خیلی وقتها قیمت در ظاهر صعودی اما در حقیقت کاذب است یا اینکه بازار بهنظر آرام میرسد. اما در پشت صحنه، نهنگها در حال ساخت پوزیشنهای سنگین هستند. در این شرایط اگر از وضعیت بازار و آنچه در حال وقوع است بیخبر باشیم ممکن است ضرر سنگینی تجربه کنیم. اوپن اینترست یک شاخص کاربردی در بازاری مثل فیوچرز است. این ابزار با محاسبه عددی که پوزیشنهای باز و فعال را نشان میدهد، حرکت پول را فاش میکند تا تریدر تصمیمات حرفهایتری بگیرد.
در این مقاله از ارزیکال با ما همراه باشید تا با این شاخص و کاربرد آن بیشتر آشنا شوید و از این به بعد، از آن استفاده کنید.
اپن اینترست چیست؟
اپن اینترست (Open Interest) که به آن سود یا بهره باز نیز میگویند، یک شاخص در بازارهای مشتقه مثل بازار فیوچرز یا معاملات آپشن است که تعداد کل قراردادهای باز و فعال را نشان میدهد. اگر میپرسید چرا بازار اسپات نه؟! باید بگوییم چون مفهوم «باز بودن قرارداد» در بازار اسپات وجود ندارد.
وقتی دارایی را در حالت اسپات میخرید یا میفروشید، معامله سریع بسته میشود اما در فیوچرز یا معاملات آپشن چنین نیست و قرارداد تا زمانی که پوزیشن بسته شود، باز میماند.
هدف اصلی این شاخص که آن را به اختصار تحت OI نیز نشان میدهند، محاسبه تعداد قراردادهای فعال است تا از این طریق جریان نقدینگی در بازار را بسنجد.
افزایش مقدار OI ورود سرمایه جدید به بازار مشتقه و احتمال ادامه روند صعودی و کاهش آن نیز خروج سرمایه و بسته شدن پوزیشنها را نشان میدهد که میتوان با دیدن آن احتمال برگشت روند داد. تحلیلگران سعی میکنند از بررسی این شاخص در کنار حجم معاملات، قدرت روند را تشخیص دهند. سپس تحلیل کنند که آیا با فشار فروش، فشار خرید یا برگشت روند روبهرو خواهیم بود یا خیر.
نحوه محاسبه شاخص اپن اینترست
محاسبه شاخص اپن اینترست بسیار سادست. تعداد کل قراردادهایی که هنوز باز هستند، حاصل تفاضل قراردادهای بسته شده از کل قراردادهای موجود است.
کل قراردادهای موجود – قراردادهای بسته شده = تعداد کل قراردادهایی که هنوز باز هستند (OI)
مثلا اگر ۵۰۰۰ قرارداد در بازار وجود دارد که ۱۰۰۰ تای آنها بسته شدند؛ اوپن اینترست برابر ۴۰۰۰ میشود. سایت یا صرافی این عدد را تحت OI نشان میدهد و میگوید در حال حاضر ۴۰۰۰ قرارداد فعال لانگ یا شورت که هنوز بسته یا به اصطلاح آفست نشدند در بازار وجود دارد.
حالا برای محاسبه میزان تغییر این شاخص لازم است قراردادهای بسته شده را از قراردادهای جدیدی که باز شدند کم کنیم تا تغییر OI به دست آید.
قراردادهای جدیدی که باز شدند – قراردادهای بسته شده = تغییر OI
مثلا اگر ۲۰۰ قرارداد جدید باز شده باشد و ۵۰ قرارداد نیز بسته شده باشند تغییر اپن اینترست برابر ۱۵۰ خواهد بود.
اکنون برای محاسبه کل OI، این مقدار را (۱۵۰) با مقدار OI کل که ۴۰۰۰ بود جمع میکنیم. عدد حاصل برابر ۴۱۵۰ خواهد بود که تعداد قراردادهای آفست نشده یا باز را نشان میدهد.
تفاوت اوپن اینترست و حجم معاملات
حجم معاملات (Volume) تعداد قراردادهایی که در یک بازه زمانی مشخص (معمولا بطور روزانه) معامله شدند را نشان میدهد. اما اوپن اینترست نشان دهنده تعداد کل قراردادهای بازی است که از قبل تا این لحظه وجود داشته و هنوز بسته نشدند.
| ویژگی | حجم معاملات | اوپن اینترست |
| نوع اطلاعات | دید کوتاه مدت دارد و فعالیت و تعداد معاملات انجام شده را در یک بازه مشخص مثل روزانه نشان میدهد | دید بلند مدت دارد و تعداد قراردادهای بازیکه هنوز تسویه نشدند را نشان میدهد |
| تمرکز زمانی | در بازههای مختلف، معمولا روزانه | تمرکز روی کل بازار و تجمیعی از تمام قراردادهای موجود تا به این لحظه |
| کاربرد | تحلیل میزان معاملات انجام شده در یک محدوده زمانی مشخص | تشخیص ورود و خروج سرمایه از بازار و شناسایی روندهای پایدار |
| تفسیر روند | با افزایش حجم، بازار فعالتر و نوسانات بیشتر میشود و برعکس | افزایش OI یعنی پول جدیدی وارد بازار شده و علاقه به ترید بالا رفته است |
| اندازهگیری نقدینگی | بله از حجم معاملات میتوان میزان نقدینگی را محاسبه کرد | شاخص اپن اینترست نیز بطور غیرمستقیم نقدینگی را اندازه میگیرد |
همانطور که متوجه شدید، هر دو شاخص روی فعالیت بازار و ورود و خروج سرمایه تمرکز دارند اما زاویه نگاهشان با هم متفاوت است.
شاخص اوپن اینترست چه کاربردی در تحلیل تکنیکال دارد؟
برخی از تحلیلگران در پاسخ به این سوال که اوپن اینترست چیست و چه کاربردی دارد؟ میگویند: «اوپن اینترست یک شاخص بلندمدت برای سنجش تعهد و علاقه تریدرها به بازار است!» یک تعریف واقعگرایانه که به کاربرد این شاخص نیز اشاره دارد. در ادامه با ما همراه باشید تا به توضیح اصلیترین کاربردهای این شاخص بپردازیم.
بررسی میزان نقدینگی بازار
یکی از کاربردهای اوپن اینترست اندازهگیری غیرمستقیم نقدینگی در بازار است. بالا بودن مقدار این شاخص خبر از افزایش نقدینگی بازار میدهد و تریدر میتواند از این اطلاعات برای برنامهریزی جهت ورود و خروج راحتتر از پوزیشنها استفاده کند. زیرا در این شرایط عمق بازار بیشتر است و پوزیشنها اسلیپیج یا لغزش کمتری تجربه میکنند.
از طرف دیگر، پایین بودن اپن اینترست محدودیت بازار و کمبود نقدینگی را نشان میدهد. وقتی روند اوپن اینترست پایینی داشته باشد، چندان پایدار نیست و نمیتوان روی آن حساب کرد. زیرا سرمایه زیادی پشت آن وجود ندارد.
نکته: توجه داشته باشید که از روی اوپن اینسرت بالا نمیتوان اظهار نظر خاصی راجع به قدرت روند کرد. OI در اصل نشاندهنده پویایی بازار است، اینکه هنوز افرادی سرمایه خود را وارد بازار میکنند پس بازار هنوز مورد استقبال مردم هست!
تحلیل روند و سنتیمنت بازار
یکی دیگر از کاربردهای این شاخص تحلیل روند و سنتیمنت بازار است که از ترکیب تغییرات قیمت داراییها با تغییر مقدار اوپن اینترست برآورد میشود. به این ترتیب میتوان روندهای پیشرو در چرخه بازار را پیشبینی کرد.
- اگر شاهد رشد قیمت و افزایش مقدار اپن اینترنست باشیم یعنی نقدینگی وارد بازار شده، روند صعودی قویتر شده و احتمالا ادامهدار باشد.
- اما اگر رشد قیمت با کاهش اپن اینترنست همراه باشد، ضعف روند و احتمال خروج سرمایه از بازار را نشان میدهد.
- از طرفی اگر شاهد کاهش قیمت با رشد شاخص OI باشیم یعنی فشار فروش بالاست و روند نزولی ادامه خواهد داشت.
- در حالی که کاهش قیمت و کاهش همزمان اوپن اینترست نشاندهنده پایان روند نزولی و خروج فروشندگان است.
البته فراموش نکنید که این شاخص نه تنها جهت بازار را مشخص کند بلکه صرفا با ترکیب شدن کنار سایر پارامترها، به تحلیل بهتر تریدر کمک میکند.
مدیریت ریسک
یکی دیگر از اصلیترین کاربردهای اوپن اینترست استفاده از آن بصورت مکمل در کنار سایر شاخصها برای مدیریت ریسک در ارز دیجیتال است. پیش از ورود به پوزیشنها از خود بپرسید:
- آیا بازار بیش از حد شلوغ است؟
- آيا به نظر میآید که نهنگها قصد دارند پوزیشنها را ببندند؟
- آیا در محدوده فعلی حجم زیادی از قراردادها در معرض لیکویید شدن هستند؟
- آیا حالا نقطه مناسبی برای ورود است؟
حالا چطور با استفاده از اپن اینترنست ریسک معاملات را کنترل کنیم؟ کافیست حواسمان به نشانههای آن باشد.
مثلا اگر OI عدد بزرگی باشد احتمال لغزش بالاست و باید احتیاط کرد. از طرفی اگر OI به سرعت کاهش پیدا کند یعنی بازیگران بزرگ بازار در حال خروج هستند و باید با دقت به این موضوع تصمیمات اصولیتری بگیریم. از همه مهمتر اینکه اگر OI پایین باشد، ورود سنگین با حجم بالا ریسک بالایی دارد، پس محتاط و دقیق وارد شویم.
اوپن اینترست چگونه به معاملهگران کمک میکند؟
پشت هر پامپ و دامپ قیمت یک جریان سرمایه وجود دارد. Open Interest همان ابزاری است که در تشخیص و شناسایی این جریان نقش خاصی ایفا میکند. ادامه مطلب را اصلا از دست ندهید تا ببینید شاخص OI چطور به تردیرها کمک میکند رفتار سنجیدهتری در بازار ارزهای دیجیتال داشته باشند.
تشخیص قدرت یا ضعف روند
شاخص Open Interest سعی دارد رفتار درونی بازار مشتقه را نشان دهد نه اینکه صرفا بگوید قیمت بالا میرود یا پایین میآيد. به همین دلیل از این ابزار برای تشخیص قدرت یا ضعف روند استفاده میشود؛ اما چطور؟ با ترکیب سه عامل اصلی یعنی قیمت، حجم و OI که در کنار هم تصویر به مراتب واضحتری از بازار میسازد.
| قیمت | حجم | OI | تفسیر بازار | نتیجه |
| افزایش | افزایش | افزایش | قرار گرفتن قیمت در یک روند صعودی قوی | ادامه روند صعودی |
| افزایش | کاهش | کاهش | رشد ضعیف قیمت با شیب ملایم زیرا پول جدید وارد بازار نشده است | احتمال اصلاح قیمت |
| کاهش | افزایش | افزایش | قیمت وارد یک روند نزولی قوی میشود | ادامه ریزش |
| کاهش | کاهش | کاهش | فروشندگان از بازار خارج میشوند و روند نزولی پایان مییابد | احتمال برگشت قیمت یا قرار گرفتن بازار در حالت خنثی |
| رنج | عادی | افزایش | بازار وارد فاز انباشت و توزیع میشود | بازار در آستانه یک بزرگ قرار میگیرد |
| رنج | کاهش | کاهش | علاقه بازار و تمایل تریدرها به ترید کم میشود | برای مدتی شاهد حرکت خاصی نخواهیم بود |
سعی کنید اصولا OI را در کنار حجم و قیمت بررسی کنید.
تشخیص فشار خرید یا فروش
قیمت داراییها به تنهایی کمکی راجع به اینکه قدرت خریدار بیشتر است یا فروشنده یا اینکه قیمت در ادامه به کدام سمت هدایت میشود، نمیکند. اما وقتی تریدر همزمان که تغییرات قیمت را بررسی میکند، شاخص اوپن اینترست را نیز چک کند، میتواند به درک بهتری از منشا حرکت قیمت برسد!
درواقع OI کمک میکند با توجه به جریان سرمایه وارد شده به بازار متوجه شویم، پوزیشنهای لانگ و شورت باز یا بسته شده چقدر روی فشار خرید یا فروش تاثیر داشتند.
نکته مهم اینجاست؛ برای تشخیص فشار خرید یا فروش، تغییرات لحظهای است که اهمیت دارد نه میزان کلی تغییرات!
اگر پول جدید وارد بازار شد، قیمت بالا رفت و شاخص OI نیز ناگهان رشد کرد با فشار خرید واقعی روبهرو هستیم. از طرفی اگر قیمت شروع به کاهش کرد و در روند نزولی قرار گرفت و OI نیز بالا رفت، اینبار با فشار فروش مواجه هستیم.
هشدار: گاهی بازیگران بزرگ بازار از قصد قیمت را بالا میبرند تا پوزیشنهای شورت خود را ببندند. قیمت طی این حرکت بطور مصنوعی رشد میکند سپس با خارج شدن این افراد از بازار، تریدرهای خرد حسابی متضرر میشوند. پس اگر دیدید برخلاف رشد قیمت، اپن اینترنست کم و کمتر میشود، بدانید فشار خرید ایجاد شده، کاذب است.
شکار موقعیتهای لیکوئیدیشن
اپن اینترست از بهترین شاخصها برای تشخیص نواحی که احتمال لیکویید در آنها بالاست، محسوب میشود. وقتی Open Interest در یک محدوده خاص به شکل غیرطبیعی افزایش پیدا کند چند معنی دارد. یا پول جدید وارد بازار شده و به تعداد پوزیشن بازی که در بازار داریم، افزوده شده است یا تعداد زیادی از تریدرها در حال اعمال لوریج بالا هستند.
حتی ممکن است بازار طی یک خبر یا اتفاق، به سمت خاصی برود و عموم افراد رفتار مشابهی از خود نشان دهند. در این شرایط احتمال لیکویید شدن در یک محدوده خاص به شدت بالا میرود.
پس توصیه میکنیم به افزایش ناگهانی این شاخص در نواحی حمایت و مقاومت توجه ویژه داشته باشید. این نواحی معمولا به محل استاپ هانتینگ تبدیل میشوند که در آن حد ضرر تریدرهای زیادی فعال میشود.
از طرفی توجه داشته باشید که اگر قیمت یک حرکت قوی با شتاب بالا انجام داد و بعد OI خیلی ناگهانی ریزش کرد، یعنی حجم زیادی از پوزیشنها لیکویید شدند. بنابراین ممکن است در پی آن ساختار بازار برای دورهای در حالت رنج قرار بگیرد.
تشخیص نقطههای انفجار قیمت
یکی دیگر از جنبههای Open Interest که به تریدرها کمک میکند، تشخیص لحظههایی است که بازار آماده یک حرکت بزرگ است. فراموش نکنید که خیلی کم پیش میآید انفجارهای قیمتی تصادفی باشند و اصولا پشت آنها دلیل خاصی هست.
اگر الگوی پشت این حرکات را شناسایی کنیم یک قدم از بازار جلو میافتیم. اپن اینترست کمک میکند پیش از دیگران بفهمیم آیا بازار به حدی رسیده است که در آستانه یک حرکت شدید باشد یا خیر!
پس اگر تریدر به درستی این شاخص را در کنار نوسان قیمت و تغییرات حجم معاملات بهکار بگیرد، میتواند حدس بزند که آیا بازار انرژی لازم برای انفجار را جمع کرده است یا خیر. همچنین میتواند پیشبینی کند که احتمال لیکویید شدن در کدام سمت بیشتر است و از فیک بریک اوت دور بماند.
از طرفی اپن اینترنست یه او کمک میکند پیش از انفجار قیمت، بهترین نقاط برای بستن پوزیشن را انتخاب کرده و حد ضرر خود را هوشمندانه انتخاب کند.
تحلیل رفتار معاملهگران بزرگ
اپن اینترست بهجای چارتخوانی روی تحلیل رفتار بازار تمرکز دارد. مقایسه تغییرات قیمت با تغییرات OI کمک میکند دلیل پشت حرکت قیمت را بفهمیم. به این ترتیب متوجه میشویم آیا شاهد حرکت ساختگی هستیم یا آنچه در جریان است سرمایه واقعی تریدرهاست!
اما چرا این موضوع اهمیت دارد؟ اسمارت مانی و نهنگ ارز دیجیتال هیچوقت مستقیما با حجم بالایی از سرمایه وارد بازار نمیشوند تا همه متوجه حضور آنها شوند. این بازیگران بزرگ برای اجرای سفارشهای خود به نقدینگی بالا احتیاج دارند و برای تامین آن اصولا نامحسوس عمل میکنند. اما چیزی که نمیتوانند پنهان کنند، افزایش میزان OI است. شاخصی که اگر با افزایش آن حجم یا قیمت تغییر جدی نکند، حضور اسمارت مانی و نهنگها را لو میدهد.
اگر قیمت در یک محدوده ثابت بماند اما OI خیلی آرام و تدریجی افزایش پیدا کند، سه احتمال وجود دارد:
- نهنگها در حال ساخت پوزیشنهای سنگین هستند.
- بازارسازها در حال جمعآوری نقدینگی هستند.
- قیمت از عمد ثابت است تا تریدرهای خرد را گمراه کند.
نکته اینجاست که بازیگران بزرگ هیچوقت در زمان پامپ و دامپ وارد نمیشوند، زمانی اقدام میکنند که بازار آرام است و معاملات بدون هیجانات عجیبی انجام میشوند.
حرف آخر: اوپن اینترست، چراغ پنهان روندهای بازار
حالا میدانید اپن اینترنست چیست. این شاخص کمک میکند درک بهتری از روندهای موجود در چرخه بازار داشته باشیم و بجای دنبال کردن حرکت قیمت، دنبال منشا حرکت آن باشیم!
اگر یاد بگیرید از این شاخص بهدرستی در کنار سایر ابزارها استفاده کنید، فشار خرید و فروش را تشخیص میدهید، احتمال لیکویید شدن را پیشبینی میکنید و با درک رفتار نهنگها آگاهانهتر در بازار پیش میروید.
اگر با مطالعه این مقاله با اپن اینترست آشنا شدید، امیدواریم استفاده از آن کیفیت تحلیل شما را ارتقا دهد! و اگر از قبل از این ابزار استفاده میکردید، خوشحال میشویم از تجربه خود با دیگر کاربران ارزیکال بگویید.
