بگذارید همین ابتدا، سریع و بیمقدمه بگوییم که لیکویید شدن به معنای از دست دادن تمام دارایی حساب ارز دیجیتال شماست! به عبارت دیگر، صرافی یا پلتفرم معاملاتی که در آن اقدام به تبادلات رمز ارزی میکنید، موقعیت معاملاتی شما را میبندد تا بیشتر از این ضرر نکنید. پس لیکویید چیست؟ زمانی که تمامی سرمایه موجود در حساب مارجین یا فیوچرز شما از دست برود، حسابتان لیکویید میشود.
حالا سوال اینجاست که حساب مارجین و فیوچرز چیست و اصلا چنین شرایطی چه زمانی و برای چه افرادی اتفاق میافتد. پیش از هرچیز بدانید که وقتی لیکویید میشوید، دیگر سرمایهای در دست ندارید و این یک رخداد بد در بازارهای مالی است. حالا در ادامه این مطلب ارزیکال، از همه ریزهکاریها و موارد دیگر برایتان میگوییم تا کاملاً بدانید که اوضاع از چه قرار است.
لیکویید شدن یعنی چی؟
برای حضور حرفهای در بازار رمزارزها باید بدانید که لیکوئيد شدن چیست. لیکویید شدن (Liquidation) در بازار ارزهای دیجیتال به حالتی گفته میشود که معاملهگر یا اصطلاحاً تریدری که شما باشید، نتواند وجه تضمین یا مارجین (Margin) را برای حفظ موقعیت معامله اهرم خودش تأمین کند. در نتیجه، بهطور اجباری از معامله خارج میشود.
صرافی یا پلتفرم معاملاتی موقعیت را میبندد تا از ضررهای بیشتر جلوگیری کند. منظور از وجه تضمین یا مارجین در فیوچرز چیست؟ مبلغی از سرمایه است که به عنوان وثیقه برای باز کردن یک موقعیت معاملاتی اهرمی در حسابتان نگه داشتهاید.
حالا معامله اهرمی چیست؟ شکلی از ترید است که با پولی بیشتر از سرمایه واقعی شما انجام میشود. این سرمایه اضافی از کجا نصیبتان میشود؟ از اعتبار یا وامی که صرافی یا پلتفرم سرمایهگذاری به شما میدهد.
این مبلغ مثل سپر بلاست؛ البته سپر بلای صرافی و پلتفرم معاملاتی و زمانی که ترید با ضرر همراه است، پلتفرم آن وثیقه لیکویید شدن را برای خودش برمیدارد. لیکویید شدن در بازار فارکس و بازارهای مالی دیگر هم رخ میدهد و یک اصطلاح کلی است که در زمان فعالیتهای مالی باید آن را به خوبی بشناسید.
مطالعه بیشتر: معاملات فیوچرز چیست؟
درک معنی لیکویید شدن با مثال
در بخش یاد گرفتیم که لیکویید چیست و با مفاهیمی که در معاملات اهرمی به کار میروند آشنا شدیم. برای درک بهتر معنی لیکویید شدن به مثال زیر توجه کنید.
فرض کنید می خواهی به اندازه ۱۰۰۰ دلار بیت کوین بخرید، اما ۱۰۰ دلار سرمایه دارید؛ به اصطلاح مارجین شما ۱۰۰ است. در این شرایط، با همین ۱۰۰ دلاری که دارید وارد معامله بیت کوین میشوید و اهرم را x۱۰ تنظیم میکنید. در این حالت شما معاملهای با پوزیشن سایز شما ۱۰۰۰ دلار خواهید داشت. حالا اگر بازار تنها ۱۰ درصد در خلاف جهت معامله شما حرکت کند، ضرر برابر ۱۰۰ دلار میشود؛ دقیقا به میزان سرمایه اولیه یه همان مارجینی که گذاشته بدید. در نتیجه کل سرمایه خود را از دست میدهید. این موقعیت دقیقا نشان میدهد که لیکویید شدن یعنی چی.
توجه داشته باشید، لیکویید شدن رابطه مستقیم با استفاده نادرست از اهرم و رعایت نکردن اصول مدیریت ریسک دارد. برای جلوگیری از این این اتفاق، باید اهرمهای منطقی تعیین کنید و همیشه برای هر معامله حد ضرر تنظیم کنید.
فرق لیکویید شدن و کال مارجین چیست؟
سوالی که برای بسیاری از کاربران پیش میآید این است که تفاوت کال مارجین با لیکویید چیست؟ لیکویید شدن و کال مارجین هر دو وضعیتهایی هستند که موجودی حساب تریدر در معاملات اهرمی یا فیوچرز به خطر میافتد، اما در عمل با هم فرق دارند.
- کال مارجین (Margin Call): در این حالت، صرافی یا پلتفرم مالی هشدار میدهد که موجودی حساب شما به حد خطر نزدیک میشود. در واقع در این مرحله هنوز پوزیشن شما بسته نشده اما اگر مارجین را اضافه نکنید، حساب لیکویید میشود.
- لیکویید شدن (Liquidation): زمانی اتفاق میافتد که تریدر به هشدار کال مارجین توجه نکند و ضرر بیشتر شود. در نتیجه، این بار صرافی برای جلوگیری از منفی شدن حساب، معامله را به صورت خودکار میبندد و حسابتان لیکویید میشود.
بنابراین میتوان گفت، مارجین کال هشدار خطر را نشان میدهد اما لیکویید شدن عملی است که در پی آن معامله بسته میشود.
تفاوت لیکویید شدن و لیکوییدیتی چیست؟
احتمالا علاوه بر لیکویید شدن، اصطلاح لیکوییدیتی را هم شنیدهاید. باید بگوییم که این دو اصلا شبیه به هم نیستند و باید حتما حواستان به تفاوتهایشان باشد.
لیکویید شدن یعنی شما بخشی یا تمامی داراییتان را از دست میدهید. لیکوییدیتی یعنی نقدینگی و به قدرت نقد شدن ارز دیجیتال یا داراییهای دیگر در این بازار و سرمایهگذاری در آن اشاره دارد.
به عبارت سادهتر، منظور از نقدینگی، سرعت خرید و فروش یک دارایی دیجیتال در بازار است. مثلا اگر لیکوییدیتی ارز ایکس بالا باشد، یعنی خیلی سریع در بازار خرید و فروش میشود و در ضمن، قیمت آن هم زیاد دستخوش تغییر نمیشود.
چرا معاملات لیکویید میشوند؟
برای درک این که لیکویید چیست و چرا اتفاق میافتد، باید بدانید که بخشی از سرمایهای که با آن وارد معاملات اهرمدار میشوید، به صرافی تعلق دارد. در واقع شما با استفاده از اهرم اندازه پوزیشن خود را چند برابر میکنید و با پولی که از صرافی قرض میگیرید وارد معامله میشوید.
حالا اگر روند قیمت خلاف جهت معامله حرکت کند و میزان ضرر از مارجین اولیه شما بیشتر شود. در نتیجه، صرافی برای جلوگیری از ضرر خودش، پوزیشن را به طور خودکار میبندد.
لیکویید شدن در معاملات مارجین
منظور از معاملات مارجین این است که از صرافی پولی میگیرید که معامله مورد نظرتان را پیش ببرید و بتوانید اندازه حجم سفارشتان را بالا ببرید. البته باید بدانید که این فرصت عالی ریسک لیکویید شدن هم دارد.
اگر وجه تضمین برای حفظ موقعیت معاملاتی باز کافی نباشد، صرافی معامله را میبندد. منظور از وجه تضمین هم که همان وثیقهای است که در حسابتان گذاشتهاید تا اگر معامله رو به ضرر کردن رفت و خودتان برای نجات سرمایه و دارایی حساب کاری نکردید، صرافی آن را بردارد و متضرر نشود. معاملات مارجین معمولا در بازار اسپات انجام میشوند، یعنی جایی که معاملات لحظهای صورت میگیرند.
لیکویید در معاملات فیوچرز
باید حتماً تفاوت اسپات و فیوچرز را هم بدانید و حواستان به گزینه دوم در لیکویید شدن باشد. معاملات فیوچرز به نوعی معامله اهرمدار هستند که از یک مبلغ قرض از صرافی یا پلتفرم مالی برای بازکردن معاملهای استفاده میکنند که قرار است در یک تاریخ مشخص در آینده انجام شود.
این معاملات برخلاف مارجینها که لحظهای صورت میگیرند، در آینده انجام خواهند شد. برای باز کردن معامله فیوچرز هم باید مبلغی به عنوان وجه تضمین اولیه واریز کنید. این مبلغ معمولا درصدی از ارزش کل قرارداد است.
قیمت لیکویید شدن
یکی از مفاهیم مهمیکه باید به آن توجه کنید این است که قیمت لیکویید چیست؟ قیمت لیکویید شدن به قیمتی گفته میشود که اگر بازار به آن برسد، پوزیشن شما بسته میشود و به اصطلاح لیکویید میشوید. در واقع این قیمت نقطهای است که موجودی حساب شما توانایی پوشش ضرر آن را ندارد.
برای مثال، فرض کنید روی قیمت ۱۱۵۰۰۰ دلار معامله لانگ بیت کوین باز کردید. برای این پوزیشن شما از مارجین ۱۰۰ و لوریج x۱۰ استفاده کردید؛ در نتیجه پوزیشن سایز شما ۱۰۰۰ است. در این معامله اگر قیمت بیت کوین ۱۰ درصد افت کند، شما حساب لیکویید میشود؛ ۱۰ درصد افت قیمت یعنی بیت کوین به قیمت ۱۰۳,۵۰۰ دلار برسد. بنابراین در این معامله قیمت لیکویید شدن شما ۱۰۳,۵۰۰ هزار دلار است.
قیمت لیکویید به عواملی مثل مقدار اهرم، اندازه پوزیشن، جهت معامله، لانگ یا شورت و میزان مارجین اولیه بستگی دارد. قبل از باز کردن هر معامله، به این قیمت توجه کنید و حد ضرر منطقی تنظیم کنید تا از زیانهای بزرگ جلوگیری کنید.
چگونه از لیکویید شدن جلوگیری کنیم؟
حال که میدانید لیکویید یعنی چی، لازم است برای جلوگیری از آن با ترفندهای حرفهای معاملات آشنا باشید. در ادامه، توصیههایی برایتان داریم که حتما کاربردی خواهند بود و با یادگیری آنها، موقعیت خود در بازار را نجات میدهید. یادتان باشد که لیکویید شدن در فارکس و بازارهای مالی دیگر هم رخ میدهد و با مدیریت سرمایه در ارز دیجیتال میتوانید مانع از بروز آن شوید.
1) انتخاب معاملات اسپات
در بازارهای مالی باید حواستان را به حفظ سرمایه جمع کنید. برای حفظ سرمایهتان از معاملات اسپات استفاده کنید که به طور لحظهای انجام میشوند و از معاملات فیوچرز و مارجین خودداری کنید. احتمال از دست دادن سرمایه و دارایی در انواع معاملات ارز دیجیتال که در لحظه انجام نمیشوند، بسیار زیاد است.
2) استفاده از اهرم پایین
حواستان به معاملات اهرم و لیکویید شدن باشد. از اهرمهای پایین استفاده کنید. اهرم همان ابزاری است که میگذارد تا شما با پولی بیشتر از سرمایه خودتان معامله کنید. نباید آن را بالاتر از ۵ ببرید. وقتی اهرم بالا باشد، هر نوسانی میتواند باعث لیکویید شدن سرمایه شما در دنیای دیفای شود.
3) مدیریت صحیح سرمایه
تکنیکهای مدیریت دارایی و سرمایه خود را یاد بگیرید. مثلا اصول زیر را بدانید و استراتژیهای دقیقی برای خود تعریف کنید:
- نسبت حد سود به حد ضرر معامله باید بیشتر از ۱ باشد. این یعنی احتمال سود کردن بیشتر از ضرر است. در واقع باید نسبت سود به ضرر خود را بیشتر از ۱ نگه دارید و اگر بوی لیکویید شدن میآید و احساس میکنید ضرری در راه است، معامله را ببندید و حد ضرر تعریف کنید.
- میزان برد استراتژی معاملاتی باید بیش از ۵۰٪ باشد. این یعنی در بازه زمانی طولانیمدت، دستکم باید نیمی از معاملههای شما سودآور باشد تا امکان اتکا کردن به آن قوت بگیرد.
- باید پیش از هر معاملهای بدانید که میخواهید چقدر ریسک کنید. این رقم باید حدود ۱ تا ۴درصد کل سرمایه شما باشد. حتی اگر معامله به کلی لیکویید شود، نباید بیشتر از این مبلغ ضرر بدهید.
پیشنهاد میکنیم مقاله “مدیریت سرمایه در ترید” را مطالعه کنید تا با تکنیکهای کنترل دارایی در معاملهگری آشنا شوید و تا حد امکان از لیکویید شدن دور باشید.
4) آشنایی دقیق با صرافیها
شرایط معاملات فیوچرز و مارجین در تمام صرافیها با قواعد مشترک و یکسانی پیش نمیرود. قوانین مربوط به کارمزد دریافت وام و اصول لیکویید شدن در هر یک را به دقت یاد بگیرید و بعد وارد میدان شوید. حواستان باشد که بیگدار به آب نزنید، چون این بازار پرنوسان نیازمند اطلاعات کامل و حواسی شش دانگ است.
5) کنترل رفتارهای هیجانی
از ابراز رفتارهای احساسی و هیجانی خودداری کنید. یادتان باشد که اخبار این بازار بسیار وسوسهکنندهاند و از طرف دیگر، خبرهای بد آن هم به شدت کاربران و تریدرها را به هم میریزد. پس با طراحی یک استراتژی مناسب و منطقی برای خودتان و استفاده از یک پورتفولیو یا سبد سرمایه متناسب با روحیه و داراییهایتان، معامله کنید. تصمیمات آنی و بیپایه و اساس نگیرید و کنترل احساسات در ترید را بلد باشید. حتما اعتبار پروژهها را از منابع مختلفی مانند کوین مارکت کپ بررسی کنید.
6) باز نبودن معامله اهرمی
لیکویید شدن خیلی زود و سریع اتفاق میافتد. نوسانات بسیار زیاد بازار رمزارزها دلیل این سرعت است. اگر معامله بازی دارید، حواستان به روندهای تغییر بازار و نوسانات باشد. نگذارید که غفلت شما باعث شود که ضرر کنید و معاملهای که ترتیب دادهاید، لیکویید شود.
7) دوری از سرمایهگذاری روی ارزهای ناشناس
گاهی اوقات، برخی از ارزهای تازه وارد به بازار به دلیل هیاهوی بیهوده بسیار معروف میشوند. سعی کنید که از این موارد دور بمانید و تنها روی گزینههایی سرمایهگذاری کنید که واقعا ارزش و آیندهای سودآور دارند. به قدمت و اعتبار ارزها در بازار دقت داشته باشید.
لیکویید شدن از هیچکس دور نیست؛ پس دقت کنید
بازار رمزارزها پر از فرصت و در عین حال، پر از امکان ضرر کردن است. پس باید تا جایی که میتوانید دانش و تجربه خود را در زمینه انجام معاملات مختلف بالا ببرید. با یادگیری و آموزش جای نگرانی باقی نمیماند. مثل حالا که یاد گرفتید لیکویید چیست و چطور باید از آن دور ماند.
کمکم و با احتیاط هم معامله کنید و دست خود را پر از تجربههایی کنید که تصمیمگیری را در مواقع مختلف برایتان راحتتر میکنند. اگر پرسشی دارید، حتما بپرسید و اگر نکتهای برایتان مبهم است، آن را با ما درمیان بگذارید.
سوالات متداول
معنی لیکویید شدن چیست؟
در انواع معاملات ارز دیجیتال، به بستهشدن اجباری یک موقعیت معاملاتی گفته میشود. موقعیتی که حتی وجه تضمین یا مبلغ وثیقه گذاشته شده بابت دریافت اهرم و پول اضافی از پلتفرم مالی یا صرافی هم جبران ضرر احتمالی را نمیکند.
چه عواملی باعث لیکویید شدن معاملات میشوند؟
عوامل مختلفی از جمله حرکت قیمتها و نوسانات برخلاف جهت معامله، اهرمهای بالا، تعییننکردن حد ضرر، نوسانات شدید بازار و بیخبری از اصول صرافیها مانند کارمزدهای بالا. تصمیمگیری احساسی، خطاهای معامله و کافینبودن وجه تضمین هم باعث لیکویید شدن میشوند.
چگونه میتوان از لیکویید شدن در معاملات جلوگیری کرد؟
با مدیریت اهرم، تعیین حد ضرر، نظارت دائمی بر معاملات و استفاده از وجه تضمین کافی با انجام معاملات کمحجم و پیگیری غیراحساسی اخبار میتوان از لیکویید شدن جلوگیری کرد.
