وقتی حرف از ضرر در ترید میشود، ذهن افراد سمت تحلیل اشتباه و شرایط بد بازار و مسائل این چنینی میرود. اما واقعیت این است که بیشتر ضررها از بیدقتی و اشتباهات تریدرها ناشی میشود. فرقی هم نمیکند تازهکار باشید یا چندین سال به ترید مشغول باشید؛ کسی که از اشتباهاتش درس نگیرد، مدام آن را تکرار میکند.
اگر فکر میکنید فقط با یادگرفتن سطحی چند استراتژی ترید و آشنایی با اندیکاتورها میتوانید از بازار کسب درآمد کنید، سخت در اشتباهید. این مقاله از ارزیکال برای شماست تا یکبار دیگر به شما یادآوری شود، تا زمانی که تحلیل و مدیریت ریسک درستی نداشته باشید و نتوانید احساسات خود در ترید را کنترل کنید، مسیر سختی پیشرو خواهید داشت.
۹ مورد از رایجترین اشتباهات تریدرها به همراه راهکار
در این بخش از مقاله به بررسی چند مورد از رایجترین اشتباهات تریدرها میپردازیم. اشتباهاتی که شاید در نگاه اول آنچنان جدی نباشند یا حتی فکر کنید حواستان به آنها هست؛ اما با گذشت زمان و کسب تجربه، اهمیت آنها را درک کنید. با ما همراه باشید تا هم اشتباهات را بشناسید و هم راهکارهای مواجهه با آنها را یاد بگیرید.
تا زمانی که تحلیل درستی از بازار نداشته باشید، حتی بهترین ابزارها و استراتژیها هم به نتیجه مطلوب نمیرسند. اما توجه داشته باشید که دلیل خیلی از ضررها ذهنی است نه تحلیلی. از طرفی ذهنیت درست و تحلیل قوی هم تا زمانی که با برنامهریزی و مدیریت اصولی ترکیب نشود به نتیجه نمیرسد.
اشتباهات تریدرها در ترید کردن را میتوان در یک دستهبندی کلی به سه نوع، ذهنی و روانی، فنی و تحلیلی و مدیریتی تقسیم کرد که در ادامه بیشتر راجع به نمونههای هر یک توضیح میدهیم.
مطلب پیشنهادی: شغل تریدر چیست؟
۱) ورود به بازار بدون تحقیق
یکی از اشتباهات رایج در ترید، وارد شدن به بازار بدون تحقیق و فقط براساس جو و توصیه دیگران است. اشتباهی که زیاد پیش میآید و دامن خیلیها را میگیرد. گاهی چون یک ارز دیجیتال پامپ کرده یا دوستانمان آن را پیشنهاد کردند، بدون تحلیل کافی وارد معامله میشویم. اما وارد شدن به بازار بدون تحقیق کافی در اکثر مواقع حسابی سنگین تمام میشود.
مارک کوبان میگوید «سرمایهگذاری بدون تحقیق سریع ترین راه برای از دست دادن پول است.»
راهکار: جدا از بحث آشنایی با مفاهیم پایهای بازار، استفاده از ابزارها و داشتن قدرت تحلیل، لازم است جوانب را بسنجید. قبل از ورود به هر معامله ساختار حاکم بر بازار در زمان معامله و پشتوانه پروژه را بررسی کنید. حتما از خود بپرسید آيا این ارز ارزش وقت و انرژی شما را دارد و برای ترید یا سرمایهگذاری مناسبت یا خیر.
۲) نداشتن برنامه معاملاتی
تا زمانی که برنامه معاملاتی خاصی نداشته باشید احتمال اینکه اشتباه کنید بالاست! بسیاری از اشتباهات تریدرها نیز به همین موضوع بازمیگردد. هر روند صعودی روی نمودار شما را وسوسه میکند و هر روند نزولی ناگهانی هم میتواند شما را بهقدری بترساند که دارایی خود را از بازار خارج کنید.
بیشتر ضررها زمانی اتفاق میافتند که تریدر نمیداند چرا وارد شده است و چه زمانی باید خارج شود. خارج شدن به موقع از معاملات بهقدری مهم است که حتی اگر سود هم کرده باشید اما ندانید چه زمان از پوزیشنی که باز کردید خارج شوید، سرمایه خود را از دست میدهید.
وقتی پلن معاملاتی داشته باشید، مسیر روشنتری پیشرو دارید و کمتر گمراه میشوید یا تصمیمات احساسی میگیرید.
راهکار: ستاپ معاملاتی مناسب خود را پیدا کنید. برای معاملات خود حتما نقطه ورود مناسب، حد ضرر، حد سود، نقطه خروج امن و نسبت ریسک به ریوارد منطقی تعیین کنید. توجه داشته باشید که این برنامه معاملاتی باید قبل از ورود به بازار تنظیم شود نه در زمان معامله. از طرفی برنامهای انتخاب کنید که با روحیات و شخصیت شما همخوانی داشته باشد.
۳) نداشتن ژورنال معاملاتی
نداشتن ژورنال ترید یکی از مهمترین اشتباهات تریدرها است. چیزی که باعث میشود تریدرها مدام خطاهای گذشته خود را تکرار کنند و از آنها درس نگیرند. تا زمانی که اطلاعات مهم معاملات خود را ثبت نکنید، یادتان نمیماند چه عواملی باعث موفقیت و کدامها باعث ضرر شما شدند.
یک ضربالمثل چینی هست که میگوید «ضعیفترین جوهر از قویترین حافظه ماندگارتر است»
ژورنال معاملاتی شامل اطلاعاتی مثل حد سود و ضرر، میزان اهرم، نسبت ریسک به ریوارد، نقطه ورود و خروج، پلههای خرید و فروش، سبک و استراتژی ترید و اندیکاتورهایی است که هنگام تحلیل استفاده کرده بودید. ثبت این اطلاعات کمک میکند با مراجعه مجدد به آنها در معاملات بعدی، الگوی رفتاری خود را پیدا کنید.
راهکار: معاملات گذشته خود را مرور کنید. بررسی کنید در کدامها بهترین عملکرد را داشتید و چرا. نقاط ضعف و قوت خود را پیدا کنید؛ آنها را تقویت یا اصلاح کنید. در ژورنال معاملاتی حتما احساسات خود را ثبت کنید. اینکه قبل، هنگام یا بعد از ترید چه احساساتی تجربه کردید، این احساسات چه تاثیری روی عملکرد و تصمیمگیری شما داشت. یا اینکه برای کنترل احساسات در ترید چه روشی پیش گرفتید.
مطلب پیشنهادی: ژورنال نویسی ترید چیست؟
۴) عدم مدیریت ریسک
مدیریت ریسک مهمترین کاری است که هر تریدر باید انجام دهد. بیشترین تلفات مالی در بازار از عدم مدیریت ریسک ناشی میشود. مورد مهمی که به عنوان یکی از رایجترین اشتباهات تریدرها شناخته میشود. همانطور که همیشه یادآوری میکنیم، حتی بهترین تحلیل و قویترین استراتژیها هم بدون مدیریت ریسک به نتیجه مطلوب نمیرسند.
تریدرهایی که ریسک معاملات خود را کنترل نمیکنند، بدون استاپ لاس با حجم بالا و اهرمهای سنگین وارد میشوند، در خطر از دست دادن سرمایه و ضررهای سنگین هستند.
راهکار: بدون تعیین حد ضرر وارد معاملات نشوید، در تنظیم لوریج زیادهروی نکنید و همه دارایی خود را یکجا وارد بازار نکنید. پیشنهاد میکنیم از قانون ۱ تا ۲ درصد استفاده کنید، مخصوصا اگر مبتدی یا در حال آزمایش یک استراتژی جدید هستید.
در این صورت در هر معامله بیشتر از یک تا دو درصد از دارایی خود را درگیر نمیکنید و کنترل راحتتری روی آن دارید، از همه مهمتر اینکه در صورت ضرر، ضربه سنگینی نمیخورید.
۵) تصمیمگیری احساسی و هیجانی
یکی از تکراریترین اشتباهات تریدرها، تصمیمگیری بر اساس احساسات است. وقتی دچار احساساتی مثل طمع، ترس از جا ماندن یا فومو (FOMO)، ناامیدی یا حتی خوشبینی کاذب شده باشید، تصمیمات هیجانی میگیرید که بعدها از آن پشیمان میشوید.
خیلی اوقات با اینکه فکر میکنید الان باید یه کاری کنم! دقیقا زمانی است که نباید هیچ کاری کنید؛ در این موقعیتها صبر بهترین تصمیم است.
راهکار: وقتی اطلاعات کافی نداشته باشیم بیشتر در معرض تصمیمات هیجانی هستیم و احتمال خطای بیشتری داریم. پس در درجه اول سعی کنید در هر بازاری که فعالیت دارید، کسب دانش کنید و مهارتهای لازم برای ترید در آن بازار را یاد بگیرید.
چک لیست داشته باشید و تا جای ممکن مطابق با پلن معاملاتی پیش بروید؛ بیشتر تصمیمات هیجانی تریدرها بخاطر نداشتن برنامهریزی و ندانستن هدف از معامله است.
۶) معامله بیش از حد
از پرتکرارترین اشتباهات تریدرهای تازهکار معامله بیش از حد یا اور تریدینگ (Overtrading) است. معامله بیش از حد یک نوع اعتیاد در ترید است به این شکل که تریدر احساس میکند اگر معامله نکند عقب میافتد، فرصتها را از دست میدهد و ضرر میکند.
معامله بیش از حد روی روحیه تریدر تاثیر زیادی دارد و میتواند در بلندمدت به شکل استرس و اضطراب خود را نشان دهد. فراموش نکنید که Overtrading شما را حرفهایتر نمیکند بلکه باعث میشود تحلیلهای ضعیفتری داشته باشید، پشت سر هم ضرر کنید و کم کم اعتماد به نفس خود را از دست داده و از بازار زده شوید.
راهکار: به یاد داشته باشید که کیفیت مهمتر از کمیت است. برای معاملات روزانه خود سقف تعیین کنید و سعی کنید بیشتر از آن ترید نکنید.
واقع بین باشید؛ نمیتوان تمام فرصتهای موجود در بازار را شکار کرد، نمیتوان همیشه پشت سیستم نشست و بازار را مانیتور کرد. بعد از هر چند معامله به خود استراحت دهید، وارد پوزیشن جدیدی نشوید و بجای آن روی تحلیل بازار تمرکز کنید.
۷) تنوع بیش از حد سبد
یکی دیگر از اشتباهات تریدرها که از عدم مدیریت سرمایه در ترید ناشی میشود، تنوع بیش از حد سبد معاملاتی است. داشتن سبد معاملاتی با تنوع مناسب یک روش مفید در مدیریت داراییهاست و ریسک کمتری هم دارد.
اما باید توجه داشته باشید که منظور از تنوع، متمرکز نکردن سرمایه روی یک یا دو دارایی است. نه اینکه از هر دارایی که در بازار هست در سبد خود داشته باشیم. این رویکرد نه تنها ریسک را پایین نمیآورد بلکه تمرکز تریدر را نیز بههم میزند.
راهکار: روی چند دارایی تمرکز کنید، در حدی که بتوانید آنها را مدام تحلیل کنید و پیگیر وضعیتشان در بازار باشید. سبد خود را متناسب با دیدگاهی که روی بازار دارید تنظیم کنید.
اگر دید بلند مدت دارید و هدفتان از ترید، هولد و نگهداری داراییهاست، سبد خود را به ارزهایی با پتانسیل رشد بالا در آینده اختصاص دهید. اما اگر دید کوتاه مدت یا میان مدت دارید، به ترید روزانه مشغول هستید یا به اسکالپ ترید علاقهمندید، ارزهایی انتخاب کنید که نوسانات خوبی طی روز تجربه میکنند.
مطلب پیشنهادی: چگونه سبد سرمایه گذاری ارز دیجیتال بسازیم؟
۸) عدم درک مفهوم ریسک به ریوارد
بیشتر اشتباهات تریدرها از درک نکردن درست مفاهیم است. عدم درک نسبت ریسک به ریوارد یعنی تریدر نمیداند در هر معامله خود برای رسیدن به چه مقدار سود، چه مقدار ضرر را تحمل میکند.
برای مثال با نسبت ریسک به ریوارد ۱:۱ شما حاضرید برای رسیدن به ۱۰۰ دلار سود، ۱۰۰ دلار ضرر کنید. یا مثلا با نسبت ۱:۲ یعنی برای رسیدن به ۱۰۰ دلار سود، ۵۰ دلار ضرر را تحمل میکنید. این نسبت که آن را به شکل R:R نشان میدهیم از اصلیترین مفاهیم در ترید است که متاسفانه بسیاری از افراد آن را نادیده میگیرند.
راهکار: نسبت ریسک به ریوارد خود را ۱:۳ یا بیشتر انتخاب کنید. نسبتهای کمتر از ۱:۲ بهنفع نیستند. چرا؟ چون برای مثال نسبت ۱:۱ یعنی همانقدر که سود میکنید ضرر کنید که در نهایت برآیند مثبتی برای شما نخواهد داشت. از طرفی هزینههای کارمزد و غیره نیز هست که نمیتوان آنها را نادیده گرفت.
۹) اعتماد بهنفس کاذب
رسیدیم به یکی از بدترین اشتباهات تریدرها، مخصوصا افراد تازهکار و کمتجربه؛ اعتماد بهنفس کاذب! در بازارهای مالی پرنوسان مخصوصا کریپتو هر وقت که فکر کنید “دیگه بازار رو بلدم“، بازار برایتان یادآوری میکند که خیر! بهاندازه کافی بلد نیستید و نباید به خودتان مغرور شوید.
در انتخاب اهرم، تعیین حد ضرر و وارد کردن حجم مناسبی از سرمایه دقت کنید و همچنان پیگیر اخبار و ترندهای بازار بمانید. نباید بعد از چند معامله موفق فکر کنید شما یا بازار عوض شدید؛ همیشه احتمال ضرر وجود دارد حتی برای حرفهای ترین تریدرها.
اعتماد بهنفس کاذب دید تریدر به بازار را مختل میکند. نمیگذارد بازار را همانطور که هست ببینید و ناخودآگاه روحیه ریسکپذیری شما را بالا میبرد که با احتمال اشتباه شما رابطه مستقیم دارد.
راهکار: همیشه طوری معامله کنید که انگار ممکن است اشتباه کنید؛ البته سوء تفاهم نشود! منظورمان این نیست که اعتماد به نفس پایینی داشته باشید، به خود و استراتژی معاملاتی که پیش گرفتید شک کنید یا از ترید بترسید؛ نه! منظور از این حرف این است که بجای مغرور شدن، سعی کنید تحلیل تکنیکال و فاندامنتال عمیقتری داشته باشید، محتاط باشید و همه جوانب را بسنجید.
روش تریدرهای باهوش برای جلوگیری از اشتباهات
در این بخش با یک مثال تجربه یک تریدر تازهکار و بیتجربه را بررسی میکنیم. این تریدر بعد از آموزش مفاهیم پایه و یادگیری کار با ابزارهای اصلی ترید، وارد بازار میشود. او در ابتدای مسیر خود سودهای کوچکی هم میگیرد و حسابی امیدوار میشود؛ کم کم اعتماد بهنفس بالاتری پیدا میکند و همینجاست که اشتباهات او شروع میشود. حالا میخواهیم ببینیم کدام یک از اشتباهات تریدرها را تکرار میکند.
این تریدر مبتدی بعد از چند موفقیت هیجان زده میشود و به امید سودهای بیشتر وارد معاملات بیشتری میشود. حتی خیلی اوقات بدون برنامه وارد پوزیشنها میشود، حد ضرر تعیین نمیکند و در استفاده از اهرم افراط میکند.
ممکن است این روند سودده باشد؛ اما یک حرکت کوچک خلاف انتظار، کل سرمایه او را تهدید میکند. پیشنهاد تجربی تیم ارزیکال به شما داشتن یک چک لیست شخصی پیش از شروع هر معامله است.
توصیه میکنیم حتما قبل از وارد شدن به معاملات این چند سوال را از خود بپرسید:
- آیا به اندازه کافی درباره بازار تحقیق کردم؟
- دیدگاهم روی بازار چیست؟ برای ترید کوتاه مدت وارد میشوم یا هدفم سرمایه گذاری و هولد داراییها برای بلند مدت است؟
- آیا برای ورود و خروج از معاملات برنامهریزی خاصی دارم؟
آیا مدیریت ریسک را به درستی رعایت کردم؟ حجم معامله منطقی است؟ حد ضرر مناسبی تعیین کردم؟ - آیا تنوع سبد معاملاتی من بیش از حد شده یا منطقیست؟
پرسیدن همین چند سوال ساده، در کم کردن ریسک معاملات شما نقش زیادی دارد.
نتیجهگیری: اشتباهات تریدرها در بازار را بشناسید و از آن درس بگیرید
ترید فقط ارتباط بین تریدر و بازار نیست، مجموعهای از احساسات انسانی در مواجهه با سود و زیان و کنار آمدن با هیجانات، ترس و طمع، تصمیمات عجولانه و… است.
مسئله این نیست که ضرر نکنید؛ امکان ندارد تریدری پیدا شود که تا به حال اشتباه نکرده و متضرر نشده باشد. اما فرق تریدر موفق با بقیه افراد در درس گرفتن از اشتباهات و تکرار نکردن آنهاست. برای همین است که به دنبال بررسی اشتباهات تریدرها در بازار بودیم.
قدم اول شناخت اشتباه و پذیرفتن آن است؛ تا زمانی که اشتباهات خود را نشناسیم نمیتوانیم بابت تغییر آنها اقدامی کنیم. قدم بعدی اصلاح مسیر است؛ بررسی دلیل اشتباهات، پیدا کردن ریشه واقعی آنها و در ادامه پیدا کردن راهحل آن.
همه ما فکر میکنیم موفقیت در ترید حاصل تصمیمات درست پشت هم است؛ اما موفقیت واقعی در اصل حاصل اشتباهات اصلاح شده است.
بزرگترین اشتباه شما در ترید چه بوده است؟ خوشحال میشویم تجربه خود را با ما به اشتراک بگذارید و از راهکاری که برای اصلاح آن پیش گرفتید، بگویید.
سوالات متداول
رایجترین اشتباه تریدرهای تازهکار چیست؟
ورود به بازار بدون تحقیق، نداشتن برنامه معاملاتی، نداشتن ژورنال معاملاتی، ریسک بیش از حد، تصمیمگیری احساسی و هیجانی از رایجترین اشتباهات تریدرها است. از طرفی معامله بدون تعیین حد ضرر، عدم مدیریت سرمایه اصولی، معامله بیش از حد و سبد شلوغ نیز از دیگر اشتباهاتی است که تریدرها به آن دچار میشوند.
چطور بفهمم در ترید کردن اشتباه میکنم؟
میتوانید از خود بپرسید آیا طبق برنامه معاملاتی پیش میروید یا از روی احساسات ترید میکنید. اگر مدام بدون دلیل منطقی وارد معاملات میشوید، حد ضرر مشخص نمیکنید و بیش از حد ترید میکنید، در مسیر اشتباهی قرار دارید. پیشنهاد میکنیم ژورنال معاملاتی داشته باشید و آن را بهطور منظم بررسی کنید تا راحتتر مشکلات خود را شناسایی کرده و آنها را اصلاح کنید.
چطور میتوانم اشتباهاتم در ترید را کاهش دهم؟
اولین قدم برای کاهش اشتباهات در ترید قبول کردن آنهاست. تا زمانی که قبول نکنید بعضی کارهایی که هنگام معامله انجام میدهید اشتباه است، نمیتوانید آنها را برطرف کنید. قدم بعدی اصلاح است. دلیل اشتباهات خود را بررسی کنید و با پیدا کردن ریشه واقعی آنها، اصلاحشان کنید.
چرا با وجود آموزش دیدن باز هم ضرر میکنم؟
آموزش دیدن خیلی خوب است اما کافی نیست. اینکه صرفا کار با ابزارهای تحلیلی را بدانید و چند استراتژی یاد گرفته باشید، شما را به سودهای قطعی نمیرساند. تا زمانی که با اصول مدیریت سرمایه در ترید آشنا نباشید، ندانید چطور مدیریت ریسک کنید و بلد نباشید احساسات خود را کنترل کنید، حتی با دقیقترین تحلیلها هم ضرر خواهید کرد.
