم.
چند توصیه برای جلوگیری از تصمیمات احساسی در بازار کریپتو:
یکی از بهترین تریدر های جهان، پل تودور جونز (Paul Tudor Jones) در یکی از مصاحبههای خود اقرار کرد «همه اشتباهات من در ترید، ریشه در احساسات داشتن؛ همیشه!» او تنها کسی نیست که بهخاطر احساساتش هنگام ترید ضرر کرده، همه ما تجربههای مشابهی داریم.
حالا چند نکته و توصیه تجربی از تیم ارزیکال درباره کنترل احساسات در ترید را با شما به اشتراک میگذارم:
- برای جلوگیری از تصمیمات احساسی باید ذهن خود را خلوت نگه دارید؛ همیشه کارهای خود را الویتبندی کنید.
- از ضرر نترسید! بله؛ باید تا جایی که میشود مدیریت ریسک قوی داشت و سعی کرد از ضررها دور ماند. اما بدانید اگر ضرر کردید دنیا به آخر نمیرسد و برای جبران آن راههای بسیاری وجود دارد.
- اگر روحیه حساسی دارید و هیجانات بازار تاثیر زیادی روی روحیه شما میگذارد، ترید را بهعنوان منبع اصلی درآمد خود انتخاب نکنید. از طرفی همه سرمایه خود را به آن اختصاص ندهید؛ با آن بخش از سرمایه خود ترید کنید که نیاز واجبی به آن ندارید.
- دائم در حال یادگیری و افزودن به دانش و مهارت خود باشید. هرچقدر آگاهتر باشید بهتر متوجه وضعیتی که هر بار در آن قرار میگیرید میشوید و راحتتر احساسات خود را کنترل میکنید.
- از تحلیل فاندامنتال غافل نباشید؛ با درک شرایط بازار کمتر احساسی میشوید.
همیشه که نباید خودتان امتحان کنید تا درس بگیرید! با در نظر گرفتن نکاتی که به آنها پرداختیم، میتوانید بهتر روی احساسات خود کنترل داشته باشید.
پیشنهاد میکنیم برای اطلاعات و راهنماییهای بیشتر کانال تلگرامی ارزیکال را دنبال کنید
از تریدر هیجانی تا معاملهگر حرفهای؛ کنترل احساسات قبل از ترید
گاهی مشکل، نداشتن استراتژی یا ضعف در تحلیل نیست؛ ناتوانی در کنترل احساسات در ترید است. مشکل اینجاست که خیلی وقتها بااینکه تحلیل تکنیکال و فاندامنتال فوقالعادهای دارید و از بهترین استراتژیها نیز استفاده میکنید، ناگهان دچار احساساتی مثل ترس، طمع و غیره میشوید.
این نوع احساسات خیلی راحت شما را از مسیر اصلی خارج میکند. سعی کنید روی هیجانات خود کنترل داشته باشید و با استفاده از انواع تکنیکها مثل داشتن ستاپ معاملاتی قوی، ژورنالنویسی حرفهای و بسیاری دیگر از روشها تصمیمات منطقی بگیرید و اصولی پیش روید.
با ما از تجربه خود بگویید؛ بهترین راهکاری که تا به حال برای جلوگیری از تصمیمات احساسی در ترید پیش گرفتید چه بوده است؟ شما چه روشی را برای کنترل هیجانات در ترید پیشنهاد میکنید؟
سوالات متداول
ترید احساسی چیست و چطور از آن دوری کنیم؟
ترید احساسی به موقعیتی گفته میشود که در آن تریدر تحت تاثیر احساسات لحظهای مثل ترس و طمع، استرس یا عجله وارد معامله میشود؛ بدون این که تحلیل منطقی انجام دهد. این نوع معاملات معمولا با شکست مواجه میشود. پایبندی به استراتژی معاملاتی، دوری از تصمیمات هیجانی، تکنیک مدیتیشن و رعایت اصول مدیریت ریسک، به کنترل احساسات در ترید کمک میکند و باعث میشود در دام ترید احساسی نیفتید.
بیشترین احساسی که تریدرها را درگیر میکند چیست؟
احساسهای ترس از جا ماندن، طمع و اعتماد بنفس بیش از حد، از جمله احساساتی است که تاثیر زیادی در ترید دارد و اگر نتوانید آنها را کنترل کنید در دام تصمیمات هیجانی میافتید.
راههای کنترل احساسات در ترید چیست؟
داشتن استراتژی ترید مشخص و پایبندی به آن، رعایت کردن اصول مدیریت ریسک، استراحت دادن بین چند معامله متوالی، نداشتند وابستگی بیش از حد به یک معامله و مدیتیشن، از جمله راهکارهای مهم برای کنترل احساسات در ترید است.
