بسیاری از تریدرهای مبتدی به دلیل ناآگاهی از موقعیتشان در چرخه بازار، سرمایه خود را از دست میدهند. وقتی بازار صعودی است با خود میگویند حالا حالاها به رشد ادامه خواهد داد و گاهی هم چنان از ریزشها میترسند که عقب میکشند. همه اینها بهخاطر ندانستن الگوی چرخه بازار است؛ وقتی بدانید هیچ چیز دائمی نیست، پوزیشنهای خود را بهتر مدیریت میکنید.
در این مقاله از ارزیکال بررسی میکنیم که چرا باید چرخه بازار کریپتو را جدی بگیریم.
چرخه بازار چیست؟
قیمت یک دارایی همیشه یک مسیر یکنواخت از رشد یا ریزش را تجربه نمیکند؛ گاهی صعودی است، گاهی متوقف میشود، گاهی وارد فاز اصلاح شده و در سیر نزولی قرار میگیرد. چرخه بازار (Market cycle) بازتابی از مکانیزم عرضه و تقاضا و رفتار جمعی افراد در بازار است. این چرخه یک الگوی تکرارشونده است که قیمت یک دارایی در طول زمان آن را طی میکند.
برای مثال؛ ارز دیجیتال AVAX که در سال ۲۰۲۰ با قیمت زیر ۵ دلار وارد بازار شد را بررسی کنیم. در سال ۲۰۲۱ با رشد پروژههای اکوسیستم دیفای DeFi حجم معاملات AVAX بالا رفت؛ تا ۱۲۳.۸ دلار صعود کرد و سقف تاریخی زد. اما بعد از این صعود، طبق الگوی کلاسیک چرخه بازار، وارد فاز اصلاح شد، طوری که قیمت این توکن به ۹ دلار هم رسید. در این دوران کاربران ترسیده بودند، بازار به پروژههای مشابه بیاعتماد شده بود و نوسانات شدید بود. اما اوضاع همانطور نماند، دوباره رشد کرد و چرخه را از سر گرفت. البته بیشترین حدی که از بعد از آن ثبت کرد ۵۵.۸۱ دلار در سال ۲۰۲۴ بوده است و هنوز موفق نشده است به اندازه قبل رشد کند.
مراحل چرخه بازار
اگر تریدر بداند دقیقا در کدام مرحله از بازار قرار دارد، نه از روی ترس و طمع بلکه از روی آگاهی تصمیم میگیرد.
مراحل چرخه بازار کریپتو عبارت است از:
- تجمیع
- صعود
- توزیع
- نزول
در ادامه به توضیح چهار مرحله اصلی این چرخه میپردازیم که باعث میشود دید بهتری روی ساختار بازار پیدا کنید.
مرحله تجمیع – فرصت خرید در دل ناامیدی
بازار بعد از یک روند نزولی طولانی یا یک سقوط وارد فازی به نام تجمیع (Accumulation) میشود. در این دوره نوسانات و حجم معاملات پایین است و بازار در حال کفسازی است.
در این مرحله احساس منفی بر بازار حاکم است و داراییها با قیمتهای پایین معامله میشوند. بعضی افراد فکر میکنند این روند نزولی همیشگی است یا قرار است برای مدت طولانی ارزش دارایها کاهش پیدا کند پس بجای صبر اقدام به فروش دارایی خود میکنند. اما تریدرهای باهوش این ویژگی را به فرصت تبدیل میکنند و در همین مرحله شروع به خرید پلهای داراییها میکنند.
تحلیل تکنیکال و فاندامنتال در این مرحله ضروری است از آن غافل نشوید.
مرحله صعود – بهترین فرصت برای سوار شدن بر موج رشد
مرحله بعد فاز صعود (Markup) یا Uptrend است. همانطور که از نام آن پیدا است، در این مرحله شاهد شروع روند صعودی بازار هستیم. بعد از اینکه افراد در مرحله تجمیع شروع به خرید تدریجی کردند، به مرور حجم معاملات و در پی آن تقاظا بالا میرود و قیمت نیز رشد میکند. این رشد تا جایی ادامه پیدا میکند که سطح مقاومت میشکند و سایر کاربران نیز متوجه رشد شده و نسبت به خرید آن ترغیب میشوند.
یکی از رایجترین اشتباهات تریدرها نداشتن استراتژی اصولی در این مرحله است. نباید صبر کنید تا رشد قیمت کامل شود و بعد تازه در سقف شروع به خرید کنید؛ با تحلیل تکنیکال قوی وارد شوید و نقاط ورود مناسب را در همان ابتدای مسیر شناسایی کنید.
پیشنهاد میکنیم پلهای خرید کنید، بخشی از سود خود را در مقاومتهای کلیدی برداشت کنید و حتما مدیریت سرمایه در ترید داشته باشید.
مرحله توزیع – دامی برای تریدرهای بیبرنامه
روند صعودی مرحله قبل دائمی نیست و تا زمانی این رشد ادامه دارد که بازیگران بزرگ بازار به سود مدنظر خود برسند. پس از آن وارد مرحله توزیع (Distribution) میشویم؛ جایی که حجم معاملات بالاست اما رشد قیمت کاملا متوقف شده است.
در این مرحله افراد خسته میشوند و به تدریج شروع به فروش دارایی خود میکنند. متاسفانه خیلی از تریدرهای تازهکار که از رشد خوب قیمت متاثر شدند، در این مرحله وارد چرخه میشوند و شروع به خرید میکنند. غافل از اینکه قیمت رشد خود را کرده و خبری از ادامه روند صعودی نیست؛ بنابراین به زودی وارد فاز اصلاح قیمت خواهیم شد. خوب است که در این مرحله منتظر نشانههای پولبک باشید.
برای موفقیت در این مرحله دو پیشنهاد داریم: در درجه اول روی کنترل احساسات در ترید کار کنید؛ عجله نکنید و تصمیمات هیجانی نگیرید. در قدم بعد حتما به واگراییها توجه کنید؛ واگرایی RSI کمک میکند تشخیص دهید که بازار خسته است و نباید برای سود بیشتر طمع کرد.
مرحله نزول – جایی که مدیریت ریسک حرف اول را میزند
پس از عدم رشد بیشتر قیمت در مرحله توزیع و فروش تدریجی افراد، قیمت سقفهای پایینتری ثبت میکند و کاهش مییابد. به زبان ساده قیمت در این مرحله که به آن نزول (Markdown) یا Downtrend میگویند، به معنای واقعی سقوط میکند. حمایتها شکسته میشوند، احساسات بازار به هم میریزد و افراد از ترس ضرر بیشتر، دارایی خود را فروخته و از بازار خارج میشوند.
مهمترین کاری که برای گذراندن این مرحله باید انجام داد، مدیریت ریسک در ارز دیجیتال است. فراموش نکنید که راجع به چرخه بازار حرف میزنیم. پس بعد از این مرحله دوباره وارد مرحله تجمیع خواهیم شد و فرصت برای جبران ضرر وجود دارد. پیشنهاد میکنیم دارایی خود را در کف نفروشید، ترجیحا وارد پوزیشنهای جدید نشوید و فقط صبر کنید تا از این مرحله گذر کنیم.
جدول فازهای چرخه بازار کریپتو و رفتار تریدرها
توجه شما را به جدول زیر جلب میکنیم تا نگاهی سریع به ویژگی هر فاز، رفتار تریدرها و اشتباهات رایج آنها داشته باشیم:
| فاز بازار | ویژگیها | اشتباهات رایج تریدرها | رفتار مناسب تریدرها |
| تجمیع | حجم پایین، کف سازی، حاکم شدن احساسات منفی در بازار | نادیده گرفتن فرصتهای جدید، فروش در کف، تحت تاثیر جو قرار گرفتن | تریدر باید در این فاز صبور باشد، به خرید پلهای بپردازد و تحلیل فاندامنتال قوی داشته باشد |
| صعود | افزایش تقاضا، رشد قیمت، شکست مقاومت، ورود سرمایهگذاران جدید | ورود دیر هنگام، خرید در سقف، نداشتن استراتژی، طمع کردن و خرید هیجانی | یک تریدر باهوش باید ساختار بازار را شناسایی کند، با تحیلیل تکنیکال وارد شود و مدیریت سرمایه داشته باشد |
| توزیع | حجم بالا اما عدم رشد قیمت، خروج اسمارت مانی | نادیده گرفتن نشانههای برگشت قیمت، طمع برای سود بیشتر، خرید در انتهای روند صعودی | باید مدیریت ریسک ارز دیجیتال داشت، پوزیشنهای کوچک باز کرد و منتظر اصلاح بود |
| نزول | کاهش حجم معاملات، ریزش قیمت، شکست سطح حمایت | فروش هیجانی در پایینترین نقاط، وارد فاز ترید انتقامی شدن | تریدر باید مدیریت ریسک کند، نباید هیجانی تصمیم بگیرد و تمام دارایی خود را بفروشد. باید صبر کند و اگر قصد خروج دارد، در نقطهای مناسب از بازار خارج شود |
امیدواریم این جدول خلاصه شده دید خوبی بابت فازهای چرخه بازار به شما داده باشد.
مفاهیم کاربردی در چرخه بازار
در ادامه به توضیح اصلیترین مفاهیم در تحلیل بازار میپردازیم تا به درک بهتری از مراحل مختلف چرخه بازار برسید و تصمیمات منطقیتری بگیرید؛ با ما همراه باشید.
بازار گاوی
به دورهای از بازار که قیمتها در حال افزایش هستند، بازار گاوی (Bull Market) میگویند که در آن تقاضا بیشتر از عرضه است. بازار در دوره گاوی خوشبین است، افراد ترغیب میشوند و راحتتر سرمایه خود را وارد بازار میکنند؛ در نتیجه شاهد افزایش سرمایهگذاری هستیم.
در بازار گاوی شاهد رشد اقتصادی و ورود سرمایهگذاران جدید هستیم. البته به این نکته توجه داشته باشید که بسیاری از افراد تحت تاثیر شرایط خوب این بازار قرار میگیرند و طمع میکنند؛ هوشیار باشید و از ورود هیجانی و خرید در سقف قیمتی خودداری کنید.
بازار خرسی
برخلاف بازار گاوی، در بازار خرسی (Bearish Market) شاهد کاهش قیمتها هستیم. در این دوره افراد به بازار بدبین و کماعتماد هستند و تقاضا کمتر است و بیشتر تمایل دارند داراییهای خود را از ترس ضرر بیشتر بفروشند. در نتیجه با افزایش عرضه در بازار خرسی، قیمت داراییها کاهش پیدا میکند.
فشار روانی که افراد در این بازار تحمل میکنند بالاست؛ پس لازم است مهارت کنترل احساسات داشته باشید. گاهی بازار طوری راکد میشود که خیلیها تصمیم میگیرند سرمایه خود را از بازار خارج کنند یا به اشتباه برای جبران ضرر چندین پوزیشن موازی باز کنند. پیشنهاد میکنیم صبور باشید، فروش دارایی در کف یکی از اشتباهاتی است که بعدها بابتش افسوس میخورید.
اصلاح بازار
ه کاهش موقت و محدود قیمتها پس از یک دوره رشد چشمگیر، اصلاح بازار (Market Correction) میگویند که نوعی توقف یا بازگشت طبیعی قیمت برای ایجاد تعادل است. یعنی اگر قیمت یک دارایی چند صد درصد افزایش پیدا کرده باشد، پس از رشد مقداری کاهش پیدا میکند و وارد فاز اصلاحی میشود.
این اصلاح را با ریزش بازار و شروع فاز Bearish اشتباه نگیرید. کاهش قیمت در زمان اصلاح، جزئی است و دارایی شما را تهدید نمیکند؛ بلکه بیشتر فرصتی است برای ورود مجدد.
نوسانات بازار
ممکن است وقتی عبارت نوسانی را میشنوید اولین حسی که راجع به آن پیدا میکنید، ترس و نگرانی باشد. اما فراموش نکنید که بهترین سودها نیز از دل همین نوسانات به دست میآیند.
نوسانات بازار به تغییرات سریع و غیرمنتظره قیمت اشاره دارد. بازاری مثل کریپتو همیشه تحت تاثیر اخبار سیاسی، دادههای اقتصادی و تغییرات ناگهانی میزان عرضه و تقاضا، احساسات کاربران و حتی شایعات است.
به تعریف ترید دقت کنید: «ترید یعنی شکار فرصتها از نوسانات بازار»! همین جمله ساده نشان میدهد بازارهای مالی با نوسان تعریف میشوند.
بازار پر نوسان ارزهای دیجیتال پر از فرصت معاملاتی است اما به شرطی که با آگاهی وارد شوید؛ مدیریت ریسک داشته باشید، استاپ لاس اصولی تعیین کنید و از اعمال لوریج بالا خودداری کنید.
شاخص ترس و طمع
حتما شنیدهاید که میگویند نیمی از مسیر موفقیت در دنیای ترید آشنایی با مفاهیم روانشناسی ترید است! در این میان برخی ابزارهای تحلیلی در درک احساسات بازار به ما کمک میکنند. یکی از این ابزارها شاخص ترس و طمع (Fear and Greed Index) است که بین ۰ تا ۱۰۰ نوسان کرده و احساسات غالب بر بازار را اندازهگیری میکند. هر چه این عدد کوچکتر باشد، شدیدتر بودن ترس را نشان میدهد و با نزدیکتر شدن به صفر، میگوید قیمت در حال کاهش است و تمایل افراد به فروش بیشتر از قبل شده است. از طرفی هرچه این عدد بزرگتر باشد، شدت طمع بازار، احتمال خرید بیش از حد و حتی تشکیل حباب قیمتی را نشان میدهد.
حمایت و مقاومت روانی
سطوح حمایت و مقاومت در تحلیل تکنیکال نقش پررنگی در تشخیص بهترین نقاط ورود و خروج دارند. بیشتر استراتژیهای ترید نیز با در نظر گرفتن این سطوح طراحی میشوند. حمایت سطحی را نشان میدهد که قدرت در دست خریداران است و میزان تقاضا نمیگذارد قیمت بیشتر از آن سطح کاهش پیدا کند. مقاومت نیز سطحی است که فشار فروش در آن بالاست و عرضه مانع از رشد بیشتر قیمت میشود.
افراد از نظر روانی تمایل دارند به این سطوح واکنش خاصتری نشان دهند. بنابراین در نزدیکی این سطوح، شاهد افزایش حجم معاملات هستیم. با افزایش حجم معاملات، دو حالت کلی ایجاد میشود؛ یا قیمت برمیگردد یا سطح را شکسته و از آن عبور میکند تا روند قدرتمند جدیدی آغاز کند.
احساسات بازار
احساسات بازار (Market Sentiment) به نگرش کلی سرمایهگذاران درباره آینده بازار اشاره دارد که میتواند خوشبینی آنها و تمایل به خرید یا بدبینی و تمایل به فروش را بازتاب کند.
تاثیر احساس و هیجان در ترید را دست کم نگیرید، خیلی اوقات بازار بیشتر از آنکه پیرو تحلیلهای منطقی باشد براساس احساسات جمعی پیش میرود و متناسب با آن جهتگیری میکند.
نتیجهگیری: قبل از معامله بعدی، دوباره چرخه بازار را مرور کنید
درک چرخه بازار باعث میشود رفتار قیمت را نه فقط به عنوان نوسانات بلکه بهعنوان محور اصلی بازار، بررسی کنیم. هر چه بیشتر مراحل چرخه بازار را بشناسید، الگوهای ترید را بهتر تشخیص دهیم، استراتژیهای مناسبتری انتخاب کنیم.
داشتن چک لیست در کیفیت ترید شما تاثیرگذار است؛ حتما قبل از هر معامله از خود بپرسید:
- بازار در کدام فاز قرار دارد؟ در مرحله توزیع هستیم یا تجمیع یا اینکه در مرحله صعودی یا نزولی قرار داریم؟
- در حال حاضر چه احساساتی بر بازار حاکم است؟ ترس، شک یا طمع؟
- آیا جوانب را به درستی سنجیدم؟ تحلیل تکنیکال و فاندامنتال کافی داشتم؟
شما بگویید؛ بیشتر در کدام مرحله از چرخه بازار کسب سود کردهاید؟ در کدام فاز صبر میکنید و….تجربه خود را با دیگر کاربران ارزیکال به اشتراک بگذارید.
